รับเลือกตั้ง สส. ปี 69 กกต.ตีปี๊บขั้นตอนทำ "ไพรมารีโหวต"

วันนี้ (22 ก.ย. 68) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้เผยแพร่เอกสารให้ความรู้แก่พรรคการเมืองและประชาชน เกี่ยวกับกระบวนการจัดทำ “ไพรมารีโหวต” หรือ การเลือกตั้งขั้นต้น ซึ่งกำหนดไว้ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566 โดยถือเป็นกลไกสำคัญในการสรรหาผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.)

หลักการสำคัญของการทำไพรมารีโหวต คือ เปิดโอกาสให้สมาชิกพรรคมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นและลงมติ “เห็นชอบ” หรือ “ไม่เห็นชอบ” ต่อบุคคลที่จะลงสมัครในนามของพรรค โดยกระบวนการต้องเป็นไปอย่าง อิสระ โปร่งใส ไม่ถูกครอบงำจากบุคคลภายนอก หรือกลุ่มใด และคำนึงถึงความเสมอภาค ทั้งในมิติภูมิภาคและเพศ เพื่อเปิดโอกาสทั้งชาย-หญิงอย่างเท่าเทียม

สำหรับขั้นตอนการสรรหาผู้สมัคร สส.

• แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง (มาตรา 50) : พรรคต้องให้หัวหน้าสาขาพรรค หรือ ผู้แทนพรรคประจำจังหวัดจัดประชุม เพื่อรับฟังความคิดเห็นสมาชิก และให้ลงมติเห็นชอบ/ไม่เห็นชอบ ต้องมีสมาชิกเข้าร่วมไม่น้อยกว่า 100 คน หรือ 50 คน ตามลำดับ 
• แบบบัญชีรายชื่อ (มาตรา 51) : พรรคต้องจัดประชุมสมาชิกเช่นเดียวกัน โดยต้องมีสมาชิกเข้าร่วมตามเกณฑ์เดียวกัน เพื่อพิจารณาบุคคลในบัญชีรายชื่อที่คณะกรรมการสรรหาจัดทำ ก่อนเสนอให้คณะกรรมการบริหารพรรคพิจารณาและให้ความเห็นชอบอย่างเป็นทางการ

ทั้งนี้ กฎหมายกำหนด ข้อยกเว้น (มาตรา 49) ในกรณีไม่ต้องจัดไพรมารีโหวต ได้แก่

• การเลือกตั้งแทนกรณีการเลือกตั้งเป็นโมฆะ
• การเลือกตั้งใหม่เมื่อไม่มีผู้ใดได้รับเลือกตั้ง
• การเลือกตั้งกรณีผู้สมัครเสียชีวิตก่อนปิดรับสมัคร

โทษและความรับผิดทางกฎหมาย :

• ห้ามบุคคลภายนอกที่ไม่ใช่สมาชิกพรรค เข้ามามีบทบาทในกระบวนการสรรหาผู้สมัคร ฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 10,000 บาท และ เพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง 5 ปี
• หากพรรคการเมืองละเลย ไม่จัดกระบวนการสรรหาตามมาตรา 50 และ 51 คณะกรรมการการเลือกตั้งจะกล่าวโทษหัวหน้าพรรคและกรรมการบริหารพรรคต่อพนักงานสอบสวน ตามมาตรา 56 ของกฎหมายพรรคการเมือง

กกต.เน้นย้ำว่า การทำไพรมารีโหวตถือเป็น “หัวใจของการมีส่วนร่วมภายในพรรค” ที่สะท้อนเจตจำนงของสมาชิก และเป็นหลักประกันให้ผู้สมัครได้รับการคัดเลือกอย่างโปร่งใสและเป็นธรรม

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สำหรับการเลือกตั้ง สส.ครั้งใหม่ คาดว่าจะมีขึ้นประมาณเดือนมีนาคม-เมษายน 2569 หากทุกอย่างเป็นไปตามโรดแมปของ นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ที่ประกาศว่าจะยุบสภา ภายใน 4 เดือน นับแต่วันแถลงนโยบายต่อรัฐบาล (คาดแถลงนโยบายต่อรัฐสภา 29-30 ก.ย. หรือถึง 1 ต.ค. 69)