เปิดนวัตกรรม นำร่องตรวจ ‘สมองเสื่อม’ รับสังคมสูงวัยระดับสมบูรณ์

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสมบูรณ์ ขณะที่ภาวะสมองเสื่อมกำลังกลายเป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญของระบบสาธารณสุข จากข้อมูลพบว่าความชุกของภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุอยู่ระหว่างร้อยละ 8-24 สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นของการค้นหาความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อให้สามารถวางแผนการดูแลสุขภาพ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และชะลอการดำเนินโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ด้วยเหตุนี้ นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข จึงมอบหมายให้ ดร.นพ.สราวุฒิ บุญสุข อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการ “ชี้แจงแนวทางการตรวจคัดกรองผู้ที่มีความเสี่ยงต่อโรคสมองเสื่อม ด้วยนวัตกรรม Biomarker” ภายใต้โครงการยกระดับการตรวจคัดกรองและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุตอนต้นที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะสมองเสื่อมในเขตสุขภาพที่ 10

ภายในงานมี พญ.อัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล คณะที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วย ร.ต.สรมงคล มงคละสิริ รองผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี นพ.พิเชฐ บัญญัติ ดร.นพ.สุรเดชช ชวะเดช รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ พญ.อุไรวรรณ จำนรรจ์สิริ สาธารณสุขนิเทศก์ เขตสุขภาพที่ 10

ดร.คทายุทธ นิกาพฤกษ์ ผู้อำนวยการศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 10 อุบลราชธานี นพ.สุทัศน์ ไชยยศ ผู้อำนวยการศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี ผู้บริหารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ บุคลากรสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 10 เข้าร่วม

ดร.นพ.สราวุฒิ กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุข ภายใต้นโยบายของนายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้ความสำคัญกับการนำหลักการแพทย์แม่นยำ หรือ Precision Medicine มาประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาสุขภาพของประชากรทุกช่วงวัย

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จึงนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ มาสนับสนุนการพัฒนาระบบคัดกรองความเสี่ยงโรคสมองเสื่อม โดยประยุกต์ใช้ Biomarker เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการประเมินความเสี่ยง ควบคู่กับการใช้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เพื่อสนับสนุนการดูแลสุขภาพเฉพาะบุคคลตามแนวคิดการแพทย์แม่นยำ

ขณะเดียวกัน กรมอนามัยมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ผ่านการพัฒนาแนวทางดูแลสุขภาพสมอง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาวะที่ดีในชุมชน โดยมีเครือข่ายอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือ อสม. เป็นกำลังสำคัญในการเข้าถึงผู้สูงอายุ คัดกรองกลุ่มเสี่ยง ให้คำแนะนำด้านสุขภาพ ติดตามดูแล และเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ความสำเร็จของการป้องกันภาวะสมองเสื่อมไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วน ตั้งแต่หน่วยงานวิชาการ บุคลากรสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อสม. ครอบครัว และชุมชน ที่มีเป้าหมายร่วมกันในการสร้างระบบดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีประสิทธิภาพ เข้าถึงได้ และยั่งยืน

อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานในเขตสุขภาพที่ 10 จะเป็นต้นแบบสำคัญในการพัฒนาระบบคัดกรองและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุเชิงรุก ซึ่งสามารถขยายผลไปสู่พื้นที่อื่นของประเทศในอนาคต เพื่อรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพและยั่งยืน ภายใต้แนวคิด “รู้เร็ว แม่นยำ ดูแลทัน ป้องกันสมองเสื่อมรุนแรง”