ไทยผงาด ขับเคลื่อน Wellness Economy มุ่งสู่ New Growth Engines

รัฐบาลเร่งขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาพ (Wellness Economy) สู่เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ (New Growth Engines ) มุ่งยกระดับประเทศไทยเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจสุขภาพเชิงวิทยาศาสตร์ (Scientific Wellness Economy) และ Longevity Hub of Asia ต่อยอดการลงทุนด้านบริการสุขภาพ งานวิจัยทางคลินิก และอุตสาหกรรมยา-เทคโนโลยีการแพทย์ ตั้งเป้าสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ 3.5 ล้านล้านบาท ภายในปี 2575

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะประธานการประชุมคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพของประเทศไทย (Wellness Economy) ครั้งที่ 1/2569 กำหนดยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อน หลังการประชุมร่วมกับคณะทำงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า ผลักดันเศรษฐกิจสุขภาพเป็น New Growth Engines ของประเทศ ที่มุ่งใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมเป็นกลไกสำคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ

3 ยุทธศาสตร์หลัก ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาพไทย

การผลักดัน Wellness Economy ประกอบด้วย 3 ยุทธศาสตร์หลัก ได้แก่ Preventive Health Hub, Thailand Healing Destinations และ Thailand Innovation Hub ครอบคลุมตั้งแต่การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน การท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพ ไปจนถึงการพัฒนานวัตกรรมและอุตสาหกรรมสุขภาพมูลค่าสูง ดังนี้

1. Preventive Health Hub ปั้นตลาดสุขภาพเชิงป้องกัน รัฐบาลกำหนดให้กระทรวงสาธารณสุขเป็นหน่วยงานหลักขับเคลื่อนสุขภาพเชิงป้องกัน มุ่งพัฒนาแพ็กเกจตรวจสุขภาพมาตรฐาน 4 แผนตามช่วงอายุ เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพเชิงป้องกัน พร้อมเชื่อมโยงโรงพยาบาลภาครัฐและเอกชนกับธุรกิจท่องเที่ยวและที่พัก

2. Thailand Healing Destinations ดันไทยสู่ Wellness Tourism รัฐบาลเดินหน้าพัฒนาโรงแรมให้เป็นสถานที่ฟื้นฟูสุขภาพ เชื่อมโยงโรงแรมกับโรงพยาบาล และสร้างเครือข่ายเมืองฟื้นฟูสุขภาพทั่วประเทศ หวังขยายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและกระจายรายได้สู่ภูมิภาค โดย Wellness Tourism เป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์เศรษฐกิจสุขภาพที่เน้นความร่วมมือระหว่างกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา

3. Thailand Innovation Hub เร่งงานวิจัยสู่ธุรกิจสุขภาพมูลค่าสูง รัฐบาลมุ่งพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมสุขภาพ เพื่อให้ไทยสามารถสร้างและเป็นเจ้าของเทคโนโลยี เพิ่มมูลค่าจากทรัพยากรในประเทศ ครอบคลุมอุตสาหกรรมยา วัคซีน เครื่องมือแพทย์ เทคโนโลยีชีวภาพ อาหารแห่งอนาคต และบริการสุขภาพมูลค่าสูง

ทิศทางดังกล่าวคือการขยายตัวของเศรษฐกิจสุขภาพจากธุรกิจรักษาพยาบาลไปสู่ระบบเศรษฐกิจครบวงจร ตั้งแต่การป้องกันโรค การท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพ การวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ไปจนถึงการผลิตยาและเทคโนโลยีการแพทย์

นอกจากนี้ สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ยังระบุถึงการผลักดัน Medical Investment Hub เพื่อดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศด้วย โดยตั้งเป้าหมายเงินลงทุนใหม่กว่า 6.8 หมื่นล้านบาท และสร้างผลต่อเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 0.5% ของ GDP ผ่าน 3 เสาหลัก ได้แก่ Service Hub ยกระดับบริการทางการแพทย์และสุขภาพ, Research and Development Hub ส่งเสริมงานวิจัยและการทดลองทางคลินิก และ Product and Health Manufacturing Hub พัฒนาอุตสาหกรรมยา ผลิตภัณฑ์สุขภาพ และเทคโนโลยีการแพทย์

