วิธีตรวจสอบ 5 ระบบอาคารหลังน้ำลด โดยสมาคมวิศวกรโครงสร้างไทย

จากเหตุการณ์น้ำท่วมในพื้นที่กรุงเทพมหานครและหลายจังหวัด ซึ่งปัจจุบันสถานการณ์เริ่มคลี่คลายและระดับน้ำเริ่มลดลงแล้วในบางพื้นที่ ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดเผยว่า น้ำท่วมอาจทำให้ระบบต่าง ๆ ของอาคารได้รับความเสียหาย โดยระดับความเสียหายขึ้นอยู่กับระดับน้ำ ระยะเวลาที่ถูกน้ำท่วม ลักษณะการไหลของน้ำ ตลอดจนชนิดของวัสดุและอุปกรณ์ภายในอาคาร ดังนั้น ก่อนกลับเข้าใช้งานอาคารหลังน้ำลด ควรตรวจสอบระบบสำคัญ 5 ระบบ ได้แก่

1. โครงสร้าง
2. สถาปัตยกรรม
3. ไฟฟ้า
4. เครื่องกล
5. สุขาภิบาล

คำแนะนำเบื้องต้น

1. ระบบโครงสร้าง

ศ.ดร.อมร อธิบายว่า กรณีน้ำท่วมในพื้นที่ภาคกลางซึ่งส่วนใหญ่เป็นที่ราบ น้ำท่วมมักมีลักษณะเอ่อท่วมมากกว่าน้ำป่าไหลหลาก ดังนั้น แรงกระแทกจากกระแสน้ำต่อโครงสร้างอาคารโดยทั่วไปจึงไม่น่ารุนแรงมากนัก

อย่างไรก็ตาม ควรตรวจสอบการแตกร้าว การทรุดตัวหรือเอียงผิดปกติ การบิดงอหรือเสียรูปของส่วนโครงสร้าง ตลอดจนการกัดเซาะหรือการสูญเสียดินบริเวณฐานราก หากพบฐานรากโผล่ ดินใต้หรือรอบฐานรากถูกชะล้าง หรืออาคารเกิดการทรุดหรือเอียงผิดปกติ ควรให้วิศวกรตรวจสอบก่อนเข้าใช้งาน

2. ระบบสถาปัตยกรรม

ระบบสถาปัตยกรรม เช่น พื้นไม้ ประตู หน้าต่าง วงกบ สี วอลเปเปอร์ และวัสดุตกแต่งบางประเภท เป็นส่วนที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมได้มาก เนื่องจากวัสดุเหล่านี้สามารถดูดซึมน้ำ ทำให้บวม โก่ง หรือหลุดร่อน

การซ่อมแซมหรือเปลี่ยนวัสดุใหม่ เช่น การทาสีหรือติดวอลเปเปอร์ ต้องมั่นใจว่าผนังหรือวัสดุเดิมแห้งสนิทแล้วจริง ๆ มิฉะนั้น ความชื้นที่สะสมอยู่อาจทำให้เกิดเชื้อรา สีพอง หรือวัสดุหลุดร่อนในภายหลัง

ส่วนกระเบื้อง แกรนิต หินอ่อน และหินขัด โดยทั่วไปตัววัสดุทนน้ำได้ดีกว่าวัสดุประเภทไม้หรือยิปซัม แต่ควรตรวจสอบการหลุดล่อน โพรงใต้กระเบื้อง รอยแตกร้าว คราบสกปรก และความเสียหายของวัสดุประสานก่อนใช้งาน

3. ระบบไฟฟ้า

ระบบไฟฟ้าเป็นระบบที่ต้องให้ความสำคัญด้านความปลอดภัยเป็นพิเศษ น้ำและความชื้น โดยเฉพาะน้ำท่วมที่มีสิ่งสกปรกหรือสารปนเปื้อน อาจก่อให้เกิดกระแสไฟรั่ว ไฟดูด หรือไฟฟ้าลัดวงจรได้

อุปกรณ์และเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ถูกน้ำท่วม เช่น สายไฟ ปลั๊ก สวิตช์ เต้ารับ ตู้ไฟ เบรกเกอร์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า อาจเสื่อมสภาพหรือไม่ปลอดภัย แม้ภายนอกจะแห้งแล้วก็ตาม จึงไม่ควรรีบจ่ายไฟหรือทดลองใช้งานก่อนตรวจสอบ

หากไม่มีความรู้หรือไม่มั่นใจ ไม่ควรซ่อมแซมระบบไฟฟ้าด้วยตนเอง ควรให้ช่างไฟฟ้า วิศวกรไฟฟ้า หรือหน่วยงานการไฟฟ้าเข้าตรวจสอบก่อนใช้งาน

4. ระบบเครื่องกล

อุปกรณ์ระบบเครื่องกล เช่น คอยล์ร้อนของเครื่องปรับอากาศที่ติดตั้งภายนอกอาคาร มอเตอร์ พัดลม และปั๊มน้ำ อาจได้รับความเสียหายจากน้ำท่วมได้ จึงควรทำความสะอาด ทำให้แห้ง และตรวจสอบสภาพก่อนใช้งาน หากไม่มั่นใจควรให้ช่างที่เกี่ยวข้องตรวจสอบก่อนเปิดใช้งาน

5. ระบบสุขาภิบาล

ควรตรวจสอบท่อระบายน้ำ บ่อพัก และท่อสุขาภิบาลว่ามีโคลนหรือสิ่งสกปรกอุดตันหรือไม่

สำหรับระบบน้ำประปา ควรตรวจสอบท่อ วาล์ว ปั๊มน้ำ และถังเก็บน้ำ หากถังเก็บน้ำหรือระบบประปามีโอกาสถูกน้ำท่วมปนเปื้อน ควรทำความสะอาดและฆ่าเชื้อตามวิธีที่เหมาะสมก่อนนำน้ำกลับมาใช้อุปโภคบริโภค ส่วนท่อที่แตก รั่ว หรือเสียหาย ควรซ่อมแซมให้เรียบร้อยก่อนใช้งาน

ร่วมฟื้นฟูอาคารหลังน้ำท่วม

ศ.ดร.อมร พิมานมาศ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในระหว่างวันที่ 3–5 ตุลาคม 2569 องค์กรทางวิศวกรรม ได้แก่ มูลนิธินายช่างไทยใจอาสา สมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย ทีมวิศวกรอาสาสร้างสรรค์ สมาคมผู้ตรวจสอบอาคาร ตลอดจนหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เช่น การเคหะแห่งชาติ จะร่วมดำเนินโครงการฟื้นฟู ซ่อมแซมระบบไฟฟ้าและแสงสว่าง รวมทั้งตรวจสอบความเสียหายของบ้านเรือนที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม โดยระดมวิศวกรและนายช่างอาสาเข้าช่วยเหลือประชาชน

พื้นที่เบื้องต้นที่จะเข้าดำเนินการ ได้แก่ แฟลตคลองจั่นและเคหะชุมชนร่มเกล้า ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมในระดับสูงและมีประชาชนอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก