ตลาดหุ้นไทยขุมภาษี บจ. 861 บริษัท ส่งภาษีนิติบุคคลทะลุ 3.11 แสนล้าน

นายคณปัตย์ เที่ยงธรรม ฝ่ายวิจัย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) เปิดเผยว่า กลไกของตลาดทุนถือเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญทางเศรษฐกิจของประเทศ โดยตลาดทุนทำหน้าที่เปรียบเสมือนสะพานเพื่อเชื่อมโยงระหว่างผู้มีเงินออมกับบริษัทจดทะเบียน (บจ.) ที่มีศักยภาพและต้องการระดมทุน เพื่อนำเงินที่ระดมทุนได้ไปใช้ในการขยายกิจการ หรือพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

หรือรับมือกับความผันผวนต่างๆ ท่ามกลางสถานการณ์ความไม่แน่นอนที่มีความหลากหลายและทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น เช่น ความขัดแย้งทางด้านภูมิรัฐศาสตร์ และความไม่แน่นอนทางด้านนโยบายภาษีระหว่างประเทศ เป็นต้น ตลาดทุนจึงถือเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยในการจัดสรรทรัพยากรทางการเงินอย่างเป็นระบบเพื่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศในระดับมหภาค 

ภายใต้ระบบนิเวศนี้ ตลาดทุนไทยได้พิสูจน์บทบาทการเป็นแหล่งระดมทุนที่สำคัญยิ่งในการขับเคลื่อนและประคองเศรษฐกิจของประเทศในหลายช่วงเวลาที่สำคัญ เช่น ในช่วงการวางรากฐานและพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก (Eastern Seaboard) ที่ตลาดทุนได้ทำหน้าที่เป็นแหล่งเงินทุนระยะยาวเพื่อสนับสนุนการพัฒนาของกลุ่มอุตสาหกรรมหนักและโครงสร้างพื้นฐาน

เพื่อยกระดับขีดความสามารถทางการแข่งขันและเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศไปสู่ยุคอุตสาหกรรมใหม่ และในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินปี 2540 ที่ระบบสถาบันการเงินต้องเผชิญกับข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง ตลาดทุนก็ได้ทำหน้าที่เป็นอีกหนึ่งช่องทางให้ภาคธุรกิจสามารถระดมเงินทุนเพื่อเสริมสภาพคล่องและปรับโครงสร้างทางการเงินให้กลับมาแข็งแกร่งได้อีกครั้ง เป็นต้น

"ต้องยอมรับว่า เม็ดเงินที่บริษัทจดทะเบียนได้ร่วมกันระดมทุนผ่านกลไกในตลาดทุนได้ถูกนำไปใช้ในการขับเคลื่อนให้เกิดการลงทุนในภาคการผลิตอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อระบบเศรษฐกิจไทยในหลายมิติอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านการสร้างและขยายอัตราการจ้างงาน  ตลอดจนการพัฒนาศักยภาพและยกระดับคุณภาพของบุคลากรให้สามารถก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ๆ"

นอกจากที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว การนำเม็ดเงินระดมทุนไปขยายธุรกิจหรือขับเคลื่อนโครงการต่าง ๆ ย่อมส่งผลให้บริษัทจดทะเบียนมีขีดความสามารถทางการแข่งขันที่สูงขึ้น สามารถสร้างรายได้อย่างมั่นคงและเติบโตอย่างต่อเนื่อง

ซึ่งในท้ายที่สุด ผลกำไรที่งอกเงยเหล่านี้จะถูกส่งผ่านกลับคืนสู่ภาครัฐในรูปแบบของภาษีอากร ซึ่งทำให้บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยกลายเป็นหนึ่งในฐานรายได้ทางการคลังที่ยั่งยืน มีเสถียรภาพ และเป็นส่วนหนึ่งของงบประมาณแผ่นดิน

เปิดสถิติโครงสร้างการจัดเก็บรายได้ภาครัฐ 10 ปี

นางสาวสุมิตรา ตั้งสมวรพงษ์ ฝ่ายวิจัย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) กล่าวว่า จากข้อมูลโครงสร้างการจัดเก็บรายได้ของภาครัฐในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (ปี 2559 - 2568) ที่ภาครัฐจัดเก็บภาษีอากรผ่านหน่วยงานต่างๆ ของภาครัฐ เช่น กรมสรรพากร กรมสรรพสามิต กรมศุลกากร รายได้จากรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น โดยมีรายได้เฉลี่ยปีละ 3.21 ล้านล้านบาท (ภาพที่ 1)

เมื่อพิจารณารายได้ภาษีสุทธิหลังหักการจัดสรรในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา พบว่า มีมูลค่าเฉลี่ยปีละกว่า 2.54 ล้านล้านบาท ซึ่งส่วนใหญ่ประมาณ 80% เป็นรายได้ภาษีที่จัดเก็บโดยกรมสรรพากรที่ดูแลจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีเงินได้ปิโตรเลียม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ 

จากโครงสร้างภาษีที่จัดเก็บโดยกรมสรรพากร (ภาพที่ 2 และตารางที่ 1) เพียงหน่วยงานเดียว พบว่า ภาษีที่มีมูลค่าการจัดเก็บสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ “ภาษีมูลค่าเพิ่ม” ที่เก็บจากการซื้อสินค้าและบริการของผู้บริโภคมีมูลค่าเฉลี่ยสูงถึงปีละ 844,441 ล้านบาท คิดเป็น 41.63% 

