สทนช.ปรับกติกาใหม่ "เก็บค่าใช้น้ำ" ยกเว้นค่าธรรมเนียม แก้ความเหลื่อมล้ำ

รายงานข่าวจากสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เปิดเผยว่า ขณะนี้ สทนช.ได้ยกร่างกฎกระทรวงหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าใช้น้ำ การเรียกเก็บ ลดหย่อน และยกเว้นค่าใช้น้ำ สำหรับการใช้น้ำประเภทที่สองและการใช้น้ำประเภทที่สาม ฉบับใหม่ เพื่อปรับปรุงแก้ไขร่างกฎกระทรวงฉบับเดิมให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน

โดยกำหนดให้มีการใช้ระบบอนุญาตในการขอผ่อนผันค่าใช้น้ำได้ในกรณีผู้รับใบอนุญาตใช้น้ำได้รับความเสียหายจากภัยธรรมชาติ สาธารณภัย ภัยพิบัติ เหตุสุดวิสัย หรือจากเหตุอื่นใดอันมีลักษณะหรือความร้ายแรงในระดับเดียวกัน แต่ไม่มีการใช้ระบบคณะกรรมการ ไม่มีการกำหนดโทษอาญา และหลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจ

สำหรับการใช้น้ำประเภทที่สอง เป็นกลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เกิน 30,000 ลบ.ม.ต่อวัน ส่วนการใช้น้ำประเภทที่สาม เป็นกลุ่มผู้ใช้น้ำมากกว่า 30,000 ลบ.ม.ต่อวัน เช่น ภาคอุตสาหกรรม การผลิตไฟฟ้า หรือการประปา เป็นต้น

ทั้งนี้สทนช. แจ้งเหตุผลว่า โดยที่มาตรา 48 และมาตรา 49 แห่งพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 บัญญัติให้นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการทรัพยากรน้ำ (กนช.) มีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สอง และค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สาม

รวมทั้งกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าใช้น้ำ วิธีการ และเงื่อนไขการเรียกเก็บ ลดหย่อน หรือยกเว้นค่าใช้น้ำ สำหรับการใช้น้ำประเภทที่สองและการใช้น้ำประเภทที่สาม

ต่อมาได้มีการประกาศกฎกระทรวงในเรื่องดังกล่าวในราชกิจจานุเบกษาเพื่อใช้บังคับ แต่พบว่ามีปัญหาในทางปฏิบัติหลายประการ กล่าวคือ กฎกระทรวงหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าใช้น้ำ การเรียกเก็บ ลดหย่อน และยกเว้นค่าใช้น้ำสำหรับการใช้น้ำประเภทที่สองและการใช้น้ำประเภทที่สาม พ.ศ. 2567 มิได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการเรียกเก็บค่าใช้น้ำ

ขณะเดียวกันการกำหนดนโยบายของรัฐบาลที่ใช้สำหรับลดหย่อนค่าใช้น้ำมีความไม่ชัดเจน และมีความไม่เสมอภาคกรณียกเว้นค่าใช้น้ำ เนื่องจากกฎกระทรวงฉบับดังกล่าวกำหนดให้ยกเว้นค่าใช้น้ำให้แก่ผู้ใช้น้ำทะเลจากทะเลอาณาเขต แต่มิได้ยกเว้นค่าใช้น้ำให้แก่ผู้ใช้น้ำทะเลจากน่านน้ำภายใน ดังนั้น เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพ ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเป็นธรรมในสังคม และมีความเหมาะสมยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องแก้ไขปรับปรุงกฎกระทรวงฉบับนี้

ประเด็นสำคัญของร่างกฎหมาย

1. เพิ่มเติมหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการเรียบเก็บค่าใช้น้ำ ประกอบด้วย การคำนวณค่าใช้น้ำ วิธีการเรียกเก็บค่าใช้น้ำ การจัดส่งใบแจ้งหนี้ค่าใช้น้ำหรือใบแจ้งปริมาณน้ำที่ใช้ วิธีการชำระค่าใช้น้ำ การขอผ่อนผันค่าใช้น้ำ การจ่ายค่าปรับเงินเพิ่ม หรือค่าใช้น้ำเพิ่ม เมื่อมิได้ชำระค่าใช้น้ำหรือชำระค่าใช้น้ำไม่ครบถ้วนภายในระยะเวลาที่กำหนด

2. กำหนดนโยบายของรัฐบาลที่ผู้ใช้น้ำประเภทที่สองและผู้ใช้น้ำประเภทที่สามจะนำมาขอลดหย่อนค่าใช้น้ำให้ชัดเจน โดยจะต้องเป็นนโยบายที่กำหนดให้ลดหย่อนค่าใช้น้ำไว้เป็นการเฉพาะพื้นที่ ประเภทกิจกรรมหรือกิจการ หรือระยะเวลา

3. กำหนดให้ผู้ใช้น้ำประเภทที่สองและผู้ใช้น้ำประเภทที่สามที่ใช้น้ำจากน้ำทะเลไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำจากน่านน้ำภายในหรือทะเลอาณาเขตให้สามารถยกเว้นค่าใช้น้ำได้และปรับปรุงข้อความหลักเกณฑ์การยกเว้นค่าใช้น้ำให้มีความชัดเจน

พร้อมกันนี้ สทนช. ยังจัดทำร่างกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สองและใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สาม ฉบับใหม่ อีกหนึ่งฉบับ เพื่อให้สอดคล้องกับร่างกฎกระทรวงหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าใช้น้ำฯ

โดยแก้ไขเงื่อนไขการยกเว้นค่าธรรมเนียมใบอนุญาตการใช้น้ำประเภทที่สองและใบอนุญาตใช้น้ำประเภทที่สามโดยกำหนดให้ผู้ใช้น้ำประเภทที่สองและผู้ใช้น้ำประเภทที่สามที่ใช้น้ำจากน้ำทะเลไม่ว่าจะเป็นการใช้น้ำจากน่านน้ำภายในหรือทะเลอาณาเขตให้สามารถยกเว้นค่าธรรมเนียมใบอนุญาตใช้น้ำประเภทที่สองและใบอนุญาตใช้น้ำประเภทที่สามได้