รู้จัก 'หลอดเลือดหัวใจตีบ' คืออะไร? เช็กอาการเตือน-วิธีป้องกันเบื้องต้นก่อนสาย

จากการเปิดเผยข้อมูลของ ลีโอ พุฒ ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของ เรย์ แมคโดนัลด์ ระบุถึงผลชันสูตรว่า พบเส้นเลือดหัวใจตีบ 3 เส้นและตนเองเคยสังเกตเห็นเพื่อนเหนื่อยผิดปกติเวลาทำกิจกรรมเดียวกันขณะที่ตัวของเรย์นั้นเลิกดื่มมาเกือบ 30 ปีแล้ว "ฐานเศรษฐกิจ" ชวนสังเกตอาการ สัญญาณเตือนของ หลอดเลือดหัวใจตีบ พร้อมวิธีป้องกันเบื้องต้นกัน 

รู้จัก หลอดเลือดหัวใจตีบ คือ อะไร?

หลอดเลือดหัวใจตีบ คือ ภาวะที่หลอดเลือดที่ทำหน้าที่นำเลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจเกิดการตีบแคบลง เนื่องจากมีไขมัน แคลเซียม หรือคราบพลัคสะสมอยู่ตามผนังหลอดเลือดทำให้เลือดไหลเวียนได้ไม่สะดวกเมื่อหัวใจได้รับเลือดไม่เพียงพอผู้ป่วยอาจเกิดอาการเจ็บแน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย ใจสั่น หรือในบางรายอาจไม่มีอาการชัดเจนเลยจนกว่าจะเกิดภาวะรุนแรง เช่น หัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจึงมีความสำคัญมาก เพราะยิ่งพบและรักษาเร็วเท่าไร ก็ยิ่งลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย และช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงเพิ่มโอกาสป้องกันไม่ให้โรคพัฒนาไปสู่ภาวะร้ายแรงในอนาคต

อาการหลอดเลือดหัวใจตีบเป็นอย่างไร

อาการหลอดเลือดหัวใจตีบทั่วไป

• เจ็บหรือแน่นหน้าอก รู้สึกเหมือนมีของหนักกดทับตรงกลางอก อาจลามไปแขนซ้าย คอ หรือกราม
• เหนื่อยง่าย เมื่อทำกิจกรรมที่เคยทำได้โดยไม่เหนื่อย
• ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดปกติ
• เวียนศีรษะหรือหน้ามืด

อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นชั่วคราวและหายไปเมื่อพักหรือทานยาตามแพทย์สั่งแต่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบ

อาการหลอดเลือดหัวใจตีบเฉียบพลันและอันตราย

• เจ็บหน้าอกรุนแรงและต่อเนื่อง นานกว่า 15-20 นาที หรือไม่หายแม้พักแล้วก็ตาม
• เจ็บร้าวไปแขน ขา คอ หลัง หรือกราม
• หายใจลำบาก รู้สึกขาดอากาศทันที
• เหงื่อออกมาก หนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน
• หมดสติหรือใกล้เป็นลม

อาการเฉียบพลันเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจวาย การเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็วสามารถช่วยชีวิตได้

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงหลอดเลือดหัวใจตีบ

การสะสมของไขมันและคราบพลัค ไขมัน แคลเซียม และคราบพลัคเกาะสะสมตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดแข็งและตีบแคบลง

ความดันโลหิตสูง ความดันสูงทำให้ผนังหลอดเลือดถูกทำร้ายและเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

ภาวะไขมันในเลือดสูง ทำให้ไขมันเลว (LDL) สะสมในหลอดเลือดมากขึ้น เกิดการอุดตันได้ง่าย

การสูบบุหรี่ สารพิษในควันบุหรี่ทำลายเยื่อบุหลอดเลือด เพิ่มโอกาสการเกิดคราบพลัคและการแข็งตัวของหลอดเลือด

โรคเบาหวาน ระดับน้ำตาลที่สูงอย่างต่อเนื่องทำให้หลอดเลือดเสื่อม เสี่ยงต่อหลอดเลือดตีบมากขึ้น

พันธุกรรม หากครอบครัวมีประวัติโรคหัวใจ ความเสี่ยงของผู้ป่วยจะสูงขึ้นกว่าปกติ

พฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิต เช่น กินอาหารไขมันสูง ไม่ออกกำลังกาย น้ำหนักเกิน หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ

ความเครียดเรื้อรัง ฮอร์โมนความเครียดส่งผลต่อความดันโลหิตและการอักเสบในร่างกาย ทำให้เกิดหลอดเลือดตีบได้ง่ายขึ้น

แนวทางป้องกันหลอดเลือดหัวใจตีบ

การป้องกันหลอดเลือดหัวใจตีบเป็นเรื่องสำคัญเพราะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะหัวใจขาดเลือดและหัวใจวาย การดูแลหัวใจตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้หัวใจทำงานได้ดี ลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มคุณภาพชีวิตในระยะยาว

• เลิกสูบบุหรี่ เพราะเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจมากถึง 3 เท่า
• จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
• ควบคุมความดันโลหิตให้ < 140/90 มม. ปรอท
• ลดไขมันในเลือด โดยเฉพาะ LDL และทรายกลีเซอไรด์
• ออกกำลังกายสัปดาห์ละ 3-6 วัน วันละ 30 นาที ที่อัตราการเต้น 60-80 % ของอัตราเป้าหมาย
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในช่วง BMI 18.5-23.5 กก./ตร.ม. สำหรับคนไทย
• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
• ลดความเครียดและพักผ่อนเพียงพอ
• เลือกรับประทานอาหารเพื่อหัวใจ
• ตรวจสุขภาพประจำปี

ที่มา  โรงพยาบาลวิภาวดี