
สธ. ยืนยันผลเฝ้าระวังสุขภาพกลุ่มเสี่ยงริมน้ำ 'กก-สาย-รวก-โขง' ยังไร้ผู้ป่วยพิษสารหนู
สาธารณสุข ยืนยันผลเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก สาย รวก โขง ยังไม่พบผู้ป่วยพิษสารหนูทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง พร้อมปูพรมเฝ้าระวังยาว 5 ปี ด้านกรมอนามัยเตรียมใช้ Arsenic Health Risk Scale สื่อสารความเสี่ยง
KEY
POINTS
- ผลการเฝ้าระวังสุขภาพกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำ 4 สาย (กก, สาย, รวก, โขง) ยังไม่พบผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นพิษจากสารหนู
- กระทรวงสาธารณสุขสั่งการให้หน่วยงานในพื้นที่เฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อเนื่องอย่างน้อย 5 ปี ควบคู่กับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและอาหาร
- กรมอนามัยเตรียมใช้เครื่องมือสื่อสารความเสี่ยงใหม่ 2 รูปแบบ คือ มาตรวัดความเสี่ยง (AHRS) และตารางเมทริกซ์ความเสี่ยง (AHRM) เพื่อให้ประชาชนเข้าใจระดับความเสี่ยงและปฏิบัติตัวได้ถูกต้อง
22 พฤศจิกายน 2569 นายแพทย์สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า จากข้อมูลล่าสุดที่กระทรวงสาธารณสุขได้ดำเนินการเฝ้าระวัง คัดกรอง และติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ยังไม่พบสารหนูที่เกินกว่าระดับสีแดง หรือ 500 ไมโครกรัมต่อลิตรและไม่พบผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นพิษจากสารหนูทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง
ทั้งนี้ การตรวจพบสารหนูในปัสสาวะเกินค่าอ้างอิงไม่ได้หมายความว่า บุคคลนั้นเป็นผู้ป่วยพิษสารหนู แต่เป็นข้อมูลประกอบการประเมินการรับสัมผัสและติดตามสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ได้มอบหมายหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี ควบคู่กับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและอาหาร เพื่อลดการรับสัมผัสและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว
ด้านนายแพทย์ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย กล่าวต่อว่า กรมอนามัยเตรียมปรับรูปแบบการให้คำแนะนำประชาชน โดยสื่อสารความเข้มข้นของสารหนูในน้ำเป็นหน่วยไมโครกรัมต่อลิตร (µg/L) เพื่อให้เข้าใจและเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานได้ง่ายขึ้น ผ่านเครื่องมือสื่อสารความเสี่ยง 2 รูปแบบ ได้แก่ มาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (Arsenic Health Risk Scale: AHRS) และตารางเมทริกซ์ความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนู (Arsenic Health Risk Matrix: AHRM)
นายแพทย์ธิติกล่าวต่อว่า สำหรับมาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (AHRS) จำแนกเป็น 4 ระดับ ได้แก่
ระดับสีเขียว ไม่เกิน 10 ไมโครกรัมต่อลิตร :
- ผ่านเกณฑ์ด้านสารหนู สามารถใช้ดื่ม ประกอบอาหาร และอุปโภคได้ หากคุณภาพน้ำด้านอื่นผ่านเกณฑ์มาตรฐานด้วย
ระดับสีเหลือง มากกว่า 10 แต่น้อยกว่า 100 ไมโครกรัมต่อลิตร :
- งดดื่มและประกอบอาหาร สามารถใช้อาบน้ำ ซักผ้า และทำความสะอาดได้ โดยระมัดระวังไม่ให้กลืนน้ำเข้าสู่ร่างกาย โดยเฉพาะเด็กเล็ก
ระดับสีส้ม ตั้งแต่ 100 แต่น้อยกว่า 500 ไมโครกรัมต่อลิตร :
- เร่งจัดการความเสี่ยง งดดื่ม ประกอบอาหาร และรดน้ำพืชผักสำหรับบริโภค ส่วนการอุปโภคให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
ระดับสีแดง ตั้งแต่ 500 ไมโครกรัมต่อลิตรขึ้นไป :
- งดใช้น้ำทุกกิจกรรมตามหลักการป้องกันไว้ก่อน พร้อมจัดหาน้ำจากแหล่งที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานมาทดแทนโดยเร่งด่วน
ทั้งนี้ การตรวจพบสารหนูในน้ำเกินเกณฑ์ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดพิษเฉียบพลันทันที แต่ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคเพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว โดยมาตรวัดทั้งสองรูปแบบเป็นเครื่องมือสื่อสารและจัดการความเสี่ยง ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยพิษสารหนูทางคลินิก
" กรมอนามัยขอให้ประชาชนตระหนักแต่ไม่ตื่นตระหนก เลือกใช้น้ำจากแหล่งที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำในพื้นที่ที่มีรายงานการปนเปื้อนมาใช้บริโภคโดยตรง และติดตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขอย่างต่อเนื่อง พร้อมย้ำว่าการต้มน้ำให้เดือดไม่สามารถกำจัดสารหนูได้ กระทรวงสาธารณสุขจะร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพประชาชน เพื่อคุ้มครองสุขภาพทั้งในปัจจุบันและระยะยาว" นายแพทย์ธิติกล่าว







