ทีมกรุ๊ปมอง ‘แลนด์บริดจ์’ โอกาสใหม่โลจิสติกส์โลก ชี้รัฐเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

วันที่ 28 เมษายน 2569 นายชวลิต จันทรรัตน์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ทีม คอนซัลติ้ง เอนจิเนียริ่ง แอนด์ แมเนจเมนท์ (TEAMG) กล่าวถึงประเด็นที่ถูกจับตา หลังรัฐบาลเตรียมนำโครงการแลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง (Land Bridge) ภายใต้การนำของรัฐบาล “อนุทิน” เสนอเข้าสู่การพิจารณาในคณะรัฐ มนตรี (ครม.) ช่วงเดือนมิ.ย.-ก.ค.นี้ ว่า “ช่องแคบฮอร์มุซ” ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ทั่วโลกหันกลับมามองประเทศไทยอีกครั้ง  โดยเฉพาะแนวคิดแลนด์บริดจ์ ซึ่งจะเข้ามาช่วยยกระดับ ความปลอดภัย ความมั่นคง และความแน่นอน ของระบบขนส่ง เเม้ที่ผ่านมาราคาการก่อสร้างจะสูงถ้าเทียบกับการใช้ช่องเเคบมะละกา 

แต่ก็มีความเป็นไปได้ที่ในอนาคตจะมีการพิจารณาเก็บค่าธรรมเนียมการผ่านช่องแคบ ซึ่งจะกลายเป็นตัวแปรสำคัญของต้นทุนโลจิสติกส์ โดยปริมาณการจราจรในช่องแคบมะละกานั้นสูงกว่าช่องแคบฮอร์มุซอย่างมาก และประเด็นสำคัญไม่ใช่เพียงความสะดวก แต่คือความปลอดภัยเพียงพอหรือไม่ซึ่งกลายเป็นโจทย์สำคัญ

ในมุมของระยะเวลา แม้แลนด์บริดจ์จะไม่ได้ช่วยลดเวลาการขนส่งอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากต้องมีการขนส่งซ้ำ (Double Hauling) ผ่านท่าเรือฝั่งอันดามันและอ่าวไทย พร้อมระบบเชื่อมต่อทั้งรางคู่ ถนน และท่อน้ำมัน แต่แลนด์บริดจ์คือความมั่นใจว่าจะไม่มีการรบกวนระหว่างทาง ไม่ต้องเผชิญความเสี่ยงจากการดักปล้นหรือความไม่แน่นอน

ถ้าพูดถึงว่าแลนด์บริดจ์ถ้าจะไปเทียบกับช่องแคบมะละกา เวลาใกล้เคียงกัน แล้วการขนส่งก็มีการขนส่งซ้ำซ้อนเป็น Double Hauling แต่ว่าสิ่งที่ดีก็คือความมั่นใจว่าเรามาขนส่งโดยใช้แลนด์บริดจ์ ไม่มีใครมารบกวนเราแน่นอนเลย เรื่องกำหนดเวลา เรื่องค่าใช้จ่ายเรามีอย่างนี้แน่นอน อันนั้นเป็นความแน่นอนความมั่นใจในการมาใช้ Facility ต่างๆ ด้วย

นายชวลิต ย้ำว่า หากสถานการณ์โลกมีความไม่ปลอดภัยมากขึ้น แม้ระยะเวลาจะใกล้เคียงกัน แต่แลนด์บริดจ์จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นทันทีและเป็นเหตุผลสำคัญที่รัฐบาลหยิบโครงการนี้ขึ้นมาศึกษาอย่างจริงจังอีกครั้ง

ส่วนในเชิงโครงสร้าง ระบบแลนด์บริดจ์จะประกอบด้วยท่าเรือสองฝั่ง และโครงข่ายขนส่งหลัก 3 ระบบ ได้แก่ ราง ถนน และท่อ ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องมีอย่างแน่นอน นอกจากนี้ยังมีแนวคิดการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมสองฝั่ง เพื่อใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบโดยไม่จำเป็นต้องขนส่งทั้งหมดข้ามฝั่ง ฝั่งอันดามันจะรองรับวัตถุดิบจากตะวันตก เช่น แอฟริกา

