ดีอี-ETDA เปิดเวทีอบรมพัฒนาโซลูชัน AI ยกระดับกระบวนการยุติธรรมไทย

นางสาวชมภารี ชมภูรัตน์ รองปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กล่าวว่า กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA (เอ็ตด้า) โดย ศูนย์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ (AIGC) ร่วมกับ สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักงานศาลปกครอง สำนักพัฒนาบุคลากรเพื่อการยุติธรรม สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ Academy)

และบริษัท อะเมซอน เว็บ เซอร์วิสเซส (AWS) เดินหน้าเวที “Responsible AI Innovation Hackathon: AI for Justice” ประเดิมกิจกรรมปฐมนิเทศและฝึกอบรม เตรียมพร้อม 10 ทีมผู้ผ่านเข้ารอบ ไปกับเหล่าผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และผู้ทรงคุณวุฒิด้านกระบวนการยุติธรรมไทยเพื่อร่วมพัฒนาโซลูชัน AI ที่ตอบโจทย์กระบวนการยุติธรรมไทย ภายใต้หลักจริยธรรมและธรรมาภิบาลที่มาพร้อมความรับผิดชอบ

“กระทรวงฯ มีเป้าหมายสำคัญในการผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นประเทศที่สามารถใช้และสร้าง AI ได้อย่างมีศักยภาพ โดยมุ่งพัฒนาระบบนิเวศ AI อย่างครบวงจร ทั้งด้านความพร้อมและการนำไปใช้จริง ควบคู่กับการส่งเสริมธรรมาภิบาล AI เพื่อให้การพัฒนาเทคโนโลยีเป็นไปอย่างโปร่งใส มีความรับผิดชอบ และตรวจสอบได้

สำหรับกิจกรรมในวันนี้ ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการแข่งขันนี้ โดยผู้เข้าแข่งขันจะได้รับการปฐมนิเทศและเสริมองค์ความรู้ด้าน AI Ethics และ AI Governance เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบและพัฒนาโซลูชัน AI ที่ตอบโจทย์ “กระบวนการยุติธรรมยุคใหม่” ซึ่งเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของประเทศในการสร้างความเป็นธรรม ความโปร่งใส และความเชื่อมั่นของประชาชน”

ทั้งนี้เวที Responsible AI Innovation Hackathon มุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีควบคู่กับความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ โดยคาดหวังว่าจะได้ต้นแบบ AI Solutions ที่สามารถนำไปต่อยอดใช้งานจริง ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดข้อจำกัดของระบบ และส่งเสริมการเข้าถึงสิทธิของประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

โครงการดังกล่าวเกิดจากความร่วมมือของหลายภาคส่วน นำโดย ETDA โดยศูนย์ AIGC หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม ได้แก่ สำนักงานศาลยุติธรรม และสำนักงานศาลปกครอง สำนักพัฒนาบุคลากรเพื่อการยุติธรรม สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ Academy) ภาคเอกชนอย่าง บริษัท อะเมซอน เว็บ เซอร์วิสเซส (AWS)  รวมถึงผู้เชี่ยวชาญและผู้เข้าแข่งขันทุกทีม

ด้านดร.ศักดิ์ เสกขุนทด ที่ปรึกษาอาวุโส ETDA กล่าวเสริมว่า การนำ AI มาใช้ในกระบวนการยุติธรรม ถือเป็นบริบทที่มีความอ่อนไหวและมีความเสี่ยงเฉพาะสูง เนื่องจากเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิทธิ เสรีภาพ และทรัพย์สินของประชาชน โดยความเสี่ยงสำคัญอาจเกิดจากความคลาดเคลื่อนของข้อมูล การอ้างอิงข้อกฎหมายที่ไม่ถูกต้อง อคติของระบบ ตลอดจนความเสี่ยงด้านการรั่วไหลของข้อมูลสำคัญ ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรมในภาพรวม

ดังนั้น ทิศทางการพัฒนาและการใช้งาน AI ในภาคส่วนนี้ จำเป็นต้องตั้งอยู่บนหลัก “Responsible AI” โดยยึดให้มนุษย์ยังคงเป็นผู้รับผิดชอบต่อผลลัพธ์อย่างเต็มรูปแบบ และไม่ใช้ AI แทนดุลพินิจในสาระสำคัญของกระบวนการยุติธรรม ขณะเดียวกัน การนำ AI มาใช้ต้องตั้งอยู่บนฐานของข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบจากแหล่งที่เชื่อถือได้ สามารถอธิบายเหตุผลของผลลัพธ์ได้อย่างชัดเจน และไม่พึ่งพาระบบที่ไม่สามารถตรวจสอบที่มาได้

พร้อมกันนี้ การออกแบบและใช้งาน AI ต้องคำนึงถึงความโปร่งใส โดยสามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่า AI มีบทบาทในขั้นตอนใดของกระบวนการ มีระบบบันทึกการใช้งานเพื่อรองรับการตรวจสอบย้อนหลัง รวมถึงต้องให้ความสำคัญกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลความลับของคดีอย่างเคร่งครัด ตลอดจนการประเมินและกำหนดกรอบการใช้งานตามระดับความเสี่ยงของงานในแต่ละประเภทอย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ ยังจำเป็นต้องเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจของผู้ใช้งานให้ตระหนักถึงข้อจำกัดของ AI สามารถใช้งานได้อย่างเหมาะสมและเป็นกลาง รวมถึงมีแนวทางในการรับมือเมื่อเกิดความคลาดเคลื่อนของระบบ เพื่อป้องกันผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในเชิงระบบและสร้างความเชื่อมั่นต่อการนำเทคโนโลยีมาใช้ในระยะยาว