เอกชนชู Collaboration เชื่อมงานวิจัยสู่การใช้งานจริง

ด้าน นพ.ไพบูลย์ เอกแสงศรี นายกสมาคมโรงพยาบาลเอกชน เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ว่า การผลักดันเศรษฐกิจสุขภาพให้เป็น New Growth Engines จำเป็นต้องเร่งเชื่อมโยงงานวิจัยจากห้องทดลองสู่การใช้งานจริง โดยเฉพาะการนำทฤษฎีทางคณิตศาสตร์และการคำนวณเบื้องต้นมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการวิจัย ซึ่งจะช่วยคัดเลือกหัวข้อทดลองที่หลากหลาย ให้เหลือหัวข้อที่สำคัญที่สุด ลดระยะเวลาการทดลองและช่วยให้เห็นผลลัพธ์ได้รวดเร็ว

การนำองค์ความรู้จากงานวิจัยมาประยุกต์ใช้ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานได้มากขึ้น แต่โจทย์สำคัญในการนำผลงานวิจัยก็ต้องนำจากห้องทดลองไปสู่การปฏิบัติและใช้งานจริง เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อระบบสุขภาพและประชาชนในวงกว้าง จึงจะเกิดเป็น New Growth Engines

พร้อมกันนี้ ยังต้องสร้างแบรนด์ (Branding) กับศูนย์วิจัยและศูนย์บริการต่าง ๆ เพื่อกำหนดทิศทางในอนาคตให้ทุกภาพส่วนได้ทำงานร่วมกันมากขึ้น (Collaboration) โดยเฉพาะระหว่างหน่วยงาน แม้บริการสุขภาพบางประเภทจะมีราคาสูง แต่หากมุ่งปรับรูปแบบบริการให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ จะส่งเสริมระบบสุขภาพของคนในสังคมได้

ภาครัฐ-ภาคเอกชน ยังขาดการเชื่อมโยง

นพ.ไพบูลย์ กล่าวว่า ประเด็นด้านเศรษฐกิจสุขภาพของไทยในมุมมองส่วนตัว เห็นภาครัฐเริ่มและจัดทำนโยบายมานานหลายปีแล้ว แต่ยังขาดความชัดเจนในมิติการพัฒนาเมืองและการสร้างระบบนิเวศที่เชื่อมโยงกัน ภาพรวมยังอยู่ในลักษณะกระจัดกระจาย ต่างฝ่ายต่างดำเนินธุรกิจของตนเองทั้งภาครัฐและเอกชน

ฉะนั้น การจับมือสร้างความร่วมมือระหว่างกันมากขึ้นจะมีประสิทธิภาพมากกว่าการแยกกันดำเนินงาน ซึ่งการเชื่อมโยงโรงพยาบาล ศูนย์วิจัย และศูนย์บริการสุขภาพ จะช่วยสร้างระบบนิเวศเศรษฐกิจสุขภาพไทยแข็งแกร่งอย่างยั่งยืน

“การผลักดัน Wellness Economy ให้เป็น New Growth Engines ถือว่าเป็นเรื่องใหญ่ เพราะเกิดขึ้นท่ามกลางข้อจำกัดของภาคเศรษฐกิจเดิมที่เริ่มเติบโตจนใกล้เต็มเพดาน ทำให้ประเทศไทยจำเป็นต้องหาอุตสาหกรรมใหม่ขึ้นมาเป็นฐานเศรษฐกิจหลัก โชคดีที่กลุ่มคนรุ่นใหม่เริ่มให้ความสนใจและใส่ใจสุขภาพในระดับสูง และพฤติกรรมไม่ได้จำกัดเพียงการรักษาเมื่อเจ็บป่วย แต่ให้ความสำคัญกับการป้องกัน การฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว และการเสริมสร้างสุขภาพให้แข็งแรง จึงนับได้ว่าเป็นทิศทางที่ดี”

