บพท.ระดมนักวิจัยทำพิมพ์เขียวชงตั้ง ‘ศูนย์ข้อมูลที่อยู่อาศัยแห่งชาติ'

รายงานข่าวจากกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า เมื่อเร็ว ๆ นี้ หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (รวพ.) ได้ร่วมกับศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการออกแบบเพื่อสังคม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและมูลนิธิสถาบันศึกษาเมือง จัดการประชุมเชิงวิชาการ เพื่อนำเสนอข้อค้นพบจากงานวิจัยและร่วมแลกเปลี่ยนประเด็นด้านช่องว่างและโอกาสในการพัฒนานโยบายด้านที่อยู่อาศัยสำหรับทุกคนด้วยฐานข้อมูล 

ดร.บุญเยี่ยม เหลาสะอาด ผอ.ฝ่ายวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งฯ หน่วย บพท. รวพ. กล่าวว่า ปัญหาที่อยู่อาศัยประเด็นเชิงโครงสร้างที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตและความเหลื่อมลํ้าในระยะยาวของคนไทย ซึ่งเผชิญหน้ากับความท้าทายพร้อม ๆ กันในหลายด้าน ทั้งราคาที่อยู่อาศัยที่สูงเกินความสามารถในการเข้าถึง การกระจุกตัวของแหล่งงานในเขตเมือง

รวมทั้งข้อจำกัดเรื่องคุณภาพชีวิต ด้านสิ่งแวดล้อมและโครงสร้างพื้นฐาน ยิ่งไปกว่านั้น งานวิจัยที่ผ่านมายังชี้ให้เห็นอีกว่าข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่นั้น ยังไม่เพียงพอ หรือใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพกับการวิเคราะห์เชิงพื้นที่และช่วยสนับสนุนในการออกแบบกำหนดนโยบาย

ดังนั้นในที่ประชุมจึงได้การสะท้อนให้เห็นว่าการทำงานร่วมกันเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูลสู่การวางแผน และการปฏิบัติการอย่างเป็นรูปธรรม ครอบคลุมทั้งงานพัฒนาฐานข้อมูล การออกแบบเครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย และการเปิดพื้นที่ให้ผู้เชี่ยวชาญร่วมกันคิดวิเคราะห์ และสนับสนุนผ่านการสะท้อนมุมมองต่อช่องว่างและโอกาส ในการพัฒนาที่อยู่อาศัยของประเทศ โดยนำองค์ความรู้ที่ได้จากงานวิจัยไปสู่การปฏิบัติการจริง เพื่อพัฒนาระบบที่อยู่อาศัยของประเทศไทยให้ครอบคลุม เท่าเทียม และตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง

ดร.พงษ์พิศิษฐ์ หุยากรณ์ หัวหน้าโครงการวิจัยการพัฒนาศักยภาพระบบฐานข้อมูลและการบริการสนับสนุนการจัดการที่อยู่อาศัยสำหรับทุกคน กล่าวว่า การจัดทำระบบฐานข้อมูลมีความสำคัญและจำเป็นอย่างมากต่อการพัฒนาเมือง การขยายขอบเขตฐานข้อมูล การพัฒนาฐานข้อมูล และการกำหนดมาตรฐานข้อมูลที่อยู่อาศัย นำไปสู่การปรับปรุงระบบฐานและกำหนดดัชนีที่อยู่อาศัย และยกระดับระบบฐานข้อมูลให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการตัดสินใจเชิงนโยบาย ดังนี้

1. การบูรณาการข้อมูล พัฒนาแพลตฟอร์มกลางเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน อาทิ พม., พอช., และกรุงเทพมหานคร

2. การพัฒนาเครื่องมือวิเคราะห์ สร้างดัชนีชี้วัดสถานะที่อยู่อาศัย (Housing Index)

3. การขยายผลสู่ระดับพื้นที่ 19 พื้นที่ต้นแบบ ครอบคลุม 11 จังหวัดทั่วทุกภูมิภาค เพื่อทำโปรไฟล์ที่อยู่อาศัยระดับท้องถิ่นต่อไป

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัฐพงศ์ พันธ์น้อย หัวหน้าโครงการวิจัยรูปแบบการพัฒนาเชิงพื้นที่และการบริหารจัดการเพื่อจัดให้มีที่อยู่อาศัยสำหรับทุกคนในประเทศไทย กล่าวว่า จากการศึกษามีพื้นที่ต้นแบบนำร่อง บริเวณโดยรอบสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ (สถานีกลางบางซื่อ) เขตจตุจักร

ทั้งนี้พบข้อกำหนดของมาตรฐานการพัฒนาที่อยู่อาศัย ได้แก่ มาตรฐานคุณภาพที่อยู่อาศัย มาตรฐานราคาที่อยู่อาศัย มาตรฐานของตำแหน่งที่ตั้งพื้นที่ โดยมีกลไกส่งเสริมการลงทุนสำหรับเอกชน ได้แก่ การผ่อนปรนข้อกำหนดการพัฒนา มาตรการด้านภาษี การจัดตั้งกองทุนส่งเสริมการพัฒนาเมือง และการสนับสนุนการบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐาน

ขณะเดียวกันในเวทีเสวนายังหารือเกี่ยวกับช่องว่างและโอกาสในการพัฒนาที่อยู่อาศัย โดยแลกเปลี่ยนมุมมองต่อความท้าทายในการจัดการอุปสงค์และอุปทานที่อยู่อาศัย รวมถึงแนวทางปรับบทบาทของการเคหะแห่งชาติสู่การเป็นศูนย์กลางที่อยู่อาศัยเพื่อสังคมไทย ผ่านการพัฒนา Digital Platform การบริหารจัดการที่อยู่อาศัยแบบครบวงจร การกำหนดโครงสร้างราคาและการอุดหนุนที่เหมาะสม รวมทั้งการสร้างโอกาสให้กลุ่มเปราะบางสามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัยได้มากขึ้น 

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอสำคัญเกี่ยวกับการจัดตั้ง “ศูนย์ข้อมูลที่อยู่อาศัยแห่งชาติ” (National Housing Data Center) เพื่อเชื่อมโยงและบูรณาการข้อมูลด้านที่อยู่อาศัย ลดปัญหา Data Silos และเพิ่มประสิทธิภาพในการวิเคราะห์อุปสงค์และอุปทานของประเทศในอนาคต

อย่างไรก็ตาม บพท. ยังส่งเสริมสนับสนุนงานวิจัยภายใต้กรอบการพัฒนาเมืองน่าอยู่และกระจายศูนย์กลางความเจริญ เพื่อขับเคลื่อนโครงการวิจัยดังกล่าว มุ่งเน้นการพัฒนาเชิงพื้นที่และการบริหารจัดการ เพื่อจัดให้มีที่อยู่อาศัยสำหรับทุกคนในประเทศไทย

รวมถึงการพัฒนาศักยภาพระบบฐานข้อมูลและบริการสนับสนุนการจัดการที่อยู่อาศัย ในการแก้ไขปัญหาเชิงพื้นที่และศึกษาวิจัยกับเมืองทั่วประเทศ เพื่อสร้างฐานข้อมูลเชิงพื้นที่และผลิตองค์ความรู้ สะท้อนสถานการณ์จริงในระดับพื้นที่ นำไปสู่แนวทางเชิงนโยบายที่สอดคล้องกับบริบทและตอบโจทย์ประเด็นปัญหาของประเทศต่อไป