อยู่กับ AI ให้รอด ต้องไม่ทิ้งทักษะพื้นฐานและความเป็นมนุษย์

เวทีเสวนาเรื่อง AI and Me: The New Rules of Living and Working ในงาน Sustainability Expo 2026 หรือ SX 2026 หยิบยกประเด็นนี้ขึ้นมา ให้ผู้มีประสบการณ์ในการทำงานกับคนและเทคโนโลยีได้พูดคุย แชร์ประสบการณ์และมุมมอง

กานติมา เลอเลิศยุติธรรม  รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านธุรกิจองค์ร บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน)  อรนุช เลิศสุวรรณกิจ  ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เทคซอส มีเดีย จำกัด และนายแพทย์ คณพล ภูมิรัตนประพิณ กรรมการบริหาร บริษัท เฮลท์ แอท โฮม จำกัด เห็นตรงกันว่า AI เป็นผู้ช่วยที่ดี ที่ช่วยแบ่งเบาภาระงานที่ต้องทำซ้ำๆ ต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมาก เช่น การเปรียบเทียบข้อมูลตัวเลข การถอดเทป การอ่านฟิล์มเอ็กซ์เรย์ ฯลฯ ซึ่งถ้าเราใช้ AI ให้เป็น เราจะมีเวลาไปทำงานอย่างอื่นที่ช่วยเพิ่มมูลค่า หรือสร้างและกระชับความสัมพันธ์กับคนที่อยู่รอบๆ ได้

ระวังกับดัก AI

การที่ AI ทำงานปริมาณมากๆ ในเวลาสั้น เป็นกับดักใหญ่ที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านการพัฒนาคน เพราะหลายคนคิดว่า AI ฉลาด ทำงานได้เร็ว ปล่อยให้ AI ทำงานยากๆ ไป คนทำงานจะได้สบาย แต่ความจริงนั้นตรงกันข้าม เพราะเราจะสูญเสียทักษะในการพิจารณา วิเคราะห์ งานที่ต้องอาศัยตรรกะไปเรื่อยๆ  ยิ่งถ้า AI รุ่นใหม่พัฒนาให้เก่งขึ้น คนที่เลือกทำแต่งานง่ายๆ จะค่อยๆ ถดถอยลง

ดังนั้นคำถามสำคัญไม่ได้อยู่ที่ว่า AI จะเข้ามาแทนที่คนไหม แต่อยู่ที่ว่าคนแบบไหนที่จะอยู่รอดได้และต้องมีทักษะอะไรในยุคที่ AI พัฒนาไปอย่างเร็ว  อรนุช มองว่าใครที่มีทัศนคติ (Mindset) เปิดกว้าง พร้อมที่จะเรียนรู้ จะสามารถพัฒนาทักษะและใช้เครื่องมือใหม่ๆ ได้  ไม่ได้ขึ้นกับอายุแต่ขึ้นกับความพร้อมที่จะเรียนรู้

นอกจากนี้ องค์กรและหัวหน้างานยุคใหม่ ยังต้องพร้อมที่จะมีลูกน้องเป็นเทคโนโลยีด้วย เพราะงานบางประเภทต้องอาศัยทั้งคนและเทคโนโลยีร่วมกัน  เช่น งานด้านบริการลูกค้า ที่ AI อาจช่วยตอบคำถามซ้ำๆ คำถามที่เจอบ่อย และคำถามบางเรื่องได้ แต่เมื่อเป็นเรื่องที่มีความอ่อนไหวยังคงจำเป็นที่ต้องใช้คนมาช่วยดูแลจัดการ   ขณะเดียวกันองค์กรจะต้องการคนที่เข้าใจกระบวนการงานหลังบ้าน เพื่อช่วยให้คนและเทคโนโลยีทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่น

AI ยังเอาชนะความเป็นมนุษย์ไม่ได้

คำถามต่อไปคือ แล้วคนรุ่นใหม่ทุกคนต้องเขียนโค้ดเป็นไหม หรือมีทักษะอะไร ผู้ร่วมเสวนาทั้ง 3 มองเหมือนกันว่าต้องมีทักษะที่ AI ยังทำไม่ได้ในตอนนี้ และทักษะที่ต้องอาศัยความเป็นมนุษย์เป็นเรื่องสำคัญ 

อรนุช เลิศสุวรรณกิจ  ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เทคซอส มีเดีย จำกัด  มองว่าทักษะด้านการคิดวิเคราะห์และการสื่อสารเป็นเรื่องสำคัญ เพราะการใช้เทคโนโลยีให้เกิดประโยชน์มากที่สุด เราต้องตั้งคำถามให้เป็น เพื่อให้ควบคุมการใช้ AI ได้มีประสิทธิภาพ  ส่วนการสื่อสารเป็นอีกทักษะหนึ่งที่สำคัญ เพราะจะทำให้การทำงานเป็นทีม การประสานงานต่างๆ ราบรื่น

