นบข.ลุยขายข้าวจีน 5 แสนตัน ชงครม.เพิ่มโควตา แผนรับมือเอลนีโญ

รัฐบาลเร่งเครื่องพยุงตลาดข้าวไทย หลังนบข.เตรียมเสนอ ครม.ขยายกรอบส่งออกข้าวจีทูจี ไปจีน พร้อมเตรียมมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรรับมือความเสี่ยงจากซูเปอร์เอลนีโญ ภาวะฝนทิ้งช่วง และความผันผวนของตลาดโลก ขณะที่ยังมั่นใจส่งออกข้าวปี 2569 แตะเป้า 7 ล้านตัน

นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ  เปิดเผยว่า  ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าว (นบข.) ครั้งล่าสุดช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ( 5 มิถุนายน) ที่ประชุมได้ร่วมกันพิจารณาแผนการดำเนินงานสำหรับฤดูกาลผลิตนี้ โดยได้มีการประเมินสถานการณ์ข้าวปี 2569 และได้เตรียมแผนการช่วยเหลือและเยียวยาชาวนาในกรณีที่ได้รับผลกระทบจากปัจจัยต่าง ๆ

เร่งส่งมอบข้าวจีทูจีจีน – เตรียมชง ครม. เพิ่มโควตา

ทั้งนี้ประเด็นสำคัญในการประชุมคือการผลักดันการขายข้าวแบบจีทูจีกับประเทศจีน ซึ่งทางจีนมีความพร้อมที่จะรับซื้อโดยปัจจุบันมีกรอบปริมาณการค้ารวมอยู่ที่ 500,000 ตัน แบ่งเป็นโควตาเดิม 280,000 ตัน และส่วนที่จะขอเพิ่มอีก 220,000 ตัน

ขณะเดียวกันกรมการค้าต่างประเทศได้ทำหนังสือถึงรัฐมนตรีเพื่อเตรียมนำเรื่องเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อขออนุมัติการขยายกรอบปริมาณดังกล่าว ทั้งนี้ กระบวนการทางกฎหมายได้ผ่านการพิจารณาจากกฤษฎีกา อัยการสูงสุด และกระทรวงการต่างประเทศเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

โดยแผนถัดไปคือการแก้ไขสัญญาจากฉบับที่ 10 เป็นฉบับที่ 11 ให้ครอบคลุมยอดทั้งหมด 500,000 ตัน ซึ่งปัจจุบันมีการส่งมอบไปแล้วประมาณ 40,000 ตัน และไทยมีแผนจะเจรจาส่งมอบเป็นงวด งวดละประมาณ 100,000 ตัน ตามศักยภาพการผลิตและกรอบเวลาที่เหมาะสม

นอกจากนี้ในที่ประชุมได้พูดถึงการเผชิญความท้าทายจากปรากฏการณ์ "ซูเปอร์เอลนีโญ" ที่คาดว่าจะส่งผลกระทบตั้งแต่เดือนพฤษภาคมถึงธันวาคม รวมถึงประเด็น"เรนบอมบ์"หรือฝนที่ตกลงมาอย่างหนักในระยะสั้น ซึ่งอาจทำให้เกิดน้ำท่วมในบางพื้นที่ควบคู่ไปกับสภาวะแล้งในภาพรวม  

โดยสภาวะดังกล่าวส่งผลให้ผลผลิตข้าวนาปรังในปีนี้ลดลง ประกอบกับในปีที่ผ่านมาได้รับผลกระทบจากปัญหาราคาข้าวตกต่ำและต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้เกษตรกรบางส่วนลดการปลูกเนื่องจากมองว่าไม่คุ้มทุน

ทั้งนี้ปัจจุบันราคาข้าวไทยปรับตัวสูงที่สุดโดยราคาข้าวขาว 5% อยู่ที่ประมาณ 465 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตัน ซึ่งสูงกว่าคู่แข่งสำคัญอย่างเวียดนามที่อยู่ที่ประมาณ 430 ดอลลาร์สหรัฐฯ

