ภาวะ ‘มดลูกแตก’ คืออะไร เช็ก 5 สัญญาณเตือน อาการ สาเหตุ วิธีรักษา
"มดลูกแตก" ภาวะรุนแรงที่ผนังมดลูกฉีกขาด อันตรายถึงชีวิตทั้งแม่และลูก เช็ก 5 สัญญาณเตือนปวดท้องรุนแรง-เลือดออกมาก
KEY
POINTS
- ภาวะมดลูกแตกคือการที่ผนังมดลูกฉีกขาดทะลุทุกชั้น ทำให้เสียเลือดมาก เป็นอันตรายถึงชีวิตทั้งมารดา (อาจช็อกหรือต้องตัดมดลูก) และทารก (เสี่ยงขาดออกซิเจน)
- สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือเคยมีแผลผ่าตัดที่มดลูกมาก่อน เช่น การผ่าคลอด รวมถึงการใช้ยาเร่งคลอดมากเกินไป หรือเกิดอุบัติเหตุกระแทกรุนแรง
- อาการเตือนสำคัญ ได้แก่ ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน เลือดออกทางช่องคลอดปริมาณมาก หัวใจทารกเต้นผิดปกติ และมารดามีภาวะช็อก (ชีพจรเร็ว ความดันต่ำ)
“มดลูกแตก” เป็นภาวะฉุกเฉินทางสูติกรรมที่รุนแรง (หัตถการที่เกี่ยวกับการดูแลสตรีตั้งครรภ์ ตั้งแต่ระยะฝากครรภ์-การทำคลอด) เป็นอันตรายต่อทั้งมารดาและทารกในครรภ์ ผนังมดลูกจะฉีกขาดทะลุทุกชั้น ทำให้มีเลือดออกหรือรกอาจหลุดออกนอกโพรงมดลูก ส่งผลต่อทารกและมารดาหากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที
อาการของภาวะมดลูกแตก
จะเกิดการปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน หรือปวดผิดไปจากการเจ็บครรภ์คลอดตามปกติ มีเลือดออกทางช่องคลอดในปริมาณมาก มดลูกจะหดรัดตัวผิดปกติ ซึ่งทำให้หัวใจทารกเต้นผิดปกติด้วย อาจเต้นช้าลง หรือไม่พบการเต้นของหัวใจทารก
ขณะเดียวกัน ชีพจรของมารดาจะเต้นเร็วผิดปกติ มีความดันโลหิตต่ำ หรือมีภาวะช็อก ท้องที่เคยนูนอาจเปลี่ยนรูปร่างกะทันหัน
อาการเตือนของภาวะมดลูกแตก
- ปวดท้องรุนแรงทันที หรือปวดผิดไปจากการเจ็บครรภ์คลอดตามปกติ
- มีเลือดออกทางช่องคลอดในปริมาณมาก
- การหดรัดตัวของมดลูกผิดปกติ หรือหายไปกะทันหัน
- ชีพจรมารดาเต้นเร็วผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ หรือมีภาวะช็อก
- หัวใจทารกเต้นผิดปกติ เช่น เต้นช้าลง หรือไม่พบการเต้นของหัวใจทารก
อาการอันตรายที่อาจเกิดขึ้น
สำหรับมารดา จะเสียเลือดมากอย่างรวดเร็ว จนอาจเกิดภาวะช็อก เสี่ยงติดเชื้อรุนแรงในช่องท้อง ในบางรายอาจจำเป็นต้องตัดมดลูกเพื่อช่วยชีวิต ส่วนอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับทารก จะขาดออกซิเจนขณะอยู่ในครรภ์ เสี่ยงต่อการเสียชีวิต
สาเหตุที่พบบ่อยของการเกิดมดลูกแตก
- เคยผ่าตัดคลอดทางหน้าท้องมาก่อน โดยเฉพาะแผลผ่าตัดที่มดลูก ซึ่งอาจเป็นจุดอ่อนและปริแตกได้ระหว่างการคลอด
- การใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกมากเกินไป
- การคลอดติดขัด หรือใช้ระยะเวลาในการคลอดนานกว่าปกติ
- มดลูกได้รับแรงกระแทกรุนแรง เช่น อุบัติเหตุ
- ผนังมดลูกบางหรือผิดปกติ เช่น เคยผ่าตัดมดลูก หรือเคยมีแผลฉีกขาดที่มดลูกมาก่อน
การรักษา
ภาวะมดลูกแตกจำเป็นต้องรักษาอย่างเร่งด่วน โดยแพทย์จะทำการผ่าตัดคลอดฉุกเฉินทันที เพื่อเย็บซ่อมแซมมดลูก หรือ ตัดมดลูกในกรณีที่มีเลือดออกมากและไม่สามารถควบคุมได้ รวมถึงการให้เลือดและสารน้ำ เพื่อป้องกันภาวะช็อกและรักษาความดันโลหิตให้คงที่
ที่มา: บทความจากโรงพยาบาลพระรามเก้า และ เพจ Phyathai Hospital