ญี่ปุ่นโมเดล 4 เทรนด์ อาหารมาแรงรับสังคมสูงวัย
จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) ได้มีการคาดการณ์ว่าจำนวนประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปจะมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างน้อยร้อยละ 3 ต่อปี ซึ่งในปี 2560 จำนวนผู้สูงอายุทั่วโลกมีจำนวนประมาณ 963 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 13 ของประชากรโลก โดยในปี 2573 คาดว่าจะมีจำนวนประชากรสูงมากถึง 1,400 ล้านคน และจะเพิ่มขึ้นถึง 2,000 ล้านคนในปี 2593
ในประเทศไทย จากข้อมูลของกรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ได้มีการสำรวจจำนวนผู้สูงอายุในไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562 พบว่า จากจำนวนประชากรทั้งหมด 66.55 ล้านคน มีจำนวนประชากรผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปรวม 11.13 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 16.73 ของประชากรทั้งหมด
ที่น่าสนใจคือพฤติกรรมการจับจ่ายของผู้สูงวัย มี 10 ไลฟ์สไตล์ในกิจกรรมต่างๆ พบว่า 5 อันดับแรกที่คนสูงวัยใช้เงินกับสิ่งแหล่านี้มากที่สุดคือ 95% ใช้กับอาหาร, 78% รับประทานอาหารนอกบ้านในโอกาสพิเศษ, 78% ใช้เงินเกี่ยวกับเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน, 73% เสื้อผ้า และ 73% ใช้เงินเพื่อการผ่อนคลาย ทั้งนี้จะเห็นว่าพฤติกรรมการจับจ่ายของผู้สูงวัยให้ความสำคัญกับอาหารสูงสุด
สมาคมผู้ผลิตอาหารสำเร็จรูป ระบุว่า เทรนด์อาหารสำหรับผู้สูงวัยคือ 1.ต้องเป็นอาหารพลังงานตํ่า แต่คุณค่าทางโภชนาการสูง เนื่องจากระบบเผาผลาญไม่ดีเหมือนเก่า อาหารที่ให้พลังงานสูงอย่างอาหารทอด ของหวานจัดจึงเป็นของแสลงของผู้สูงอายุเพราะเมื่อเผาผลาญไม่หมดก็จะกลายเป็นไขมันส่วนเกิน ต้องเน้นไปที่ธัญพืช ผัก ผลไม้ที่ให้พลังงานไม่มากนัก แต่มีแร่ธาตุและวิตามินสูง
2.อาหารอ่อนและเคี้ยวง่าย เนื่องจากฟันที่ใช้บดเคี้ยวอาหารมีความบางลง แคลเซียมลดลง และระบบย่อยอาหารจะทำงานได้น้อย นํ้าย่อยก็ลดความเป็นกรด ควรเลี่ยงเนื้อสัตว์ที่เคี้ยวยาก และอาหารที่มีความเหนียว
3.อาหารโซเดียมตํ่า เนื่องจากโซเดียมที่มากเกินไปสำหรับผู้สูงอายุจะส่งผลให้ตัวบวม เพิ่มความดันโลหิตให้สูงขึ้น และ 4.ความสะอาดของอาหาร จากระบบภูมิคุ้มกันของผู้สูงอายุลดลง สิ่งปนเปื้อนเพียงน้อยนิดคือฝันร้ายที่อาจอันตรายถึงชีวิตได้ ดังนั้นความสะอาดของอาหารรวมถึงภาชนะจึงเป็นสิ่งสำคัญ
สำหรับการผลิตอาหารเพื่อผู้สูงวัยของไทยควรนำต้นแบบจากญี่ปุ่นที่ประสบความสำเร็จมาใช้ในการพัฒนาอาหารที่เรียกว่า “Universal Design Food” เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุที่มีปัญหาในการเคี้ยว การกลืน และการย่อยอาหาร รับประทานอาหารได้ และได้รับสารอาหารครบถ้วน โดยแบ่งอาหารผู้สูงอายุออกเป็น 4 รูปแบบได้แก่ 1.กลุ่มสัมผัสอ่อนนุ่ม เพื่อให้เหมาะกับความสามารถในการเคี้ยวของผู้สูง 2.กลุ่มโภชนาการครบถ้วน 3.กลุ่มผู้มีโรคประจำตัว และ 4.กลุ่มมีปัญหาเรื่องการกลืน
นายวิศิษฐ์ ลิ้มลือชา นายกสมาคมผู้ผลิตอาหารสำเร็จรูปกล่าวว่า การเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยของโลก และของไทย นับเป็นโอกาสที่มาพร้อมกับกลุ่มเป้าหมายที่เพิ่มขึ้น รวมถึงผู้ที่ใส่ใจสุขภาพและมีอายุมากขึ้น ก็สนใจอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพด้วยเช่นกัน
“สำหรับคำแนะนำโดยเฉพาะผู้ประกอบการเอสเอ็มอี ควรเจาะตลาด ผู้สูงวัย ในรูปแบบของความแตกต่าง เพราะผู้สูงวัยมีทั้งผู้ที่ยังมีสุขภาพแข็งแรงดีและผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือเจ็บป่วยในบางเรื่องอาหารประเภท functional food สำหรับผู้สูงวัยแต่ละกลุ่ม ยังมีโอกาสเติบโตได้อีกมาก หากทำอาหารได้ออกมาถูกใจ ถูกปาก สะดวก ในการรับประทาน รสชาติดี มีคุณสมบัติตรงกับผู้สูงวัยแต่ละกลุ่ม ช่วยเสริมสร้างการทำงานของอวัยวะต่างๆ ซ่อมแซม หรือช่วยป้องกันโรคก็จะสามารถประสบความสำเร็จในตลาดนี้ได้ไม่ยาก”
หน้า 18 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 3,599 วันที่ 9 - 12 สิงหาคม พ.ศ. 2563