TDRI จี้รัฐเร่งคลอด "ค่าบริการสายส่งไฟฟ้าเสรี” ยิ่งล่าช้า ไทยยิ่งแข่งไม่ได้บนเวทีโลก

นโยบาย “สายส่งไฟฟ้าเสรี” (Third Party Access : TPA) ที่ภาครัฐกำลังดำเนินการอยู่ แนวคิดหลักคือ การเปิดให้เอกชนสามารถใช้สายส่งของรัฐเพื่อซื้อขายไฟฟ้ากันได้ โดยไม่ต้องขายผ่าน กฟผ. เพียงรายเดียว เช่น โรงงานซื้อไฟฟ้าสะอาดจากโซลาร์ฟาร์มโดยตรงผ่านระบบสายส่งของประเทศ (Direct PPA) โดยภาคเอกชนต้องจ่ายค่าบริการ Wheeling Charge ให้กับเจ้าของระบบโครงข่ายไฟฟ้าตามส่วนที่ถูกใช้งานจริง

สำหรับเจ้าของระบบโครงข่ายไฟฟ้าดังกล่าว ได้แก่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ในส่วนของระบบสายส่งแรงสูง ,การไฟฟ้านครหลวง(กฟน.) และ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) สำหรับระบบจำหน่ายไฟฟ้า

อุปสรรคสำคัญที่ทำให้นโยบาย “สายส่งไฟฟ้าเสรี” ล่าช้าไปกว่าแผนที่กำหนด เกิดจากการที่ คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ยังไม่มีการกำหนดค่า Wheeling Charge ที่จะเรียกเก็บจากภาคเอกชน ซึ่งส่วนหนึ่งมีผลจากกระบวนการสรรหาคณะกรรมการ กกพ. ที่ล้าช้ามากว่า 1ปี

สายส่งไฟฟ้าเสรี ไม่คืบ

ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการด้านพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เปิดเผยถึงความคืบหน้าของนโยบาย การเปิดเสรีสายส่งให้แก่บุคคลที่สาม (Third Party Access - TPA) ว่าปัจจุบันโครงการดังกล่าวกำลังประสบภาวะล่าช้ากว่าแผนงานเดิมมาประมาณครึ่งปีแล้ว โดยประเด็นสำคัญที่ยังเป็นอุปสรรคคือขั้นตอนการทำงานของสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ในการปรับสูตรและกระบวนการคำนวณค่าบริการสายส่ง (Wheeling Charge) หลังจากที่ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นไปก่อนหน้านี้ แต่ยังไม่มีการประกาศอัตราที่ชัดเจนออกมาเสียที

แนะ "ทำก่อนแก้ทีหลัง" 

ดร.อารีพร ให้ความเห็นว่า รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควร "Take Action" อย่างเร่งด่วน โดยเสนอให้มีการประกาศค่า Wheeling Charge และเริ่มดำเนินการจริง (Implement) ให้เร็วที่สุด แม้อัตราที่ประกาศออกมาในระยะแรกอาจจะยังไม่สมบูรณ์ หรือมีประเด็นเรื่องความคุ้มค่าที่ต้องปรับปรุง แต่การเริ่มใช้งานจะทำให้เห็นปัญหาจริงที่เกิดขึ้นต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้า และสามารถนำข้อมูลมาปรับแก้ให้เหมาะสมได้ในภายหลัง ซึ่งจะดีกว่าการปล่อยให้เรื่องค้างคาอยู่เช่นนี้

ภาคส่งออกกระอัก ไร้ไฟสะอาดสู้ศึก CBAM 

ความล่าช้าของ TPA ไม่ได้ส่งผลกระทบเพียงแค่กลุ่ม Data Center ที่เป็นโครงการนำร่อง 2,000 เมกะวัตต์เท่านั้น แต่ดร.อารีพรมองว่า ภาคอุตสาหกรรมอื่นๆ มีความต้องการใช้พลังงานสะอาด (Green Power) สูงยิ่งกว่า 

เพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมส่งออกที่ต้องเผชิญกับมาตรการภาษีคาร์บอนข้ามพรมแดนอย่าง CBAM และความต้องการรักษามาตรฐานการส่งออกไปยังต่างประเทศ หากไทยไม่สามารถเปิดเสรีสายส่งให้เข้าถึงไฟสีเขียวได้ทันท่วงที จะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อมูลค่าทางเศรษฐกิจและการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการไทย

ผลกระทบต่อแผน PDP 

เมื่อสอบถามถึงความเชื่อมโยงกับแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) ดร.อารีพร ระบุว่าความล่าช้าของ TPA อาจไม่กระทบต่อแผน PDP โดยตรง เนื่องจากเป็นเรื่องของแผนระยะยาวด้านกำลังการผลิต อย่างไรก็ตาม ในร่างแผน PDP ฉบับปัจจุบันได้มีการพูดถึงการเปิด TPA ให้ครอบคลุมอุตสาหกรรมอื่นๆ ในลักษณะเป็นเฟสต่อจากกลุ่ม Data Center ไว้ด้วยเช่นกัน

นักวิชาการจาก TDRI ทิ้งท้ายว่า ประเทศไทยไม่ควรจะรอช้าอีกต่อไป เพราะความสามารถในการเข้าถึงพลังงานสะอาดผ่านระบบเสรีสายส่ง คือปัจจัยชี้ขาดสำคัญที่จะทำให้เศรษฐกิจไทยยังคงเดินหน้าต่อได้ในยุคแห่งการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน