OpenAI ทุ่ม 9 พันล้านบาท รับแรงกระแทก AI เขย่าโครงสร้างงาน-รายได้โลก

มูลนิธิ OpenAI ประกาศจัดสรรงบประมาณเริ่มต้น 250 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 9 พันล้านบาท เพื่อสนับสนุนงานวิจัย โครงการทดลอง และความร่วมมือด้านนโยบาย รับมือผลกระทบทางเศรษฐกิจจาก AI ที่กำลังเร่งเปลี่ยนโครงสร้างแรงงาน รายได้ และระบบเศรษฐกิจโลก

OpenAI ระบุว่า โลกกำลังเข้าสู่ “การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญที่สุดในรอบหลายชั่วอายุคน” จากการที่ AI ทำให้ความสามารถจำนวนมากที่เคยมีต้นทุนสูงหรือเข้าถึงยาก กลายเป็นสิ่งที่ใช้งานได้ในวงกว้างมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็สร้างความไม่แน่นอนต่อรูปแบบการจ้างงาน การกระจายรายได้ และอำนาจทางเศรษฐกิจในอนาคต

โครงการดังกล่าวจะมุ่งดำเนินงานใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ การทำความเข้าใจผลกระทบทางเศรษฐกิจจาก AI การสนับสนุนแรงงานและชุมชนในช่วงเปลี่ยนผ่าน และการศึกษาแนวทางสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจระยะยาวในโลกหลัง AI

ชี้ AI อาจเปลี่ยนสมดุลรายได้โลก

OpenAI มองว่า หนึ่งในคำถามสำคัญของยุค AI ไม่ใช่เพียงเทคโนโลยี “ทำอะไรได้” แต่คือ “มูลค่าทางเศรษฐกิจจะไหลไปหาใคร”

องค์กรระบุว่า ผลประโยชน์จาก AI อาจไหลไปยังบริษัท เจ้าของทุน หรือสินทรัพย์ดิจิทัล มากกว่ากลับสู่แรงงานในรูปค่าจ้างแบบเดิม ส่งผลให้ตัวชี้วัดเศรษฐกิจอย่าง GDP หรือรายได้เฉลี่ย อาจไม่สามารถสะท้อนคุณภาพชีวิตที่แท้จริงได้เหมือนในอดีต

OpenAI ยังเตือนว่า หากสัดส่วนรายได้ของแรงงานลดลง อำนาจต่อรองของแรงงานอาจอ่อนแอลง และความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจอาจขยายตัวเร็วขึ้น

ด้วยเหตุนี้ มูลนิธิจึงเตรียมสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลแรงงานและเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ เพื่อวัดผลกระทบของ AI ต่อการจ้างงาน ค่าจ้าง การเปลี่ยนสายอาชีพ และพฤติกรรมของภาคธุรกิจได้แม่นยำขึ้น

นอกจากนี้ OpenAI ยังให้ความสำคัญกับประเทศกำลังพัฒนาและประเทศรายได้ปานกลางถึงต่ำ โดยมองว่า AI อาจช่วยเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ ยกระดับบริการสาธารณะ และขยายการเข้าถึงองค์ความรู้ได้รวดเร็ว หากมีการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานและนโยบายที่เหมาะสมกับแต่ละประเทศ

เร่งหากลไกรับมือแรงงานเปลี่ยนผ่าน

OpenAI ระบุว่า การเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจจาก AI จะเกิดขึ้นเร็วกว่าที่หลายประเทศเตรียมพร้อมทัน ทำให้แรงงานจำนวนมากอาจต้องการความช่วยเหลือระหว่างเปลี่ยนอาชีพหรือปรับตัวสู่ตลาดงานใหม่

แนวทางที่องค์กรสนใจสนับสนุน ได้แก่ การเข้าถึงประกันการว่างงาน ระบบชดเชยการสูญเสียรายได้ การพัฒนาทักษะใหม่ รวมถึงเครื่องมือ AI ที่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงคำแนะนำด้านอาชีพ กฎหมาย การเงิน และสุขภาพได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม OpenAI ยอมรับว่า การรีสกิลเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ และมาตรการรับมือ AI จำเป็นต้องครอบคลุมมากกว่าการฝึกทักษะแรงงานแบบเดิม

องค์กรยังให้ความสำคัญกับการทำให้แรงงานและประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดทิศทางการใช้ AI ในระบบเศรษฐกิจ ไม่ใช่เพียงเป็นผู้รับผลกระทบจากเทคโนโลยี

ขณะเดียวกัน OpenAI เตรียมสนับสนุนการเพิ่มขีดความสามารถให้ภาครัฐและสถาบันสาธารณะ เพื่อให้สามารถใช้ AI ยกระดับบริการสาธารณะและรองรับผลกระทบทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นได้จริง

ศึกษาภาษีทุน-กองทุนความมั่งคั่ง

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการศึกษา “โมเดลเศรษฐกิจใหม่” หาก AI ทำให้รายได้และผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจกระจุกตัวมากขึ้น

OpenAI ระบุว่า กำลังสนใจแนวคิดด้านนโยบาย เช่น การปรับโครงสร้างภาษีจากแรงงานไปสู่ทุนและกำไรส่วนเกิน รวมถึงการศึกษาความเป็นไปได้ของกองทุนความมั่งคั่งสาธารณะ โดยอ้างอิงโมเดลจากนอร์เวย์และรัฐอลาสก้า 

องค์กรยังมองว่า กลไกด้านภาษีและการกระจายรายได้ในอนาคตอาจต้องปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ เช่น การเปลี่ยนแปลงของสัดส่วนรายได้แรงงาน การกระจุกตัวของผลประโยชน์ หรือผลตอบแทนส่วนเกินจาก AI

ในด้านการกระจายผลประโยชน์ OpenAI ต้องการศึกษาแนวทางที่ทำให้ประชาชนมีส่วนร่วมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นรายได้ ทุน สินค้า บริการพื้นฐาน การจ้างงาน โครงการสาธารณะ หรือแม้แต่การเข้าถึงพลังประมวลผล AI

ใช้ AI จำลองอนาคตเศรษฐกิจโลก

OpenAI ยังเตรียมสนับสนุนการวิจัยด้านแบบจำลองเศรษฐกิจด้วย AI หรือ multi-agent economic simulations เพื่อประเมินว่าเศรษฐกิจโลกอาจเปลี่ยนแปลงอย่างไร หาก AI พัฒนาความสามารถอย่างรวดเร็วในอนาคต

องค์กรระบุว่า งานสำคัญในระยะต่อไปไม่ใช่เพียงการเก็บข้อมูลเชิงประจักษ์ แต่คือการ “ออกแบบระบบเศรษฐกิจใหม่” ที่สามารถรองรับโลกหลัง AI ได้จริง

ทั้งนี้ เงินทุน 250 ล้านดอลลาร์สหรัฐจะถูกใช้ผ่านการให้ทุน โครงการทดลอง และความร่วมมือกับองค์กรภายนอก โดย OpenAI คาดว่าจะเริ่มประกาศโครงการแรกภายในปีนี้ พร้อมเปิดเผยผลลัพธ์และบทเรียนที่ได้จากการดำเนินงานในระยะต่อไป