

KEY
POINTS
ในงานเสวนา “The Final Equation: ถอดสมการ PDP 2026 พลังงานสะอาดต้องเท่าไร? เพื่อปลดล็อก อุตสาหกรรมก่อสร้างสีเขียวและอาคารแห่งอนาคต” จัดโดยคณะกรรมการพลังงาน หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย, กลุ่มอุตสาหกรรมพลังงานหมุนเวียน สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย, สมาคมพลังงานหมุนเวียนไทย (อาร์อี 100) และมูลนิธิพลังงานสะอาดเพื่อประชาชน ภายในงาน Future Build Asia 2026 เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ภาคเอกชน 4 สถาบัน ได้จัดทำ “พิมพ์เขียวเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียว” หรือ Thailand Green Transition Blueprint เพื่อนำเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการปลดล็อกโครงสร้างพลังงานและระบบนิเวศการส่งเสริมการลงทุนเพื่อความอยู่รอดของประเทศ
นายศุภฤกษ์ ยิ้มกอบกิจ นายกสมาคมการค้าก๊าซชีวภาพไทย ในฐานะโฆษกและผู้แทนของ 4 สถาบัน กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังยืนอยู่บนจุดตัดทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญและสุ่มเสี่ยงที่สุด ท่ามกลางคำถามสำคัญว่าประเทศจะกล้าทลายกำแพงกติกาเดิมเพื่อคว้าโอกาสการลงทุนยุคใหม่หรือไม่ หลังไตรมาสแรกของปี 2569 ยอดคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 1.01 ล้านล้านบาท โดยส่วนใหญ่เป็นกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลระดับโลก การลงทุนกลุ่มดาตลาเซ็นเตอร์และคลาวด์เซอร์วิสระดับไฮเปอร์สเกลจากบริษัทเทคโนโลยีข้ามชาติยักษ์ใหญ่ มีมูลค่ารวมกันสูงถึง 8.7 แสนล้านบาท
อย่างไรก็ตาม เม็ดเงินลงทุนมหาศาลกว่า 1.1 ล้านล้านบาทนี้ กำลังสุ่มเสี่ยงที่จะต้องชะลอการลงทุนหรือย้ายฐานออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน สาเหตุสำคัญเนื่องจากนักลงทุนระดับไฮเปอร์สเกลมีกฎเหล็กทางนโยบายองค์กรต้องการใช้พลังงานสะอาด 100% ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มเดินระบบ แต่โครงสร้างไฟฟ้าของประเทศยังคงติดล็อกด้วยระบบผู้รับซื้อรายเดียว และยังไม่เปิดเสรีโครงข่ายไฟฟ้าอย่างแท้จริง การรักษาข้อจำกัดและกติกาผูกขาดเดิมไว้ เปรียบเสมือนการสร้างกำแพงกั้นเงินลงทุนและเทคโนโลยีใหม่ ๆ ไม่ให้ไหลเข้าสู่ประเทศ
นอกจากนี้ ภาคการส่งออกของไทยยังต้องเผชิญกับมาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (CBAM) ของสหภาพยุโรปที่เริ่มจัดเก็บภาษีคาร์บอนเต็มรูปแบบ ภายในปี 2571 และมาตรการ CBAM จะขยายขอบเขตครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรมปลายนํ้าอีกกว่า 180 รายการ รวมถึงชิ้นส่วนยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และสิ่งทอ หากโรงงานอุตสาหกรรมในไทยไม่สามารถเข้าถึงพลังงานสะอาดในราคาที่แข่งขันได้ สินค้าส่งออกทุกชิ้นจะถูกบวกภาษีคาร์บอนเพิ่มขึ้น 15-20% ทันที ปัญหานี้ไม่ใช่เพียงเรื่องสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องความอยู่รอดทางธุรกิจและขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระดับมหภาค
