แผ่นดินไหวเชียงรายล่าสุดวันนี้16 ก.พ. ขนาด 3.3 ปชช.รับรู้แรงสั่นสะเทือน

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2569 กองเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา รายงานว่า เมื่อเวลา 09.37 น. ได้เกิดเหตุแผ่นดินไหว ต.บ้านด้าย อ.แม่สาย จ.เชียงราย ขนาด 3.3 ลึก 3 กิโลเมตร เบื้องต้นมีประชาชนใน ต.แม่ฟ้าหลวง อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย , ต.โป่งงาม อ.แม่สาย จ.เชียงราย ,ต.แม่จัน อ.แม่จัน จ.เชียงรายแจ้งว่ารับรู้แรงสั่นสะเทือน 

ทั้งนี้กองเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา รายงานว่า สาเหตุของแผ่นดินไหวที่จังหวัดเชียงรายในครั้งนี้ เกิดจากรอยเลื่อนแม่จัน 

 

รู้จักรอยเลื่อนแม่จัน หนึ่งในรอยเลื่อนมีพลังของไทย 

ข้อมูลจากกรมทรัพยากรธรณี ระบุว่าได้มีการสำรวจรอยเลื่อนมีพลังในประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2548 – 2563 พบว่า ประเทศไทยมีรอยเลื่อนมีพลังครอบคลุมอยู่ภาคเหนือ ภาคตะวันตก และภาคใต้ จำนวน 16 กลุ่มรอยเลื่อนที่พาดผ่านพื้นที่ต่าง ๆ ใน 23 จังหวัด 124 อำเภอ 421 ตำบล 1,520 หมู่บ้าน 

กลุ่มรอยเลื่อนแม่จัน เป็นรอยเลื่อนที่มีแนวการวางตัวในทิศเกือบทิศตะวันตก-ตะวันออก มีมุมเอียงเทค่อนข้างชันไปทางทิศเหนือ มีความยาวประมาณ 150 กิโลเมตร พาดผ่านตั้งแต่ อำเภอฝาง อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ อำเภอแม่จัน อำเภอเชียงแสน อำเภอดอยหลวง และอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย และต่อเนื่องไปใน สปป.ลาว มีแหล่งพุน้ำร้อนปรากฏตามแนวรอยเลื่อน 3 แห่ง ที่ยังคงมีการไหลขึ้นมาและใช้เป็นแหล่งท่องเที่ยวอยู่ในปัจจุบันคือ แหล่งพุน้ำร้อนแม่จัน บ้านห้วยยาโน ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย รอยเลื่อนนี้ตัดผ่านหินแกรนิตเนื้อดอก 

ส่วนลักษณะหรือพฤติกรรมการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนแม่จันนั้น พบว่าในปัจจุบันมีการเลื่อนตัวตามแนวระนาบเหลื่อมซ้ายเป็นหลัก ตามหลักฐานของธรณีสัณฐานที่ปรากฏ คือ ธารเหลื่อม ที่ปรากฏระยะเหลื่อมของลำห้วยสาขาย่อยของน้ำแม่จัน เป็นระยะทางมากกว่า 600 เมตร 

นอกจากนี้ยังพบลักษณะของการเลื่อนตัวออกจากกันของสันเขาที่เรียกว่า สันเขาเหลื่อม (offset ridge) ธารหัวขาด ผารอยเลื่อน สันกั้น และผาสามเหลี่ยม ลักษณะเหล่านี้ปรากฏอย่างชัดเจนมากในพื้นที่ ซึ่งแสดงถึงความสดใหม่ของธรณีสัณฐาน อันบ่งชี้ว่าเกิดขึ้นมาไม่นานตามธรณีกาล เพราะถ้าระยะเวลาผ่านไปยาวนาน การผุพังสึกกร่อนของหินกลายเป็นดินจะปิดทับลบร่องรอยหลักฐานต่างๆ จนหมด

จากการตรวจสอบพบว่ารอยเลื่อนได้ตัดผ่านเข้าไปในตะกอนดินที่เป็นทุ่งนาปัจจุบัน ซึ่งประเมินการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนแม่จันได้ว่าเคยทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.9 (Mw) เมื่อ 1,500 ปีล่วงมาแล้วในพื้นที่บ้านโป่งป่าแขม ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย (ข้อมูลปี พ.ศ. 2552) 

