อิหร่านปิด ‘ฮอร์มุซ’ กระทบน้ำมันโลก ยักษ์ญี่ปุ่นหยุดเดินเรือ ยุโรปทบทวนแผนพลังงาน

รายงานจาก UNCTAD ระบุว่าการขนส่งทางทะเลทั่วโลกกำลังเผชิญกับจุดเปราะบาง ต้นทุนสูง และความไม่แน่นอนที่เพิ่มมากขึ้น เนื่องจากความตึงเครียดทางการเมือง รูปแบบการค้าที่เปลี่ยนแปลงไป และเส้นทางเดินเรือที่กำลังปรับเปลี่ยนใหม่ หลังกองทัพเรืออิหร่านสั่งห้ามเรือผ่าน “ช่องแคบฮอร์มุซ” ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญมากสำหรับการขนส่งน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากตะวันออกกลาง

Mitsui O.S.K. Lines หนึ่งในบริษัทเดินเรือรายใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นเปิดเผยเมื่อวันอาทิตย์ว่า คำสั่งดังกล่าวออกมาหลังมีรายงาน กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่านแจ้งเรือทุกลำว่า “ห้ามผ่านช่องแคบนี้” ภายหลังสหรัฐและอิสราเอลโจมตีทางอากาศใส่อิหร่าน

ขณะที่เว็บไซต์นิกเกอิ เอเชีย รายงานว่า บริษัทเดินเรือรายใหญ่ของญี่ปุ่น 3 แห่ง ได้แก่ Mitsui O.S.K. Lines, Nippon Yusen และ Kawasaki Kisen จึงตัดสินใจ “หยุดการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซชั่วคราว” เพื่อความปลอดภัย 

ทั้งนี้ “ช่องแคบฮอร์มุซ” ตั้งอยู่ระหว่างอิหร่านทางเหนือ และโอมาน กับสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ทางใต้ มีจำนวนเรือที่ผ่านช่องแคบประมาณ 3,000 ลำ/เดือน (ราว 100 ลำ/วัน) เป็นทางผ่านน้ำมันประมาณ 20 ล้านบาร์เรล/วัน อันคิดเป็น 20% ของการบริโภคของโลก และการขนส่งผ่านช่องแคบนี้ คิดเป็นประมาณ 11% ของการค้าโลก โดยน้ำมันส่วนใหญ่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ใช้เวลาประมาณ 20–25 วันกว่าจะถึงญี่ปุ่น

ปกติแล้ว Mitsui O.S.K. Lines มีเรือบรรทุก LNG และเรือน้ำมันดิบประมาณ 10 ลำอยู่ในอ่าวเปอร์เซียตลอดเวลา แต่ตอนนี้เรือที่กำลังจะเข้าอ่าว ถูกสั่งไม่ให้เข้า และเรือที่กำลังจะออก ถูกสั่งให้จอดรอในน่านน้ำปลอดภัย ซึ่งบริษัทต้องเพิ่มการเฝ้าระวังตลอด 24 ชั่วโมง โดยให้ความปลอดภัยของลูกเรือและสินค้าเป็นอันดับแรก และในขณะนี้มีเรือบรรทุกน้ำมันอย่างน้อย 150 ลำ ทั้งเรือน้ำมันดิบและ LNG จอดทอดสมออยู่นอกช่องแคบ และอีกหลายสิบลำหยุดนิ่งอยู่ฝั่งตรงข้ามของช่องแคบ

อย่างไรก็ตาม บริษัทกลั่นน้ำมัน Idemitsu Kosan ระบุว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นยังไม่มีผลกระทบทันที เพราะญี่ปุ่นมีน้ำมันสำรองเทียบเท่าการใช้ในประเทศได้ 146 วัน แต่หากเกิดอากาศหนาวจัดจนความต้องการไฟฟ้าและก๊าซเพิ่มขึ้น อาจทำให้สถานการณ์ตึงตัวได้

ขณะเดียวกันบริษัทผลิตไฟฟ้า JERA ระบุว่า ความขัดแย้งนี้อาจกระทบถึงราคาทรัพยากรพลังงานและต้องติดตามอย่างใกล้ชิด โดยผั่งยุโรปอาจกระทบหนักกว่า เพราะหลังรัสเซียบุกยูเครน ยุโรปก็ลดการพึ่งพาก๊าซจากรัสเซียลงจาก 45% เหลือราว 15% และหันไปทำสัญญาซื้อ LNG ระยะยาวจากกาตาร์แทน

ดังนั้น หากช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดยาว อาจทำให้ยุโรปต้องทบทวนนโยบายความมั่นคงด้านพลังงานใหม่ทั้งหมด