เปิดกฎหมายปืนไทย หลังเหตุยิงสะเทือนขวัญ คนทั่วไปซื้อปืนได้หรือไม่?
เปิดกฎหมายปืนไทย ซื้อได้ไม่เท่ากับ “พกได้” อ่านข้อควรรู้คนทั่วไปซื้อปืนได้หรือไม่ แม้มีใบอนุญาตใช้ปืน ไม่ใช่จะใช้ได้ทุกสถานการณ์
KEY
POINTS
- ประชาชนทั่วไปสามารถยื่นขออนุญาตซื้อและครอบครองอาวุธปืนได้ แต่ต้องมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนดและผ่านการพิจารณาจากนายทะเบียน ไม่ใช่ทุกคนจะได้รับอนุญาต
- ใบอนุญาตสำหรับอาวุธปืนมีการแยกประเภทชัดเจนระหว่างการซื้อ (ป.3), การมีและใช้ (ป.4), และการพกพา (ป.12) ซึ่งการมีปืนถูกกฎหมายไม่ได้หมายถึงการพกพาได้โดยอิสระ
- เหตุการณ์ยิงที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งทำให้เกิดการเรียกร้องให้ภาครัฐทบทวนมาตรการควบคุมอาวุธปืนและการคัดกรองผู้ขอใบอนุญาตให้เข้มงวดขึ้น
- ข้อมูลจากปี 2017 ระบุว่าไทยมีปืนในครอบครองของพลเรือนกว่า 10.3 ล้านกระบอก โดยเป็นปืนที่ไม่ได้จดทะเบียนประมาณ 4 ล้านกระบอก
เหตุใช้อาวุธปืนที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา ทั้งกรณีนักเรียนใช้อาวุธปืนภายในโรงเรียนเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2569 และกรณี นายฉลอง เรี่ยวแรง อดีต สส.นนทบุรี ก่อเหตุยิงนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2569
จนเกิดคำถามในสังคมว่า ประชาชนทั่วไปสามารถซื้อและครอบครองอาวุธปืนได้หรือไม่ และต้องผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง
ทั้งนี้ ตามหลักกฎหมายไทย การมีอาวุธปืนไว้ในครอบครองไม่ได้เปิดให้ประชาชนสามารถเดินเข้าไปซื้อได้โดยอิสระ แต่ผู้ที่ต้องการมีและใช้อาวุธปืนต้องดำเนินการขออนุญาตจากทางราชการตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยมีการแยกใบอนุญาตสำหรับการซื้อ การมีและใช้ รวมถึงการพกพาออกจากกันอย่างชัดเจน
“ซื้อได้” ไม่เท่ากับ “พกได้”
ในกระบวนการขออนุญาต จะมีใบอนุญาตสำคัญที่ประชาชนควรรู้จัก ได้แก่ ใบ ป.3 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการอนุญาตให้ซื้ออาวุธปืน และ ใบ ป.4 ซึ่งเป็นใบอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืน โดยผู้ที่ได้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขของกฎหมาย
ขณะที่ ใบ ป.12 เป็นใบอนุญาตเกี่ยวกับการพกพาอาวุธปืนติดตัว ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการได้รับอนุญาตให้มีปืนไว้ในครอบครอง ดังนั้น ต่อให้บุคคลหนึ่งมีปืนที่ได้มาโดยถูกต้องตามกฎหมาย ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถนำปืนติดตัวไปในสถานที่ต่าง ๆ ได้โดยไม่มีข้อจำกัด
ประเด็นนี้จึงมีความสำคัญอย่างมากหลังเกิดเหตุยิงหลายกรณี เพราะการตรวจสอบว่าอาวุธปืนถูกกฎหมายหรือไม่ ต้องพิจารณาเป็นรายกรณี ตั้งแต่ ที่มาของปืน ใบอนุญาตครอบครอง ผู้มีสิทธิใช้อาวุธปืน ตลอดจนสถานที่และพฤติการณ์ในการนำปืนไปใช้
แล้วคนทั่วไปขอมีปืนได้หรือไม่?