ขณะที่ฝั่งอ่าวไทยจะใช้วัตถุดิบจากตะวันออก โดยสามารถผลิตและส่งออกได้ทั้งสองฝั่ง ส่วนสินค้าบางส่วนที่ต้องการส่งไปเอเชียตะวันออก เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลี ก็สามารถขนผ่านแลนด์บริดจ์ได้

สิ่งที่มีอยู่แล้ว แล้วก็ Infrastructure ที่มีแน่นอนก็คือท่าเรือสองข้าง ท่าเรือสองฝั่ง ท่าเรือฝั่งอันดามัน ท่าเรือฝั่งอ่าวไทย ที่จะต้องเชื่อมกันโดยระบบราง ระบบถนน แล้วก็ระบบท่อ อันที่สองที่ควรจะต้องจัดการจริงๆ มีอยู่แล้ว เพียงแต่ว่ายังไม่ลงตัว เช่น อุตสาหกรรม นิคมอุตสาหกรรมสองข้าง วัตถุดิบที่ขนมาจากที่อื่นปลายทางมาทางอันดามัน ก็ไม่จำเป็นต้องเอาทุกอย่างขนข้ามไปทางฝั่งอ่าวไทย เพื่อที่จะไปประเทศจีน ญี่ปุ่น เกาหลี  เรามาสร้างนิคมอุตสาหกรรมมีอยู่ในแผนอยู่แล้ว สร้างนิคมอุตสาหกรรมสองด้านเลย ใช้วัตถุดิบ ส่วนที่จะใช้วัตถุดิบจากทางฝั่งแอฟริกา ฝั่งตะวันตก ก็สามารถจะมาสร้างเป็นนิคมอุตสาหกรรม เดิมที่เราคิดว่าทำนิคมทวาย ก็มาลงตรงนี้ให้หมดเลย แล้วก็เชื่อมโยงกัน เอาวัตถุดิบมาใช้ แล้วก็ผลิต แล้วก็ผลิตบางส่วนที่จะไปขายทางตะวันออกก็ส่งผ่านแลนด์บริดจ์มาขายตะวันออก

อีกหนึ่งมิติที่ถูกวางแผนไว้คือบริการต่อเนื่อง เช่น การซ่อมบำรุงเรือ การเปลี่ยนน้ำมันเครื่อง รวมถึงการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวและบริการรองรับลูกเรือในช่วงที่เรือจอดพัก 2-3 วัน ซึ่งจะสร้างมูลค่าเพิ่มให้พื้นที่ทั้งสองฝั่ง

เรือจะต้องมาจอดรอ  ในช่วงที่เรือจอดรอ เราจัดตารางเวลาให้ดี สามารถให้บริการทางด้านเรือได้ด้วย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องซ่อมบำรุง เปลี่ยนน้ำมันเครื่อง เป็นส่วนที่เตรียมแผนการไว้แล้วว่าเราจะต้องมาทำ เรามีฝีมือด้านบริการเซอร์วิสดีมาก เพราะฉะนั้นฝีมือการซ่อมบำรุงทางเรือของเราจะต้องเป็นบริการอีกอย่างหนึ่งที่สามารถจะมีบริการซ่อมบำรุงดูแลเรือสองข้างเลย 

นายชวลิต มองว่า ประเทศไทยมีศักยภาพด้านการบริการ โดยยกตัวอย่างอุตสาหกรรมซ่อมบำรุงอากาศยานที่มีความเชี่ยวชาญสูง และสามารถต่อยอดสู่บริการด้านเรือได้

ในแง่การลงทุน นายชวลิตระบุว่า โครงการแลนด์บริดจ์มีความน่าสนใจมากขึ้นในปัจจุบัน โดยเฉพาะในช่วงที่โลกเผชิญความขัดแย้ง เพราะจะทำให้ผู้ประกอบการหันมามองหาทางเลือกใหม่ โดยเฉพาะประเทศฝั่งตะวันออก เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลี และฝั่งตะวันตก เช่น ซาอุดีอาระเบีย และ UAE ซึ่งมีศักยภาพเข้ามาร่วมลงทุน

