5 ข้อสังเกต ทำไมแผ่นดินไหว 'เวเนซุเอลา' ถึงรุนแรงอาคารหลายหลังพังถล่ม

ช่วงเช้ามืดวันที่ 25 มิ.ย. (5:05 น. เวลาประเทศไทย) เกิดเหตุแผ่นดินไหวขนาด 7.2 และ 7.5 ใกล้กรุงการากัส ในประเทศเวเนซูเอลา ส่งผลให้อาคารหลายหลังพังถล่มลงมา ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทยและ อ.ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ข้อมูลว่า  แผ่นดินไหวดังกล่าวมีขนาดใหญ่ที่สุดในรอบกว่าศตวรรษ ทำให้อาคารถล่มหลายหลัง และสร้างความเสียหายเป็นอย่างมาก โดยสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริการประเมินว่า อาจจะมีผู้เสียชีวิตหลักหมื่นคน สำหรับสาเหตของอาคารถล่มจำนวนมากศ.ดร. อมร ให้ความเห็นว่า มี 5 ปัจจัยที่ต้องพิจารณาได้แก่

ปัจจัยทำให้อาคารถล่ม

1. แผ่นดินไหวดังกล่าวเป็นแผ่นดินไหวคู่ (Doublet earthquake) เกิดขึ้นในเวลาใกล้เคียงกันมาก และมีขนาดใหญ่ทั้งคู่ กล่าวคือแผ่นดินไหว 7.2 เกิดขึ้นก่อนจากนั้นแผ่นดินไหวขนาด 7.5 ก็เกิดขึ้นตามมาภายในระยะเวลาไม่ถึง 1 นาที เป็นได้ว่า แผ่นดินไหวตัวแรกทำให้อาคารแตกร้าวอ่อนแอ และแผ่นดินไหวตัวที่ตามมาทำให้อาคารพังถล่ม แผ่นดินไหวแบบคู่นี้ มีโอกาสเกิดยาก แต่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว ต้องดูสาเหตุทางธรณีวิทยาแผ่นดินไหวตัวแรกไปกระตุ้นแผ่นดินไหวตัวที่สองหรือไม่ เป็นสิ่งที่นักแผ่นดินไหวต้องศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแผ่นดินไหวทั้งสองตัวต่อไป

ชั้นตะกอนหนาขยายแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหว

2.เมืองการากัส ตั้งอยู่ในหุบเขาที่มีชั้นดินอ่อนจากตะกอนและเป็นชั้นที่หนามาก ชั้นตะกอนหนาเหล่านี้สามารถขยายแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวได้อย่างมาก คล้ายกับเมืองอื่น เช่น กาฐมาณฑุในเนปาล เม็กซิโกซิตี รวมถึงกรุงเทพมหานครด้วย หากคาบการสั่นของดินสอดคล้องกับคาบธรรมชาติของอาคาร ก็อาจเพิ่มความเสียหายต่ออาคารสูงได้

3.จุดกำเนิดแผ่นดินไหวทั้งสองตัวอยู่ในระยะประมาณ 170-300 กม. จากเมืองการากัส ซึ่งถือว่าเป็นระยะทางที่ใกล้ และเกิดลึกลงไปแค่ 15-24 กม. จึงจัดเป็นแผ่นดินไหวระดับตื้น จากปัจจัยเรื่องระยะทางและความลึกของจุดเกิดเหตุ เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดคลื่นแผ่นดินไหวที่รุนแรง

อาคารเก่าอาจไม่ได้ออกแบบให้ต้านแผ่นดินไหว

4.อาคารที่ก่อสร้างในการากัส จำนวนมากมีลักษณะเป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก และมีผนังอิญก่อ อาคารเก่าบางหลังอาจไม่ได้ออกแบบให้ต้านแผ่นดินไหว แม้เวเนซูเอลาจะมีมาตรฐานการออกแบบอาคารต้านแผ่นดินไหว แต่ก็มีข้อสงสัยเกี่ยวกับการบังคับใช้มาตรฐานและคุณภาพการก่อสร้าง ทั้งนี้ต้องติดตามความเสียหายของอาคารอย่างต่อเนื่อง และต้องระวังการเกิดอาฟเตอร์ช็อก ตามมาอีกด้วย

5.มีข้อสังเกตว่า หลังจากแผ่นดินไหวที่เวเนซูเอลา แล้วอีกประมาณ 25 นาทีต่อมา เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.9 ขึ้นที่ญี่ปุ่น ปัจจุบันยังไม่สามารถสรุปแน่ชัดว่าแผ่นดินไหวทั้งสองประเทศในเวลาไล่เลี่ยกัน เป็นเพียงเรื่องบังเอิญหรือเกิดจากการกระตุ้นต่อเนื่อง