อย่างไรก็ตามสำหรับเป้าหมายการส่งออกข้าวในปีนี้ยังคงเชื่อมั่นว่ามีความเป็นไปได้ที่จะส่งออกได้ตามเป้า 7 ล้านตัน โดยมีปัจจัยบวกจากตลาดในภูมิภาคอาเซียนที่ขยายตัวอย่างมาก เช่น มาเลเซียที่นำเข้าเพิ่มขึ้นถึง 350% และฟิลิปปินส์ที่มียอดนำเข้าสูงขึ้น

นอกจากนี้ แอฟริกาใต้ยังคงเป็นตลาดผู้นำเข้าอันดับ 1 ของไทย โดยเน้นข้าวราคาถูก ขณะที่ตลาดอื่น ๆ เช่น อินโดนีเซีย เริ่มมีการชะลอการสั่งซื้อเนื่องจากนโยบายภายในที่ต้องการลดการนำเข้า และบังกลาเทศที่แสดงความสนใจซื้อข้าวจากไทย แต่ไทยยังคงมีความกังวลในเรื่องความเสี่ยงด้านการชำระเงิน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันที่ 11 มิถุนายน 2569 เวลา 13.30 น. จะมีการประชุมคณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติครั้งที่ 1/2569 ณ ห้องประชุมตึกภักดีบดินทร์ ทำเนียบรัฐบาล โดยมีวาระที่ต้องแจ้งเพื่อทราบ ได้แก่ สถานการณ์ข้าวโลกข้าวไทย ความคืบหน้าผลการดำเนินมาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวเปลือก ปีการผลิต 2568/69 และการสนับสนุนช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปรัง ปี 2568

โครงการส่งเสริมตลาดข้าวคุณภาพเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าข้าว โครงการปรับเปลี่ยนการปลูกข้าวนาปรังเป็นพืชหลังนาเพื่อสร้างรายได้แก่เกษตรกร และโครงการดูดซับข้าวเปลือกนาปรัง ปีการผลิต 2569

นอกจากนี้ยังมีวาระเสนอเพื่อพิจารณาได้แก่ขอความเห็นชอบวงเงินเพิ่มเติมโครงการสนับสนุนช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปี และส่งเสริมการเพาะปลูกให้เหมาะสมกับศักยภาพพื้นที่ ปีการผลิต 2568/69 มาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวเปลือก ปีการผลิต 2569/70 การดำเนินโครงการประกันภัยข้าวนาปี ปี 2569

การแต่งตั้งคณะอนุกรรมการภายใต้คณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ อาทิ คณะอนุกรรมการฯด้านการผลิต คณะอนุกรรมการฯด้านการตลาด คณะอนุกรรมการพิจารณาชดเชยดอกเบี้ยให้ผู้ประกอบการค้าข้าวในการเก็บสต็อก คณะอนุกรรมการติดตามกำกับดูแลการบริหารจัดการข้าวระดับจังหวัด และคณะอนุกรรมการจัดทำยุทธศาสตร์ข้าวไทย รวมถึงแนวทางปฏิบัติในการเจรจาและการทำสัญญาซื้อขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ (G to G)

ขณะเดียวกัน ในวันเดียวกัน (11 มิถุนายน) จะมีการประชุมคณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (นบขพ.) ครั้งที่ 1/2569 โดยจะมีการประชุม จะมีการรับรองรายงานการประชุม รายงานการประชุมคณะกรรมการ นบขพ. ครั้งที่ 1/2568 เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2568

วาระเรื่องเพื่อทราบ มติคณะรัฐมนตรี เห็นชอบคณะกรรมการต่าง ๆ ที่แต่งตั้งโดยมติคณะรัฐมนตรีชุดเดิม เมื่อวันที่ 6 เมษายน 2569 สถานการณ์ด้านการผลิตและการตลาดข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปี 2568/69 ความคืบหน้าการจัดทำร่างยุทธศาสตร์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปี 2569 – 2572 และการกำหนดท้องที่ที่ต้องขออนุญาตขนย้ายข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เพิ่มเติม

นอกจากนี้ในที่ประชุมมีวาระที่ต้องเพื่อพิจารณามาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และส่งเสริมการผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปี 2569/70 และการบริหารจัดการวัตถุดิบอาหารสัตว์ให้เพียงพอต่อความต้องการใช้ในการผลิต ปี 2569/70