ผ่าสาระสำคัญ ‘ประมวลกฎหมายที่ดิน’ มหาดไทยรื้อใหญ่ 17 ข้อ

กรณี กรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย ได้ยก ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน ฉบับใหม่ เพื่อปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่ดินฉบับเดิมที่มีผลใช้บังคับมาเป็นระยะเวลานานถึง 70 ปี และมีบทบัญญัติบางรายมาตราที่สมควรต้องปรับปรุงเพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่ประชาชน สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงไป

ล่าสุดอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นต่อสาธารณะตามที่ฐานเศรษฐกิจรายงานไปก่อนหน้านี้นั้น 

จากการตรวจสอบข้อมูลการเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อสาธารณะ มีรายละเอียดเกี่ยวสาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน ฉบับใหม่  โดยกรมที่ดินแจ้งว่า ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน (ฉบับที่ ..) พ.ศ.... มีวัตถุประสงค์ เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมหลักการบางประการของประมวลกฎหมายที่ดิน ให้มีความสมบูรณ์มากขึ้น 

โดยกำหนดการยกเลิก การออกใบจอง การยกเลิกหลักฐานแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค. ๑) เพื่อป้องกันการทุจริตมิให้ ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย การเพิ่มช่องทางเลือก ในการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินให้แก่ประชาชน การกำหนดให้มีโฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์ การกำหนด หลักการเพื่อคุ้มครองความมั่นคงแห่งนิติฐานะของผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินมิให้ถูกเพิกถอนได้โดยง่าย 

รวมไปถึงการให้อำนาจเจ้าพนักงานที่ดินยุติข้อพิพาทเรื่องแนวเขตที่ดินได้เมื่อที่ดินแปลงพิพาทและแปลงข้างเคียงได้ รังวัดด้วยระบบโครงข่ายดาวเทียมแบบจลน์แล้ว ทั้งนี้ เพื่อลดข้อพิพาทที่จะขึ้นสู่ศาล

ความสำคัญของร่างกฎหมายที่ดิน ฉบับใหม่

สำหรับมาตรการสำคัญของร่างพระราชบัญญัติที่กำหนดขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหา มีดังนี้

1.การจัดที่ดินของรัฐให้แก่ราษฎรเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยและทำมาหาเลี้ยงชีพ โดยผู้ว่าราชการจังหวัด

2.การออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินจากหลักฐานใบจอง โดยกำหนดระยะเวลาขั้นสูง และเงื่อนไขในการยื่นคำขอ

3.การสั่งให้บุคคลที่มีหลักฐานใบจองขาดสิทธิในที่ดินโดยผู้ว่าราชการจังหวัด

4.การออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินจากหลักฐานแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค.3) โดยกำหนดระยะเวลาขั้นสูงและเงื่อนไขในการยื่นคำขอ

5.การขอออกโฉนดที่ดินแบบเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินต่อสำนักงานที่ดิน

6.การออกโฉนดที่ดินในที่งอกริมตลิ่งให้แก่ผู้ที่มีสิทธิในที่งอกริมตลิ่งตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลยุติธรรม

7.การขอให้เพิกถอนหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินที่ได้ออกในเขตที่ดินของรัฐซึ่งไม่มีการ โต้แย้งหรือคัดค้านจากหน่วยงานของรัฐ

8.การสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน การจดทะเบียนสิทธินิติกรรม เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ หรือการจดแจ้งเอกสารรายการจดทะเบียนอสังหาริมทรัพย์ โดยการกำหนดระยะเวลา ขั้นสูง เงื่อนไข และผู้มีอำนาจในการสั่งเพิกถอนหรือแก้ไข

9.การกำหนดหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับกับโฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์

10.การตัดสินยุติข้อพิพาทเรื่องแนวเขตที่ดิน สำหรับการรังวัดที่มีความละเอียดสูง (การรังวัดด้วยระบบโครงข่ายดาวเทียมแบบจลน์)

11.การหักค่าใช้จ่ายไว้ร้อยละ 5 ของเงินค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บได้

12.การกำหนดหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับกับเงินค่าบริการหรือเงินค่าตอบแทน และอำนาจ ในการเรียกเก็บเงินค่าบริการหรือเงินค่าตอบแทน

สาระสำคัญของร่างกฎหมายที่ดิน ฉบับใหม่

ส่วนหลักการหรือประเด็นสำคัญของร่างกฎหมาย มีดังนี้

1.เพิ่มเติมบทนิยาม “โฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์” “ระวางรูปถ่ายทางอากาศ” และ “ระวางแผนที่รูปถ่ายทางอากาศ”

2.แก้ไขอำนาจในการจัดที่ดินของรัฐให้แก่ราษฎรเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยและทำมาหาเลี้ยงชีพ

3.ยกเลิกการออกใบจองตามมาตรา 30 และมาตรา 33

4.กำหนดระยะเวลาขั้นสูงและเงื่อนไขในการยื่นคำขอออกหนังสือแสดงสิทธิโดยอาศัยหลักฐานใบจอง

5.แก้ไขอำนาจในการสั่งให้บุคคลที่มีหลักฐานใบจองขาดสิทธิในที่ดิน

6.กำหนดระยะเวลาขั้นสูงในการยื่นคำขอออกหนังสือแสดงสิทธิโดยอาศัยหลักฐานแบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค.1)

7.กำหนดหลักเกณฑ์การยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินแบบเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินต่อสำนักงานที่ดิน

8.กำหนดหลักเกณฑ์ในการออกโฉนดที่ดินในที่งอกริมตลิ่งโดยให้ผ่านกระบวนการพิสูจน์สิทธิในที่ดินจากศาลยุติธรรม

9.กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการเพิกถอนหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินที่ออกในเขตที่ดินของรัฐ

10.แก้ไขอำนาจในการสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน การจดทะเบียนสิทธิ และนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ หรือการจดแจ้งเอกสารรายการจดทะเบียนอสังหาริมทรัพย์ และกำหนด ระยะเวลาขั้นสูงและเงื่อนไขในการสั่งเพิกถอนหรือแก้ไข

11.กำหนดหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับกับโฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์

12.กำหนดบทเฉพาะกาลสำหรับการบังคับใช้โฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์

13.กำหนดหลักเกณฑ์ในการตัดสินยุติข้อพิพาทเรื่องแนวเขตที่ดิน สำหรับการรังวัดที่มี ความละเอียดสูง (การรังวัดด้วยระบบโครงข่ายดาวเทียมแบบจลน์)

14.กำหนดอำนาจในการหักค่าใช้จ่ายไว้ร้อยละ 5 ของเงินค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บได้

15.กำหนดหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับกับเงินค่าบริการหรือเงินค่าตอบแทน และอำนาจในการ เรียกเก็บเงินค่าบริการหรือเงินค่าตอบแทนได้

16.แก้ไขบัญชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน

17.กำหนดบทเฉพาะกาลสำหรับเรื่องการเพิกถอนหรือแก้ไข ที่อยู่ระหว่างการ ดำเนินการของคณะกรรมการสอบสวน และที่ยังไม่ได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวน ตามมาตรา 61