ป.ป.ช. พบ 3 จุดเสี่ยง "สินบนจัดซื้อจัดจ้างท้องถิ่น" ผนึกบัญชีกลางอุดช่องโหว่
ป.ป.ช. ถกกรมบัญชีกลาง พบ 3 จุดเสี่ยงคุมสินบนจัดซื้อจัดจ้าง ทั้งขาดฐานขอมูลกลาง ไร้กลไกทวนสอบระบบควบคุมภายใน และช่องโหว่บัญชีผู้ทิ้งงานทุจริต เร่งอุดก่อนขยายวงกว้างสู่ท้องถิ่นทั่วประเทศ
KEY
POINTS
- ป.ป.ช. ร่วมมือกับกรมบัญชีกลางเพื่อป้องกันการให้สินบนในการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานระดับท้องถิ่นและภูมิภาค
- ตรวจพบ 3 จุดเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ การขาดฐานข้อมูลกลางของบริษัทคู่สัญญา, ไม่มีการตรวจสอบระบบควบคุมภายในของเอกชนอย่างแท้จริง และข้อมูลชี้มูลความผิดไม่เชื่อมโยงกับบัญชีผู้ทิ้งงาน
- เสนอแนวทางแก้ไขโดยกำหนดให้ระบบควบคุมภายในเป็นส่วนหนึ่งของคุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอในระบบ e-GP ซึ่งสามารถทำได้โดยไม่ต้องแก้ไขกฎหมาย
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เดินหน้าประชุมร่วมกับกรมบัญชีกลาง เพื่อยกระดับมาตรการป้องกันการให้-รับสินบนในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ โดยเจาะจงไปที่ปัญหาคู่สัญญาในระดับภูมิภาคและท้องถิ่นที่กระจายตัวอยู่ทั่วประเทศ ซึ่งถือเป็นจุดอ่อนสำคัญที่หน่วยงานส่วนกลางเข้าไปตรวจสอบได้ยาก
ปมปัญหา: คุมเข้มส่วนกลาง แต่หลวมในพื้นที่
นายสุรพงษ์ อินทรถาวร เลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. ในฐานะโฆษกสำนักงาน ป.ป.ช. เปิดเผยว่า การหารือครั้งนี้เป็นไปตามนโยบายของเลขาธิการ ป.ป.ช. ที่ต้องการวางมาตรการควบคุมภายในให้เหมาะสมกับนิติบุคคลคู่สัญญาภาครัฐ โดยอาศัยการบูรณาการมาตรา 176 แห่งกฎหมาย ป.ป.ช. เข้ากับมาตรา 19 แห่งกฎหมายจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ
ทั้งนี้ แม้บริษัทคู่สัญญาส่วนใหญ่จะมีระบบควบคุมภายในอยู่แล้วในระดับหนึ่ง แต่ยังไม่เข้มข้นพอที่จะสกัดการให้สินบนเจ้าหน้าที่รัฐได้จริง โดยเฉพาะโครงการจัดซื้อจัดจ้างในระดับภูมิภาคและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ ซึ่งเป็นช่องว่างเชิงโครงสร้างที่ตรวจสอบจากส่วนกลางได้ยาก
3 ความเสี่ยงเชิงระบบที่ต้องเร่งอุด
จากการหารือ สำนักงาน ป.ป.ช. ระบุจุดเสี่ยงที่ต้องแก้ไขเร่งด่วนอย่างน้อย 3 ประเด็น ได้แก่
- ไม่มีฐานข้อมูลกลาง เชื่อมโยงสถานะคู่สัญญาภาครัฐกับตัวนิติบุคคล ทำให้ตามรอยบริษัทลูกที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แต่รับงานรัฐไม่ได้ครบถ้วน
- ขาดกลไกทวนสอบจริง ว่าระบบควบคุมภายในที่บริษัทอ้างมีอยู่จริงหรือไม่ เพราะหากมีแค่เอกสารรับรองโดยไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริง อาจกลายเป็นเพียงพิธีการที่ป้องกันทุจริตไม่ได้จริง
- ข้อมูลไม่เชื่อมโยง ระหว่างผลชี้มูลความผิดกับบัญชี “ผู้ทิ้งงานประเภททุจริต” หากไม่ส่งต่อเพื่อเปลี่ยนสถานะนิติบุคคลในระบบจัดซื้อจัดจ้าง จะทำให้บริษัทเดิมกลับมาเป็นคู่สัญญาภาครัฐได้อีก
แนวทางแก้ไข ไม่ต้องแก้กฎหมาย
ที่ประชุมเห็นพ้องให้ขอข้อมูลนิติบุคคลคู่สัญญาภาครัฐจากระบบ e-GP ยกระดับมาตรฐานขั้นต่ำของประกาศคณะกรรมการความร่วมมือป้องกันการทุจริต (ค.ป.ท.) ให้สอดรับมาตรา 176 พร้อมขยายความครอบคลุมไปถึงบริษัทในเครือ กำหนดเกณฑ์วงเงินตามระดับความเสี่ยง เชื่อมโยงพฤติกรรมสินบนกับระบบประเมินผู้ประกอบการ และเพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบราคากลาง
โดยแนวทางหลักคือการกำหนดเงื่อนไขด้านระบบควบคุมภายในเป็นส่วนหนึ่งของคุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอตามมาตรา 19 ซึ่งสามารถดำเนินการได้โดยไม่ต้องแก้ไขกฎหมายในชั้นนี้
เชื่อมมาตรฐานสากล หนุนไทยเข้า OECD
การขยับครั้งนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายสำคัญ 9 ประการของ ป.ป.ช. ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านการต่อต้านการให้สินบนเจ้าหน้าที่รัฐขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ซึ่งไทยอยู่ระหว่างกระบวนการเข้าเป็นสมาชิกตั้งแต่ปี 2567 และล่าสุดคณะรัฐมนตรีเห็นชอบตั้งคณะกรรมการระดับชาติเพื่อเร่งรัดเรื่องนี้แล้ว
เลขาธิการ ป.ป.ช. ย้ำว่าจะผลักดันให้สำนักงาน ป.ป.ช. เป็นเจ้าภาพหลักบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เพื่ออุดช่องว่างเชิงโครงสร้างและเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย มุ่งลดคดีทุจริตในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอย่างยั่งยืน
