กรมการแพทย์แผนไทยฯ ชู 'สกลนครโมเดล' ยาปรุงเฉพาะรายนำร่อง 5 ตำรับเด่น
กรมการแพทย์แผนไทยฯ ร่วมกับ จังหวัดสกลนคร ยกระดับสมุนไพรไทยสู่การรักษาเฉพาะบุคคล นำร่องหน่วยบริการ 18 แห่ง พร้อมโชว์ 5 ตำรับยาเด่นจากภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน ตั้งเป้าสิ้นปี 2569 ประชาชนเข้าถึงยาปรุงเฉพาะรายที่ได้มาตรฐานทั่วทั้งจังหวัด
KEY
POINTS
- กรมการแพทย์แผนไทยฯ เปิดตัว "สกลนครโมเดล" โครงการนำร่องการใช้ยาปรุงเฉพาะรายเพื่อการรักษาที่ตอบโจทย์ผู้ป่วยแต่ละบุคคล
- คัดเลือก 5 ตำรับยาเด่นเพื่อนำร่องการรักษา ได้แก่ ตำรับโรคสะเก็ดเงิน, สตรีหลังคลอด, ปวดกล้ามเนื้อ, บำบัดยาเสพติด และยาบำรุงกำลัง
- เริ่มต้นในหน่วยบริการนำร่อง 18 แห่ง โดยมีโรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เป็นฐานการผลิตยา และตั้งเป้าให้ประชาชนทุกอำเภอเข้าถึงได้ภายในสิ้นปี 2569
11 เมษายน 2569 ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เป็นประธานเปิดกิจกรรม Kick Off การใช้ยาปรุงเฉพาะราย จังหวัดสกลนคร เพื่อมุ่งเน้นการรักษาที่ตอบโจทย์เฉพาะบุคคล โดยมี นพ.พรพัฒน์ ภูนากลม นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสกลนคร กล่าวรายงานวัตถุประสงค์การเปิดตัวโครงการ ทั้งนี้ มีผู้บริหารและบุคลากร สังกัดกระทรวงสาธารณสุขของจังหวัดสกลนคร เข้าร่วมกิจกรรมอย่างคับคั่ง ณ โรงพยาบาลพังโคน (ทัศนีย์) จ.สกลนคร
ดร.นพ.พงศธร อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยฯ เปิดเผยว่า กระทรวงสาธารณสุข มีนโยบายชัดเจนในการผลักดันสมุนไพรไทยเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะ "ยาปรุงเฉพาะราย" ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญและอัตลักษณ์ของการแพทย์แผนไทย "ยาปรุงเฉพาะรายไม่ใช่เพียงการผสมสมุนไพรแต่เป็นศาสตร์และศิลป์ขั้นสูงที่วิเคราะห์จากธาตุเจ้าเรือนและสมดุลร่างกายของผู้ป่วยแต่ละบุคคลเพื่อให้ได้ยาที่ตรงกับอาการและบริบทการใช้ชีวิตมากที่สุด ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการรักษาแบบแม่นยำในยุคปัจจุบัน
ภายในงานมีกิจกรรมสำคัญประกอบด้วย พิธี Kick Off เริ่มต้นการใช้ยาปรุงเฉพาะรายอย่างเป็นทางการในจังหวัดสกลนคร พิธีมอบหม้อยาปรุงเฉพาะราย ให้แก่หน่วยบริการสาธารณสุขนำร่องจำนวน 18 แห่ง การมอบต้นกล้าสมุนไพรประจำบ้าน เช่น ขิง, ข่า, ตะไคร้, มะกรูด และว่านหางจระเข้ ให้แก่ อสม. เพื่อสร้างความมั่นคงทางยาในระดับครัวเรือน
ด้าน พญ.กัญญาภัค ศิลารักษ์ รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสกลนคร ได้นำเสนอแผนการดำเนินงาน ปี 2569 โดยเน้นย้ำความพร้อมของสกลนครในฐานะ "เมืองสมุนไพร" ผ่านกลไก Six Building Blocks ตั้งแต่การบริการ ที่มีคุณภาพ (Service Delivery) ไปจนถึงระบบสารสนเทศอัจฉริยะ (Information) เพื่อติดตามผลการรักษา
สำหรับการขับเคลื่อนในระยะแรก จังหวัดสกลนครได้คัดเลือก 5 ตำรับ ที่มีความโดดเด่นและมีฐานข้อมูลการรักษาจากหมอพื้นบ้านและโรงพยาบาลในพื้นที่ ได้แก่
1. ตำรับโรคสะเก็ดเงิน ตำรับยาต้มกินและต้มอาบ (รพร.สว่างแดนดิน และรพ.พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร)
2. ตำรับสตรีหลังคลอด ยาขับน้ำคาวปลา บำรุงเลือด (รพ.วาริชภูมิ และ รพ.วานรนิวาส)
3. ตำรับอาการปวดกล้ามเนื้อ ตำรับยาต้มแก้ปวด คลายเส้น (รพ.วานรนิวาส)
4. ตำรับบำบัดผู้ป่วยยาเสพติด ยาสามราก สูตรพ่ออาน อุทโท (รพ.พังโคน)
5. ตำรับยาบำรุงกำลัง บำรุงโลหิต สูตรหมอพื้นบ้านพ่อประถม บรรณทิพย์ (รพร.สว่างแดนดิน) เป็นต้น
กิจกรรมครั้งนี้ยังมีการมอบหม้อยาปรุงเฉพาะรายให้แก่หน่วยบริการนำร่อง 18 แห่ง และมอบต้นกล้าสมุนไพร ขิง, ข่า, ตะไคร้, มะกรูด, ว่านหางจระเข้ ให้แก่ อสม. เพื่อสร้างความมั่นคงทางยาในครัวเรือน นอกจากนี้ยังมีการอบรมบุคลากรทางการแพทย์กว่า 200 คน มาร่วมพัฒนาศักยภาพในการสั่งยาปรุงเฉพาะราย โดยมี โรงงานผลิตยาสมุนไพรมาตรฐาน GMP WHO ของโรงพยาบาลพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เป็นฟันเฟืองหลักในการผลิตและกระจายเครื่องยาคุณภาพที่เชื่อมโยงตั้งแต่เกษตรกรต้นน้ำจนถึงมือผู้ป่วย
ในช่วงท้าย คณะผู้บริหารได้เข้าเยี่ยมชม โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยหลวงปู่แฟ๊บ สุภัทโท ต้นแบบการบูรณาการบริการภาครัฐแบบครบวงจร โดยจังหวัดสกลนครตั้งเป้าว่า ภายในสิ้นปี 2569 ประชาชนในทุกอำเภอ ของ จ.สกลนคร จะสามารถเข้าถึงยาปรุงเฉพาะรายที่ได้มาตรฐาน โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (UC) เพื่อสร้างความยั่งยืนในการพึ่งตนเองด้านสุขภาพของคนไทยต่อไป