ข้อมูลศูนย์เกิดแผ่นดินไหวจากเครื่องมือตรวจวัดแผ่นดินไหวในกลุ่มรอยเลื่อนนี้พบว่า ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นมา เกิดแผ่นดินไหวขนาด 3.0 – 4.0 จำนวน 10 ครั้ง และมีขนาด 4.0 - 4.5 จำนวน 3 ครั้ง นอกจากนี้ยังมีแผ่นดินไหวที่มีศูนย์เกิดนอกประเทศ แต่ส่งผลกระทบในจังหวัดภาคเหนือตอนบน และรับรู้ได้ถึงแรงสั่นสะเทือนในอาคารสูงของกรุงเทพมหานคร คือเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2550 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 มีสาเหตุมาจากการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนแม่จันในส่วนของพื้นที่ สปป.ลาว ส่งผลกระทบให้ผนังอาคารหลายหลังในจังหวัดเชียงรายได้รับความเสียหาย และที่มีความเสียหายมากคือ ที่เสาอาคารเรียนโรงเรียนเม็งรายมหาราชวิทยาคม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย 

สำหรับบริเวณบ้านเวียงหนองหล่ม (เชื่อว่าเป็นเมืองโยนกนครในอดีต) ที่ตั้งอยู่ด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ของอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ซึ่งค้นพบซากอิฐโบราณของฐานเจดีย์จำนวนมาก จมอยู่ในหนองน้ำขนาดใหญ่ และจะโผล่ขึ้นมาให้เห็นในฤดูแล้ง ซึ่งลักษณะของหนองน้ำนี้เกิดจากการยุบตัว อันเนื่องจากการเลื่อนตัวสัมพันธ์กันอย่างมีนัยของสองรอยเลื่อนหรือบริเวณส่วนโค้งของรอยเลื่อน อายุของก้อนอิฐโบราณเหล่านี้วัดอายุได้ประมาณ 1,000 ปีแล้ว ทำให้สันนิษฐานได้ว่ามีแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ได้เกิดขึ้นบริเวณนี้ไม่เกินหนึ่งพันปีล่วงมาแล้ว

บทสรุปรอยเลื่อนแม่จัน รอยเลื่อนมีพลังในไทย

กลุ่มรอยเลื่อนแม่จัน ถือเป็นหนึ่งในรอยเลื่อนที่น่าจับตามองที่สุดในประเทศไทย เนื่องจากเป็นรอยเลื่อนที่ยังมีพลัง (Active Fault) และเคยสร้างประวัติศาสตร์แผ่นดินไหวครั้งสำคัญมาแล้ว

พิกัดและขอบเขตพื้นที่

รอยเลื่อนนี้พาดผ่านในแนวทิศตะวันตก-ตะวันออก มีความยาวประมาณ 150 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่สำคัญ

• เชียงใหม่: อ.ฝาง, อ.แม่อาย
• เชียงราย: อ.แม่จัน, อ.เชียงแสน, อ.ดอยหลวง, อ.เชียงของ
• ประเทศเพื่อนบ้าน: เชื่อมต่อไปยัง สปป.ลาว

ลักษณะทางธรณีวิทยาที่น่าสนใจ

• การเคลื่อนตัว: เป็นการเลื่อนตัวตามแนวระนาบเหลื่อมซ้าย (Left-lateral strike-slip fault)
• หลักฐานทางธรรมชาติ: พบ "ธารเหลื่อม" (ลำห้วยที่หักเหจากแนวเดิม) ยาวกว่า 600 เมตร และมีแหล่งน้ำพุร้อนตามแนวรอยเลื่อนถึง 3 แห่ง
• ความสดใหม่: ธรณีสัณฐานยังชัดเจน (เช่น ผารอยเลื่อน, สันเขากั้น) บ่งบอกว่ามีการขยับตัวในระยะเวลาที่ไม่นานนักในทางธรณีวิทยา

ประวัติการเกิดแผ่นดินไหวและผลกระทบ

• อดีต (1,500 ปีที่แล้ว): คาดว่าเคยเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 6.9 Mw ในพื้นที่บ้านโป่งป่าแขม จ.เชียงราย
• ตำนานเมืองล่ม: บริเวณ "เวียงหนองหล่ม" (เชื่อว่าเป็นเมืองโยนกนคร) มีซากอิฐโบราณจมน้ำ ซึ่งวิเคราะห์ว่าเกิดจากการยุบตัวของดินจากแผ่นดินไหวเมื่อประมาณ 1,000 ปีก่อน
• เหตุการณ์ปี 2550: เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 มีศูนย์กลางใน สปป.ลาว (จากรอยเลื่อนแม่จันส่วนต่อขยาย) แรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ไกลถึงตึกสูงใน กรุงเทพฯ และทำความเสียหายให้โรงเรียนในเชียงราย