ในช่วงที่มีการรบกันเยอะๆ อย่างนี้ ทุกคนก็จะคิดถึงเรา จริงๆ ช่องแคบมะละกา มีการขนส่งมากกว่าทางฮอร์มุซ 3-4 เท่าเลย ถ้าใครจะมาลงทุนแลนด์บริดจ์ ก็เป็นจังหวะที่ดี คิดว่าประเทศทางด้านตะวันออก หรือ จีน ญี่ปุ่น เกาหลี ก็คงสนใจอยู่แล้ว โดยเฉพาะที่ผ่านมจีนก็สนใจ คราวนี้ทางฝั่งตะวันตกคนที่มีฐานะดี และก็ต้องขนส่งอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นซาอุดีอาระเบีย UAE ก็คิดว่ามาร่วมทุนกันสมมติว่า จีนร่วมทุนกับซาอุดีอาระเบียมาลงทุน อันนั้นเป็นความเป็นไปได้

อย่างไรก็ตาม นายชวลิตยอมรับว่าโครงสร้างพื้นฐานเป็นส่วนที่ท้าทายที่สุด เนื่องจากใช้เงินลงทุนสูงและไม่ชัดเจนว่าจะเก็บรายได้จากใคร ขณะที่โครงการประเภทนิคมอุตสาหกรรมและบริการต่างๆ สามารถสร้างผลตอบแทนได้ด้วยตัวเอง โดยเสนอแนวทางการลงทุนแบบ PPP แยกเป็นส่วนๆ โดยรัฐควรสนับสนุนด้านที่ดินและโครงสร้างพื้นฐานหลัก

ค่าก่อสร้างมันใหญ่ ส่วนนี้มันต้องรัฐจะต้องสนับสนุนเรื่องที่ดินที่จะต้องใช้ในการก่อสร้าง อันนี้ก็ค่อนข้างจะอย่างที่เรียกว่า Marginal  ลงทุนแล้วผลตอบแทนไม่จูงใจ กำไรน้อยหรือว่าอาจจะไม่กำไร เพราะฉะนั้นรัฐต้องเข้ามาหนุนตรงนี้ให้เต็มที่

ขณะที่ภาคเอกชนสามารถลงทุนในส่วนที่สร้างรายได้ เช่น อุตสาหกรรม การบริการ และการท่องเที่ยว

มีหลายส่วน ส่วน Infrastructure เป็นส่วนที่หนักใจ เพราะเวลาลงทุนไปแล้ว ไม่รู้จะไปเก็บเงินจากใครอย่างไร Infrastructure ที่เรียนก็คือท่าเรือสองข้าง และสามระบบขนส่ง ต้องคิดออกมาให้ดี แต่ส่วนสำคัญนึกถึงภาพรวมของประเทศ อุตสาหกรรม นิคมอุตสาหกรรมสองข้าง จะใหญ่โตได้ขนาดไหน ตอนนี้เงินทองของรัฐบาลอาจจะไม่พร้อม เรา PPP เป็นส่วนๆ ก็ได้ครับ PPP ส่วนโครงสร้างพื้นฐานก็เก็บค่าธรรมเนียมที่จะมาใช้ ส่วนที่เป็นนิคมอุตสาหกรรมจะเรียกว่าลงทุนแล้วจ่ายในตัวเองได้ ส่วนที่จะเป็นอุตสาหกรรม บริการเรือก็อยู่กับท่าเรือ ส่วนท่องเที่ยว บันเทิง นี่คุ้มในตัวอยู่แล้ว

สำหรับภาพรวมเศรษฐกิจ นายชวลิตมองว่า การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเป็นเครื่องมือสำคัญในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ เพราะช่วยสร้างงาน กระตุ้นเงินหมุนเวียน และลดต้นทุนโลจิสติกส์ในระยะยาว