เปิดแผน 5 ปี ‘พพ.’ ปั้นเกษตรคาร์บอนต่ำ เชื่อมพลังงาน-เกษตร ลดต้นทุนทั่วประเทศ

นางสาวนันธิกา ทังสุพานิช อธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) เปิดเผยว่า ได้ดำเนินการยกระดับการผลักดันการใช้เทคโนโลยีอนุรักษ์พลังงานและพลังงานทดแทนในภาคเกษตร ตั้งแต่พืช ข้าว ปศุสัตว์ ถึงประมง 

รวมถึงการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ มุ่งสู่เกษตรคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Agriculture) รวมถึงพัฒนาฐานข้อมูลและระบบ MRV รองรับการลดก๊าซเรือนกระจก และเป้าหมาย Net Zero 

โดยผ่านการดำเนินการร่วมกับ 7 หน่วยงาน ด้านการเกษตรและสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย 6 หน่วยงานในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้แก่ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กรมวิชาการเกษตร กรมปศุสัตว์ กรมประมง กรมส่งเสริมการเกษตร กรมการข้าว และกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (สส.) หรือกรมโลกร้อน เพื่อวางกรอบการทำงานร่วมกัน 5 ปี

ทั้งนี้ ต้องการให้เรื่องพลังงานเข้าไปอยู่ในกระบวนการผลิตทางการเกษตรมากขึ้น ตั้งแต่การวิเคราะห์การใช้พลังงาน การเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะกับพื้นที่ ไปจนถึงการนำพลังงานทดแทนมาใช้ เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โดยมีเป้าหมายยกระดับภาคเกษตรไปสู่เกษตรคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Agriculture) ควบคู่กับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

“โจทย์สำคัญคือทำอย่างไรให้องค์ความรู้ด้านพลังงานเชื่อมกับภาคเกษตรและเกิดผลในพื้นที่จริง ทั้งการลดต้นทุนด้านพลังงาน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และเลือกใช้เทคโนโลยีให้เหมาะกับบริบทของแต่ละพื้นที่ เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน”

หนุนข้อมูล-ใช้พลังงานตรงกลุ่มเป้าหมาย

อย่างไรก็ดี พพ.จะเข้ามาสนับสนุนตั้งแต่การให้ข้อมูลและสาธิตเทคโนโลยี ให้คำปรึกษา ตรวจสอบและวิเคราะห์การใช้พลังงานของกลุ่มเป้าหมาย ก่อนเลือกใช้พลังงานทดแทนที่เหมาะสม พร้อมส่งเสริมการใช้เครื่องจักรและอุปกรณ์การเกษตรประสิทธิภาพสูง อุปกรณ์ที่มีฉลากแสดงประสิทธิภาพด้านพลังงาน 

ด้านสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร จะสนับสนุนข้อมูลสถิติ ดัชนีเศรษฐกิจ ผลการศึกษาและการวิเคราะห์ เพื่อใช้วางแผนและประเมินผลมาตรการด้านพลังงาน ขณะที่กรมวิชาการเกษตรจะเชื่อมงานวิจัยและนวัตกรรมด้านพืชเข้ากับเทคโนโลยีพลังงาน ที่สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สำหรับกรมส่งเสริมการเกษตร จะเข้ามาเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมและขยายผลเทคโนโลยีไปยังกลุ่มเกษตรกร กลุ่มแปลงใหญ่ ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตรและวิสาหกิจชุมชนทั่วประเทศ

กรมปศุสัตว์ จะเน้นการจัดการฟาร์มและการนำของเสียจากสัตว์มาใช้ประโยชน์ เช่น ผลิตก๊าซชีวภาพ ส่วน   กรมประมงจะเน้นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในระบบเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ด้านกรมการข้าว จะนำข้อมูล และงานวิจัยด้านการผลิตข้าว มาเชื่อมกับพลังงานทดแทน เพื่อลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต และส่งเสริมการทำนา ที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

“การใช้พลังงานในภาคเกษตรมีบริบทแตกต่างกัน ทั้งพืช ข้าว ปศุสัตว์ และประมง จึงต้องนำความเชี่ยวชาญ ของแต่ละหน่วยงานมาทำงานร่วมกัน เพื่อวางแนวทางและเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับกิจกรรมและพื้นที่ ไม่ใช่ใช้รูปแบบเดียวกับทุกภาคการผลิต โดยแต่ละหน่วยงานจะร่วมกันพิจารณาคัดเลือกพืชเศรษฐกิจ พืชสวน พืชไร่ ข้าว รวมถึงส่วนพื้นที่เพาะปลูก พื้นที่การทำปศุสัตว์ และสถานเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานและพลังงานทดแทน”

ลดก๊าซเรือนกระจากของประเทศ

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการร่วมกับกรมโลกร้อนจะมุ่งเชื่อมการใช้พลังงานที่มีเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ โดยกรมโลกร้อนจะสนับสนุนองค์ความรู้ด้านนโยบาย แผน และมาตรการภายใต้ NDC รวมถึงการจัดทำฐานข้อมูลกิจกรรมเพื่อประเมินการปล่อยและการลดก๊าซเรือนกระจก

ประเด็นสำคัญคือการพัฒนาระบบ Measurement, Reporting and Verification (MRV) หรือการตรวจวัด รายงาน และทวนสอบข้อมูล เพื่อให้ภาคเกษตรมีข้อมูลที่ใช้ประเมินการลดก๊าซเรือนกระจกได้ และนำไปใช้ประกอบการกำหนดนโยบายทั้งระดับพื้นที่และระดับประเทศ เพื่อผลักดันให้ภาคเกษตรต้องเดินหน้าสองด้านไปพร้อมกัน คือเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การอนุรักษ์พลังงานและการใช้พลังงานทดแทน จึงเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยลดต้นทุนและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างเห็นผล

ทั้ง 8 หน่วยงานจะร่วมเผยแพร่องค์ความรู้ รณรงค์การใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน เพื่อเชื่อมงานด้านพลังงาน–เกษตร–สิ่งแวดล้อม เข้าด้วยกัน และวางแนวทางให้ภาคเกษตรไทยเดินหน้าไปสู่ Low Carbon Agriculture ควบคู่กับการยกระดับประสิทธิภาพการผลิตและเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