ส่วนกานติมา เลอเลิศยุติธรรม  รองประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านธุรกิจองค์ร บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน)   เชื่อว่านอกจาการคิดวิเคราะห์แล้ว ยังต้องความสามารถในการปรับตัว “เราต้องไม่ทำอะไรเหมือนเดิม สิ่งที่เราเคยทำแล้วดี ไม่ได้หมายความว่าวันนี้จะทำอย่างเดิมแล้วยังได้ผลลัพธ์ที่ดีเหมือนเดิม”

นพ.คณพล ภูมิรัตนประพิณ กรรมการบริหาร บริษัท เฮลท์ แอท โฮม จำกัด เห็นว่า ความรับผิดชอบและความเป็นมนุษย์จะมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะกับอาชีพแพทย์ เพราะ AIอาจจะเก่งในเรื่องการตรวจผลแล็บ อ่านฟิล์มเอ็กซ์เรย์ที่ต้องประมวลผลจำนวนมากได้ในเวลาอันสั้น และสามารถทำงานด้านข้อมูลแทน ทำให้แพทย์มีเวลาทำความเข้าใจ และเห็นใจผู้ป่วยได้มากขึ้น มีเวลาคุยกับผู้ป่วย สังเกตสีหน้า ทำความเข้าใจภูมิหลังคนไข้ ความจำเป็นด้านครอบครัวและสังคม ก่อนจะนำมาประมวลผล ควบคู่กับผลการตรวจอื่นๆ ที่ AI ช่วยวิเคราะห์ เพื่อให้ได้ทางเลือกในการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย ซึ่งอาจจะไม่ใช่แนวทางที่ดีที่สุดในเชิงวิทยาศาสตร์ แต่ดีที่สุดสำหรับสถานการณ์ของผู้ป่วยแต่ละราย รวมถึงตัดสินใจเรื่องที่ AI ทำได้ไม่ดีเท่า เช่น การตัดสินใจว่าจะใส่ท่อช่วยหายใจหรือไม่ เพราะมีหลายปัจจัยที่ผู้เป็นแพทย์มองเห็นแต่ AI ไม่เห็น และการตัดสินใจนั้น เกี่ยวข้องกับการรับผิดชอบชีวิตคน

จะอยู่อย่างไรให้รอดในยุค AI

เมื่อเทคโนโลยีพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง คนเราต้องพัฒนาตัวเองไม่หยุดเช่นกัน อย่าปล่อยให้ชะตาชีวิตหรือสิ่งแวดล้อมเป็นตัวกำหนด แต่เราควรต้องพิจารณาเองว่า เราต้องเพิ่มทักษะหรือเรียนรู้อะไรให้ตัวเองเพื่อต่อยอดความสามารถ อย่าคิดว่า AI จะทำทุกอย่างแทนเราได้

ทักษะพื้นฐานที่จะทำให้เราต่อยอด และพัฒนาตนเองไม่หยุด ไม่ใช่อะไรที่ซับซ้อนเลย แต่เป็นทักษะพื้นฐานอย่างการฟัง พูด อ่าน เขียน ที่ไม่ควรจะปล่อยให้ AI ทำแทน  การที่เรารับ “ฟัง" คนที่อยู่ตรงหน้า ทำความเข้าใจ และสามารถ “พูด” หรือสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพจะทำให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดี ราบรื่น  ส่วนการ “อ่าน” จะทำให้เรามีข้อมูลมากขึ้นเพียงพอที่จะใช้และควบคุมการทำงานของเทคโนโลยี รวมถึงตัดสินใจเรื่องสำคัญต่างๆ ได้ และที่สำคัญคือ การ “เขียน” ซึ่งในการเขียน สมองของเราต้องวิเคราะห์ข้อมูล จัดลำดับความสำคัญ ร้อยเรียงเรื่องราว มองให้เห็นภาพที่ชัดเจน ก่อนที่จะเขียนออกมา เท่ากับเป็นการฝึกหลายทักษะไปในคราวเดียวกันด้วย

“เราต้อง Start อย่ากลัวที่จะเริ่มต้น ต้องกล้าที่จะออกจากคอมฟอร์ทโซน  เราต้องมี สติ  อย่าเชื่อ AI ไปทั้งหมด เราต้องอาศัยความรู้ และการวิเคราะห์ ใช้วิจารณญาณของเราเอง และสุดท้าย เราต้อง Strong  มีความเข้มแข็ง เพราะในโลกที่หมุนเร็ว มีอะไรใหม่เข้ามาตลอด เราต้องพร้อมที่จะรับสิ่งใหม่ และปรับตัวให้เร็วพอ” อรนุชกล่าว