Longevity มาแรง ผู้บริโภคและตลาดเริ่มขยายตัว

โดยกระแส Longevity หรือการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ กำลังได้รับความนิยมอย่างมาก ทั้งในตลาดอาหารเสริมและบริการสุขภาพ นอกจากในเมืองใหญ่แล้ว ยังเริ่มเห็นการสร้างสังคมและระบบนิเวศสุขภาพในต่างจังหวัด โดยมีสถานประกอบการหลายแห่งร่วมมือกับโรงเรียน ชุมชน และโรงพยาบาลท้องถิ่น หันมาพัฒนาบริการสุขภาพให้เชื่อมโยงกับประชาชนในพื้นที่มากขึ้น

โรงพยาบาลเอกชนบางแห่งก็เริ่มสร้างรายได้ แบบการพึ่งพาเกื้อกูลกันระหว่างหน่วยงานในชุมชน ควบคู่กับบริการ Wellness แม้ภาพรวมยังมีจำนวนไม่มากนัก แต่ก็ ทำให้ระบบนิเวศสุขภาพขยายออกไปนอกโรงพยาบาลขนาดใหญ่หรือกลุ่มลูกค้าระดับบนสู่ระดับชุมชน

“ยกตัวอย่าง เครือโรงพยาบาลใหญ่แห่งหนึ่งในไทย ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกและดำเนินธุรกิจด้าน Wellness มาอย่างยาวนานเกือบ 20 ปี มีบริการครบวงจรและประสบความสำเร็จ ทำให้โรงพยาบาลเอกชนแห่งอื่นเริ่มปรับตัวด้วย ตามความสนใจและศักยภาพของแต่ละองค์กร โดยเฉพาะการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันและบริการ Wellness ที่สามารถสร้างความสัมพันธ์กับลูกค้าในระยะยาว แม้หลายคนยังมองว่าการรักษาพยาบาลแบบเดิมเป็นธุรกิจที่ดำเนินการได้ง่ายกว่า”

Wellness Economy คือโอกาสไทยในระยะยาว

ปัจจุบันในมิติทางสังคมไทยยังมีความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสุขภาพ กลุ่มผู้มีฐานะดีสามารถเข้าถึงบริการ Wellness และ Longevity ได้ก่อน ขณะที่ประชาชนซึ่งมีปัญหาด้านเศรษฐกิจและรายได้ยังคงให้ความสำคัญกับปัญหาปากท้องเป็นหลัก ตลาด Wellness ส่วนใหญ่จึงมุ่งตอบสนองกลุ่มลูกค้าระดับบนโดยเฉพาะบริการที่มีราคาสูงและต้องใช้ค่าใช้จ่ายต่อเนื่อง

ดังนั้น การพัฒนาในด้านนี้อาจจะเริ่มเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจนในระยะยาวอีกประมาณ 5 ปีข้างหน้า โดยทิศทางของถือว่ากำลังเติบโตขึ้นอย่างมากเมื่อเปรียบเทียบกับช่วง 2 ปีที่ผ่านมา และแน่นอนว่าเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อน Wellness Economy เพื่อสร้าง New Growth Engines เป็นโอกาสสำคัญที่น่าจับตามองสำหรับประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยสำคัญคือประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมสูงวัย ซึ่งผู้สูงอายุที่มีฐานะและกำลังซื้อพร้อมจ่ายเพื่อรักษาสุขภาพ ทำให้ตลาดมีโอกาสเติบโตต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน ทิศทางการรักษาพยาบาลในอนาคตจะมุ่งเน้นโรคซับซ้อนและโรคที่รักษายากมากขึ้น โดยมีเทคโนโลยีเข้ามาช่วยสนับสนุนการดูแลรักษา เพิ่มโอกาสในการพัฒนาระบบสุขภาพของไทยให้มีประสิทธิภาพในระยะยาว