วันข้าราชการพลเรือน เปิดประวัติ เหตุผลสำคัญ ทำไม ต้อง 1 เมษายน
1 เมษายน วันข้าราชการพลเรือน ทำไมข้าราชการไทยถึงให้ความสำคัญกับวันนี้ พร้อมย้อนรอยความเป็นมาไปในสมัยรัชกาลที่ 7 ผู้ทรงวางรากฐาน พ.ร.บ. ระเบียบข้าราชการพลเรือน ฉบับแรกของไทย
KEY
POINTS
- วันที่ 1 เมษายน เป็นวันครบรอบการบังคับใช้พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2471 เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2472
- จัดขึ้นเพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ผู้ทรงวางรากฐานระบบข้าราชการพลเรือนไทยสมัยใหม่
- แนวคิดการจัดงานวันข้าราชการพลเรือนเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ. 2522 เนื่องในโอกาสครบรอบ 50 ปีของการบังคับใช้กฎหมายข้าราชการพลเรือน
วันที่ 1 เมษายนของทุกปี เป็น "วันข้าราชการพลเรือน" ซึ่งถูกกำหนดขึ้นเพื่อรำลึกถึงวันที่พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พุทธศักราช 2471 มีผลบังคับใช้เป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2472 ในรัชสมัยรัชกาลที่ 7 ผู้ทรงวางรากฐานระบบข้าราชการพลเรือนไทยยุคใหม่ โดยทรงวางแนวทางเพื่อเปลี่ยนผ่านสู่การใช้ระบบคุณธรรม ทำให้การบรรจุ แต่งตั้ง และเลื่อนตำแหน่งตั้งอยู่บนความรู้ ความสามารถ และความประพฤติ
ปัจจุบันโครงสร้างและระบบดังกล่าวอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) และสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (สำนักงาน ก.พ.) ซึ่งทำหน้าที่เป็นองค์กรกลางในการกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และมาตรฐานด้านการบริหารทรัพยากรบุคคลของภาครัฐ
ประวัติความเป็นมาการจัดงานวันข้าราชการพลเรือน
เมื่อปี พ.ศ. 2522 เป็นปีที่องค์กรกลางบริหารงานบุคคลต่าง ๆ ของรัฐ และสมาคมที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการพลเรือนได้หารือกันที่จะให้มีการจัดงานเนื่องในโอกาสครบรอบ 50 ปีแห่งการใช้กฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน จึงได้ร่วมกันจัดงาน "สัปดาห์การบริหารงานบุคคล" ขึ้น ในระหว่างวันที่ 1-7 เมษายน
จากการจัดงานดังกล่าว จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่องค์กรกลางบริหารงานบุคคลต่าง ๆ ของรัฐและสมาคมที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการพลเรือนได้ เห็นพ้องต้องกันว่า ควรจะมีวันข้าราชการพลเรือนขึ้นมา และ ควรถือเอาวันที่ 1 เมษายน เป็น "วันข้าราชการพลเรือน"
ทำไม 1 เมษายนจึงเป็น วันข้าราชการพลเรือน
เพราะเป็นวันที่ได้มีการประกาศใช้บังคับกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฉบับแรก คือ พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พุทธศักราช 2472 นอกจากเหตุผลดังกล่าวนี้แล้ว การถือเอาวันที่ 1 เมษายน เป็น “วันข้าราชการพลเรือน” ยังเป็นเครื่องแสดงถึงกตเวทิคุณสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ในพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ ซึ่งเป็นผู้ทรงวางรากฐานระเบียบข้าราชการพลเรือนไทยสมัยใหม่ขึ้นมา
วัตถุประสงค์
- เพื่อให้ประชาชนได้เข้าใจถึงบทบาทและหน้าที่ของข้าราชการในการเป็นผู้ให้บริการ เสียสละ และอุทิศเวลาเพื่อประโยชน์ต่อส่วนรวม
- เพื่อให้ข้าราชการได้ตระหนักถึงเกียรติ หน้าที่ สามัคคี ซื่อสัตย์ ซึ่งเป็นคุณสมบัติของข้าราชการอันจะเปลี่ยนภาพพจน์ ทัศนคติของประชาชนที่มีต่อ ข้าราชการให้เป็นไปในทางที่ดีขึ้น
- เพื่อเผยแพร่ผลงานใหม่ ๆ ของส่วนราชการที่เกี่ยวข้องกับ การให้บริการประชาชน
- เพื่อยกย่องส่งเสริมข้าราชการที่มีความประพฤติ และผลการปฏิบัติงานดีเด่น รวมถึงเผยแพร่เกียรติคุณของข้าราชการดีเด่นให้ปรากฏ อันจะช่วยสร้างขวัญ และกำลังใจให้ข้าราชการกระทำความดีตลอดไป
- เพื่อให้วันข้าราชการพลเรือน (1 เมษายน) เป็นวันที่มีความหมายอยู่ในความทรงจำ และเป็นวันที่ยอมรับของข้าราชการ และประชาชนโดยทั่วไป
คณะกรรมการจัดงานวันข้าราชการพลเรือน
ในการประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2568 ได้มีมติเห็นชอบให้แต่งตั้ง คณะกรรมการจัดงานวันข้าราชการพลเรือน โดยมีองค์ประกอบ หน้าที่และอำนาจ ดังนี้
- เลขาธิการ ก.พ. เป็นประธานกรรมการ
- ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นรองประธานกรรมการ
- กรรมการ ประกอบด้วย ปลัดกระทรวงการคลัง ปลัดกระทรวงการต่างประเทศปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปลัดกระทรวงคมนาคม ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ปลัดกระทรวงพลังงาน ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ปลัดกระทรวงยุติธรรม ปลัดกระทรวงแรงงาน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ เลขาธิการนายกรัฐมนตรี เลขาธิการคณะรัฐมนตรี เลขาธิการ ก.พ.ร. และอธิบดีกรมประชาสัมพันธ์
ข้อมูล สำนักงาน ก.พ.