อีกทั้ง ภาคอุตสาหกรรมหนัก ยังต้องเผชิญกับ “กับดักคาร์บอนแฝงในสายส่ง” เนื่องจากระบบไฟฟ้าไทยยังพึ่งพาการเผาไหม้ก๊าซธรรมชาติในสัดส่วนที่สูง ค่าเฉลี่ยการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในสายส่งที่ประกาศใช้ล่าสุดสูงถึง 0.4750 กิโลกรัมคาร์บอนต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง ส่งผลให้โรงงานอุตสาหกรรมที่ปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ประหยัดไฟฟ้าเพียงใด แต่หากยังเสียบปลั๊กใช้ไฟจากระบบสายส่งเดิม สินค้าจะยังคงถูกประทับตราว่ามีภาระคาร์บอนสูง
รวมถึงภาคอุตสาหกรรมอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้าง ซึ่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 39% ของการปล่อยคาร์บอนทั้งหมดในโลก ผู้ประกอบการอสังหาฯ และรับเหมาก่อสร้างไทยกำลังตกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก หากพัฒนาอาคารตามมาตรฐานอาคารเขียว ต้นทุนจะพุ่งสูงขึ้น 15-30% ในทางตรงกันข้าม หากเลือกสร้างอาคารแบบเดิมๆ จะต้องเผชิญกับภาวะ Brown Discount โดยบริษัทข้ามชาติและผู้เช่าเกรด A ปฏิเสธการเช่าพื้นที่ และธนาคารปล่อยสินเชื่อยากขึ้น
นายศุภฤกษ์ กล่าวอีกว่า เพื่อก้าวข้ามกฎระเบียบดังกล่าว ประเทศต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากการผูกขาดสู่ตลาดเสรีพลังงาน ผ่านการแก้ไข 4 กติกาหลัก ได้แก่ 1.ยกเลิกกฎระเบียบ Zero Export ที่ห้ามประชาชนและโรงงานติดโซลาร์เซลล์ส่งไฟส่วนเกินย้อนกลับเข้าสายส่ง และเปลี่ยนมาใช้ระบบ Net Billing ที่เป็นธรรม 2.บังคับใช้ระบบ Third Party Access เพื่อเปิดให้เอกชนใช้สายส่งของรัฐ โดยคิดค่าบริการอย่างเป็นธรรมและปลดล็อก Direct PPA ให้ขายไฟสะอาดได้ทันที
3.ปรับเกณฑ์ความคุ้มค่าการลงทุนพลังงานสะอาด จากเดิมที่มีระยะเวลาคืนทุน 7-8 ปี ให้ลดเหลือเพียง 3-4 ปี เพื่อกระตุ้นการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป และ 4.ปรับปรุงร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP 2026) จากเดิมที่ตั้งเป้าพลังงานหมุนเวียนไว้เพียง 49-51% ให้เพิ่มขึ้นทะลุมากกว่า 70% ภายในปี 2580 เนื่องจากสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในระยะ 10 ปีที่ราว 50% ไม่เพียงพอต่อการอยู่รอดของประเทศ
พร้อมกันนั้นจะต้องจัดตั้ง National Green Data Platform เพื่อเปิดเผยข้อมูลความจุสายส่งและค่าคาร์บอนแบบเรียลไทม์รายพื้นที่ ซึ่งภาคอุตสาหกรรมหนักและโลจิสติกส์ที่ไม่สามารถใช้ไฟฟ้าได้ 100% ทางออกคือการใช้พลังงานหมุนเวียนในรูปแบบโมเลกุล การเปลี่ยนนํ้าเสียและขยะจากภาคเกษตรกรรมให้เป็นก๊าซชีวภาพ หรืออัปเกรดเป็นไบโอมีเทนเหลว จะช่วยทดแทนก๊าซฟอสซิลและนํ้ามันดีเซลในโรงงานและรถบรรทุกได้ทันที
ด้านการเงินสีเขียวและทรัพยากรบุคคล ภาครัฐต้องสนับสนุนกองทุนดอกเบี้ยตํ่าและใช้กลไกคํ้าประกันสินเชื่อผ่าน บสย. เพื่อช่วยให้เอสเอ็มอีปรับตัว นอกจากนี้ยังเสนอให้มีสิทธิประโยชน์ทางภาษี โดยนำค่าใช้จ่ายในการรีสกิลและอัปสกิลแรงงานไปหักลดหย่อนภาษีได้ถึง 250% เพื่อเตรียมแรงงานไทยเข้าสู่กรีนจ็อบ
ทั้งนี้ กรอบเวลาแห่งความอยู่รอดมีจำกัดเพียง 6 เดือนต่อจากนี้ ที่รัฐบาลจะต้องเร่งลงนามปลดล็อกประกาศหลักเกณฑ์ TPA และเปิดร่อง Sandbox สำหรับ Direct PPA หากปล่อยให้เนิ่นนานกว่า 6 เดือน เม็ดเงินลงทุนดาตลาเซ็นเตอร์และฐานการผลิตใหม่จะล็อกสัญญาในประเทศเพื่อนบ้าน และไทยจะสูญเสียโอกาสไปอย่างน้อย 15-20 ปี บทสรุปของทีมเขียวเปลี่ยนผ่านระบุว่า ความสำเร็จทั้งหมดขึ้นอยู่กับการแบ่งบทบาทหน้าที่ที่ชัดเจนและกล้าหาญของภาครัฐในการเป็นผู้สนับสนุนและทลายกำแพงระเบียบที่ล้าสมัย
ข่าวที่เกี่ยวข้อง