'อสม. - Caregiver - อาสาพยาบาลชุมชน' ใครทำอะไร รายได้เท่าไร สรุปครบที่นี่
เปรียบเทียบบทบาทหน้าที่ เงินค่าตอบแทน 3 บุคลากรด่านหน้า 'อสม.-Caregiver-อาสาพยาบาลชุมชน' มีขอบเขตการทำงาน สังกัดและค่าตอบแทน ใครทำอะไร แตกต่างกันอย่างไรบ้าง สรุปครบจบที่นี่
KEY
POINTS
- อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) ทำหน้าที่เป็น "หมอคนที่ 1" ดูแลสุขภาพเบื้องต้นในชุมชน เช่น คัดกรองโรค ส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค ได้รับค่าป่วยการ 2,000 บาทต่อเดือน พร้อมสวัสดิการต่างๆ
- Caregiver (ผู้ช่วยดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิง) มีหน้าที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้ที่ต้องการการดูแลเป็นพิเศษตามแผนการดูแลรายบุคคล (Care Plan) โดยมี สปสช. สนับสนุนงบประมาณผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
- อาสาพยาบาลชุมชน (อสพ.) เน้นดูแล 4 กลุ่มเป้าหมายหลัก คือ ผู้สูงอายุ/ติดเตียง, ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, แม่และเด็ก และผู้ป่วยจิตเวช/ยาเสพติด ได้รับค่าตอบแทน 15,000 บาทต่อเดือน
ในระบบสาธารณสุขของไทยมี อาสาพยาบาลชุมชน หรือ อสพ. ขณะที่ก่อนหน้านั้น สังคมไทยคุ้นเคยกับคำว่า อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือ อสม. ซึ่งทำหน้าที่ในพื้นที่มีบทบาทสำคัญโดยเฉพาะช่วงสถานการณ์โควิดที่ผ่านมา และ Caregiver ผู้ช่วยดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิง ซึ่งล้วนมีความสำคัญทำงานดูแลสุขภาพประชาชนในชุมชนอย่างใกล้ชิด ทำให้ดูคล้ายกันเพราะทำงานดูแลสุขภาพเหมือนกัน แต่มองให้ลึกแล้วจะพบว่า มีบทบาท หน้าที่ที่แตกต่างกัน
อสม. คือ อะไร
อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือ อสม. คือ จิตอาสาที่ได้รับเลือกจากชาวบ้านในชุมชน ทำหน้าที่เป็น "หมอคนที่ 1" คอยประสานงานสาธารณสุข ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และดูแลผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงในพื้นที่ โดยทำงานร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขอย่างใกล้ชิด
บทบาทหน้าที่หลักของ อสม.
1. เฝ้าระวังและคัดกรองโรค โดยตรวจวัดความดัน, สำรวจและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย (ป้องกันไข้เลือดออก)
2. ประชาสัมพันธ์และให้ความรู้ โดยเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพ แจ้งเตือนโรคระบาด หรือประสานงานเรื่องการรับวัคซีนในชุมชน
3. ส่งเสริมสุขภาพเชิงรุก โดยจะติดตามดูแลหญิงตั้งครรภ์ เด็กแรกเกิด และผู้สูงอายุในระดับเบื้องต้น
4. ส่งต่อข้อมูลผู้ป่วยในชุมชนให้กับ รพ.สต. หรือหน่วยงานสาธารณสุข
โดย อสม. อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) ได้รับเงินค่าป่วยการ 2,000 บาทต่อเดือน และมีสวัสดิการต่าง ๆ อาทิ สิทธิการรักษาพยาบาล โดยได้รับการยกเว้นค่าห้องพิเศษ และค่าอาหารพิเศษ เมื่อเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข, สวัสดิการฌาปนกิจสงเคราะห์ (ฌกส.อสม.) ได้รับเงินช่วยเหลือครอบครัวเมื่อ อสม. เสียชีวิต
นอกจากนี้ อสม. และบุตรมีสิทธิได้รับการศึกษาและอบรมในสถาบันการศึกษาสังกัดกระทรวงสาธารณสุขหรือหน่วยงานที่ร่วมมือ, มีสิทธิได้รับการเสนอชื่อเพื่อขอรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามระเบียบที่กำหนด เป็นต้น
Caregiver คือ อะไร
Caregiver คือ ผู้ช่วยดูแลผู้ที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน ปฏิบัติงานตามแผนการดูแลรายบุคคล (Care Plan) อย่างเหมาะสมกับแต่ละคน และผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่ได้รับการรับรองจากหน่วยงานภาครัฐ
บทบาทหน้าที่หลักของ Caregiver
ช่วยดูแลเรื่องสุขอนามัย การรับประทานอาหาร และการเคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย ตรวจวัดสัญญาณชีพ ฟื้นฟูสมรรถภาพ และทำกิจกรรมกระตุ้นสมอง ดำเนินการตาม Care Plan ที่ออกแบบเฉพาะ เพื่อให้เหมาะกับสภาพร่างกายและความต้องการของแต่ละคน รวมถึงให้คำแนะนำแก่ญาติ พร้อมประสานส่งต่อไปยังสถานพยาบาลเมื่อจำเป็น โดยสปสช. สนับสนุนงบประมาณค่าดูแลผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เพื่อให้บริการเข้าถึงชุมชนอย่างทั่วถึง
อาสาพยาบาลชุมชน คือ อะไร
อาสาพยาบาลชุมชน (อสพ.) มีหน้าที่ในการดูแลสุขภาพ ส่งเสริมคุณภาพชีวิตทุกกลุ่มวัย โดยมุ่งเน้นการดูแล 4 กลุ่มเป้าหมาย
- ผู้สูงอายุ/ติดเตียง
- ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs)
- แม่และเด็ก
- ผู้ป่วยจิตเวช/ยาเสพติด
ทั้งนี้ อสพ.อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) และ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ซึ่งจะมีค่าตอบแทนเดือนละ 15,000 บาท
ล่าสุด กระทรวงสาธารณสุข ประกาศเปิดรับสมัคร "อาสาพยาบาลชุมชน" จำนวน 7,256 คน ในกลุ่มพื้นที่เป้าหมาย 76 จังหวัดทั่วประเทศไทย ตั้งเป้าจัดสรรตำบลละ 1 คน โดยเปิดรับสมัครตั้งแต่วันที่ 15-31 ก.ค.2569 ในวันและเวลาราชการ ผู้ที่สนใจสามารถยื่นใบสมัครได้ด้วยตัวเอง ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด(สสจ.) ในพื้นที่ของตน หรือสถานที่อื่นที่ทางสสจ.กำหนด โดยไม่เสียค่าสมัคร