คำตอบคือ ประชาชนทั่วไปสามารถยื่นขออนุญาตมีและใช้อาวุธปืนได้ หากมีคุณสมบัติและผ่านการพิจารณาตามกฎหมายแต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะได้รับอนุญาตโดยอัตโนมัติ
โดยทั่วไป ผู้ขอต้องยื่นเรื่องต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบตามภูมิลำเนา พร้อมเอกสารและข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้นายทะเบียนตรวจสอบคุณสมบัติ รวมถึงตรวจสอบประวัติและพิจารณาตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
ที่สำคัญ การได้รับอนุญาตให้ซื้อปืนเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่ง ขณะที่การมีและใช้อาวุธปืน รวมถึงการพกพาอาวุธปืน ล้วนมีข้อกำหนดแยกต่างหาก
มีใบอนุญาตแล้ว ใช้ปืนได้ทุกสถานการณ์หรือไม่?
ไม่ใช่
ใบอนุญาตครอบครองไม่ได้ทำให้ผู้ถือใบอนุญาตสามารถใช้อาวุธปืนได้ตามต้องการ การใช้อาวุธปืนยังต้องอยู่ภายใต้กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกรณีการนำปืนไปใช้ทำร้ายหรือข่มขู่บุคคลอื่น ซึ่งอาจมีความผิดทั้งในส่วนของกฎหมายอาวุธปืนและกฎหมายอาญา ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของเหตุการณ์
ดังนั้น ในเหตุการณ์ที่กำลังเป็นข่าว การจะระบุว่าอาวุธปืนที่ใช้ก่อเหตุ “ถูกกฎหมาย” หรือ “ผิดกฎหมาย” จำเป็นต้องรอผลการตรวจสอบจากเจ้าหน้าที่ ทั้งเรื่องทะเบียนอาวุธปืน ใบอนุญาตของผู้ครอบครอง และพฤติการณ์ในการนำอาวุธปืนมาใช้
ปมใหญ่ที่สังคมต้องจับตา
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องทำให้คำถามเรื่อง “การเข้าถึงอาวุธปืนของประชาชน” กลับมาเป็นประเด็นสำคัญอีกครั้ง เพราะแม้กฎหมายจะเปิดช่องให้ประชาชนที่มีคุณสมบัติสามารถขออนุญาตมีอาวุธปืนได้ แต่รัฐก็มีหน้าที่กำกับตั้งแต่กระบวนการขอซื้อ การครอบครอง ไปจนถึงการพกพาและการใช้งาน
หลังจากนี้จึงต้องจับตาว่า ภาครัฐจะมีการ ทบทวนมาตรการคัดกรองผู้ขอใบอนุญาต การตรวจสอบผู้ครอบครอง และการควบคุมการพกพาอาวุธปืน ให้เข้มงวดขึ้นหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้อาวุธปืนถูกนำไปใช้ก่อเหตุรุนแรงและสร้างความสูญเสียในสังคม
หมายเหตุ: รายละเอียดขั้นตอนและหลักเกณฑ์การขอใบอนุญาตอาจมีการปรับเปลี่ยน และการอนุญาตขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและดุลพินิจตามกฎหมาย จึงควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับหน่วยงานราชการที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง
ปืนพลเรือนไทยกว่า 10 ล้านกระบอก
ข้อมูลที่สำนักข่าวรอยเตอร์สอ้างถึงการประมาณการของ Small Arms Survey ในปี 2017 ระบุว่า ประเทศไทยมีอาวุธปืนในครอบครองของพลเรือนประมาณ 10.3 ล้านกระบอก หรือราว 15 กระบอกต่อประชากร 100 คน โดยในจำนวนดังกล่าวประเมินว่ามีปืนที่จดทะเบียนมากกว่า 6 ล้านกระบอก และอีกประมาณ 4 ล้านกระบอกเป็นอาวุธปืนที่ไม่ได้จดทะเบียน
ตัวเลขดังกล่าวทำให้ประเด็นการควบคุมอาวุธปืนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องการออกใบอนุญาต แต่ครอบคลุมตั้งแต่ การเข้าถึงอาวุธปืน การตรวจสอบผู้ครอบครอง การพกพา ไปจนถึงการป้องกันการนำอาวุธปืนไปใช้ก่อเหตุรุนแรง
เรียบเรียงข้อมูลจาก :
