เจาะปมร้อน CPALL x Virtual Bank เมื่อ ‘กฎเหล็ก’ ปะทะ ‘กลยุทธ์’

กลายเป็นประเด็นที่นักลงทุนและแวดวงการเงินจับตามองอย่างใกล้ชิด สำหรับกรณีที่คณะกรรมการ (บอร์ด) ของ บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) หรือ CPALL มีมติ “ไม่เห็นด้วย” กับการนำ 3 บริษัทย่อย ได้แก่ เคาน์เตอร์เซอร์วิส, ไทยสมาร์ทคาร์ด และ CP Axtra เข้าสู่โครงสร้างกลุ่มธุรกิจการเงินภายใต้ “เอซีเอ็ม โฮลดิ้ง” เพื่อลุยธนาคารไร้สาขา (Virtual Bank) เหตุการณ์นี้สร้างความแรงสั่นสะเทือนในตลาดหุ้นและเกิดคำถามตามมามากมายว่านี่คือ “รอยร้าว” หรือ “กลยุทธ์” ใหม่กันแน่? แต่หากวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก จะพบว่าเรื่องนี้มีนัยสำคัญที่มากกว่าแค่การทำธุรกิจธนาคาร

ปมตั้งต้น เพราะ ‘กฎเกณฑ์’ บังคับ ไม่ใช่ ‘กลยุทธ์’ 
การขยับตัวครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากความต้องการเปลี่ยนทิศทางธุรกิจหลักของ CPALL แต่มาจาก “กฎเหล็ก” ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ในการขอใบอนุญาต Virtual Bank เกณฑ์ของธปท. ระบุชัดเจนว่าผู้ยื่นคำขอต้องรวบรวมบริษัทที่ทำธุรกิจทางการเงินภายใต้โครงสร้างเดียวกันมาไว้ในกลุ่มธุรกิจการเงินเดียวกัน เพื่อความโปร่งใสในการกำกับดูแล  ดังนั้น บริษัท เอซีเอ็ม โฮลดิ้ง (ACMH) ซึ่งเป็นของกลุ่มซีพีในการขอใบอนุญาตทำธุรกิจธนาคารไร้สาขา จึงจำเป็นต้องเสนอชื่อบริษัทย่อยที่มีใบอนุญาตการเงิน ทั้ง 3 บริษัทเข้ามาร่วมกลุ่มตามกฎเกณฑ์ ไม่ใช่เพราะต้องการดึงกำไรหรือเปลี่ยนระบบนิเวศ (Ecosystem) ของ 7-Eleven

มติบอร์ด ‘ไม่เห็นด้วย’ คือเกราะป้องกันความคล่องตัว
หลายคนกังวลว่าการที่บอร์ดอิสระโหวต “ไม่เห็นด้วย” คือสัญญาณลบ แต่ในมุมมองนักวิเคราะห์ นี่คือ “การทำหน้าที่อย่างตรงไปตรงมา” เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของบริษัท ในความเป็นจริงทั้ง 3 บริษัท มีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศน์ของค้าปลีกอย่าง 7-Eleven อย่างมาก ที่รวมการชำระค่าสาธารณูปโภคพื้นฐาน ไปถึง ระบบชำระเงิน หรือ e-money ไว้ในที่เดียว มองในเชิงธุรกิจ การดึง 3 บริษัทย่อยออกมาจะทำให้ CPALL สูญเสียระบบนิเวศน์นี้ไปอย่างน่าเสียดายด้วยซ้ำ

ในกรณีตรงข้าม หากทั้ง 3 บริษัทถูกย้ายไปอยู่ในกลุ่มการเงิน ทุกการขยับตัวในอนาคตจะกลายเป็น “รายการที่เกี่ยวโยงกัน”  ตามกฏของธปท. ที่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ซับซ้อนและใช้เวลานาน ทำให้เสียความคล่องตัวในตลาดค้าปลีกที่ต้องรวดเร็ว

นอกจากนี้ เคาน์เตอร์เซอร์วิสเป็นพันธมิตรกับแบงก์เกือบทั้งประเทศ การเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของธนาคารใดธนาคารหนึ่งโดยตรง อาจทำให้พันธมิตรเดิมเกิดความไม่เชื่อมั่น ซึ่งการทำธุรกิจเช่นนี้มีความจำเป้นอย่างมากที่ต้อง รักษาความเป็นกลาง (Neutrality) ไว้ไม่ต่างจากปัจจุบัน  

พลิกวิกฤตดราม่า สู่บรรทัดฐานใหม่ ESG
เมื่อการประชุมของคณะกรรมการหรือบอร์ด นัดประชุมผู้ถือหุ้นสมัยวิสามัญ ครั้งที่ 1/2569 ในเดือนพฤษภาคมที่จะถึงนี้ สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึง “ธรรมาภิบาล (Governance)” ที่แข็งแกร่งของกลุ่มซีพีในมาตรฐานใหม่ โดยการที่บอร์ดอิสระสามารถโหวตค้านแผนของผู้ถือหุ้นใหญ่ได้ สะท้อนว่าโครงสร้างการบริหารของ CPALL มีการคานอำนาจกันจริง ไม่ใช่การสั่งการแบบเบ็ดเสร็จ และมีความโปร่งใส ในกระบวนการที่เกิดขึ้นเป็นไปตามกลไกกฎหมายและระเบียบของ ก.ล.ต. ซึ่งในระยะยาวจะเป็นผลบวกต่อภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นของนักลงทุนสถาบันทั้งในและต่างประเทศ
 

 ‘ผู้ถือหุ้น’ คือคำตอบสุดท้าย
บทสรุปของเรื่องนี้ยังไม่จบที่มติบอร์ด เพราะอำนาจการตัดสินใจสุดท้ายจะถูกส่งต่อไปยัง การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น (EGM) ในวันที่ 29 พฤษภาคม 2569 ที่ผู้ถือหุ้นที่มีส่วนได้เสีย (กลุ่มซีพี) จะไม่มีสิทธิออกเสียง หมายความว่าอนาคตของโปรเจกต์นี้จะขึ้นอยู่กับ “ผู้ถือหุ้นรายย่อย” และ “กองทุน” เท่านั้น ว่าจะยอมรับความเสี่ยงและความคุ้มค่าที่จะเกิดขึ้นหรือไม่