ตามมาด้วย อันดับที่ 2 “ภาษีเงินได้นิติบุคคล” ที่เก็บจากกำไรของนิติบุคคลหรือกิจการมีมูลค่าเฉลี่ยสูงถึงปีละ 693,027 ล้านบาท คิดเป็น 34.16% และอันดับที่ 3 “ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา” ที่เก็บจากบุคคลธรรมดาหรือบุคคลทั่วไปที่มีรายได้ตามเกณฑ์ของกรมสรรพากรมีมูลค่าเฉลี่ยสูงถึงปีละ 359,228 ล้านบาท คิดเป็น 17.71%

โดยทั้ง 3 ประเภทภาษีข้างต้นรวมกันคิดเป็นประมาณ 93.50% ของรายได้ภาษีทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ

"ในปี 2568 รายได้ของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยยังคงเติบโตอย่างมีเสถียรภาพ โดยมีรายได้รวมสูงถึง 17.43 ล้านล้านบาท และเมื่อพิจารณาทิศทางการเติบโตของรายได้ในช่วงที่ผ่านมาพบว่า มีอัตราการเติบโตเฉลี่ยรายปีสูงถึง 5.70% ในช่วง 10 ปีล่าสุด"

เมื่อพิจารณาโครงสร้างรายได้ของกรมสรรพากร พบว่า ภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นรายได้ภาษีที่มีมูลค่าสูงเป็นอันดับที่ 2 ของรายได้ที่กรมสรรพากรจัดเก็บ (รองจากภาษีมูลค่าเพิ่ม) และเป็นภาษีที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับผลการดำเนินงานของกิจการ รายงานฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับบริษัทจดทะเบียน ได้แก่

• (1) รายได้รวม
• (2) กำไรสุทธิ
• (3) ภาษีเงินได้นิติบุคคลที่บริษัทจดทะเบียนจ่ายให้แก่กรมสรรพากร

เพื่อสะท้อนถึงบทบาทของบริษัทจดทะเบียนในฐานะหนึ่งในแหล่งรายได้หลักของภาครัฐ และเป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนการเติบโตของเศรษฐกิจไทย

ทั้งนี้ จากข้อมูลรายได้รวมของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยในช่วง 29 ปีที่ผ่านมา (ปี 2540 - 2568) ตามภาพที่ 3 พบว่า บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยมีการเติบโต และสามารถผ่านพ้นวิกฤติเศรษฐกิจได้หลายรอบอย่างมีเสถียรภาพ

ยกตัวอย่างเช่น วิกฤติเศรษฐกิจต้มยำกุ้ง วิกฤติเศรษฐกิจแฮมเบอร์เกอร์ วิกฤติอุทกภัย และวิกฤติจากการแพร่ระบาดของเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 (COVID-19) เป็นต้น โดยรายได้ของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยสามารถเติบโตเฉลี่ยต่อปีกว่า 7.8% 

อย่างไรก็ดี ในปี 2568 รายได้รวมของบริษัทจดทะเบียนอยู่ที่ 17.43 ล้านล้านบาท ลดลงราว 7.1% จาก 18.77 ล้านล้านบาท ในปี 2567 ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลจากภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ราคาน้ำมันที่ปรับตัวลดลง และการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายถึง 4 ครั้งในปี 2568

ซึ่งปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ ส่งแรงกดดันต่อผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนในบางหมวดธุรกิจ เช่น หมวดพลังงาน หมวดปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ หมวดธุรกิจการเงิน เป็นต้น อย่างไรก็ดี แม้รายได้รวมจะลดลงแต่พบว่าบริษัทจดทะเบียนหลายแห่งมีกำไรจากกิจกรรมทางธุรกิจอื่นๆ เช่น การควบรวมกิจการ การปรับโครงสร้างธุรกิจ การลงทุนและเครื่องมือทางการเงิน เป็นต้น 

ส่งผลให้กำไรสุทธิรวมของบริษัทจดทะเบียนทั้งหมด กลับปรับตัวเพิ่มขึ้นจาก 0.85 ล้านล้านบาทในปี 2567 เป็น 1.10 ล้านล้านบาท ในปี 2568 (ภาพที่ 4) และอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนหรือ D/E ratio (ไม่รวมอุตสาหกรรมการเงิน) ปรับตัวลดลงจาก 1.34 เท่าในปี 2567 มาอยู่ที่ 1.28 เท่าในปี 2568  

ปี 69 ผลงานบจ. ฟื้นตัวชัด

สำหรับปี 2569 ผลประกอบการของบริษัทจดทะเบียนมีแนวโน้มฟื้นตัวอย่างชัดเจน โดยในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 บริษัทจดทะเบียนมีรายได้รวมอยู่ที่ 9.29 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 4.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และมียอดขาย 8.75 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 7.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

ขณะที่กำไรสุทธิอยู่ที่ 0.765 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 22.2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยเป็นการฟื้นตัวในเกือบทุกหมวดธุรกิจตามการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยในไตรมาส 2 โดยเฉพาะหมวดปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ที่มีผลการดำเนินงานและอัตรากำไรสูงขึ้น

และบริษัทจดทะเบียนในกลุ่มอื่นๆ มีการเติบโตเช่นกัน ทั้งในกลุ่มสินค้าอุตสาหกรรม กลุ่มเทคโนโลยีและสินค้าอิเล็กทรอนิกส์เติบโตตามการขยายตัวด้านดิจิทัล รวมถึงกลุ่มบริการที่เติบโตตามการท่องเที่ยวและการอุปโภคบริโภค สะท้อนให้เห็นว่า ฐานะทางการเงินของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยยังคงเติบโตอย่างแข็งแกร่งได้อย่างต่อเนื่อง

"บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยมีสัดส่วนเพียง 0.09% ของจำนวนนิติบุคคลที่ดำเนินการอยู่จริง ขณะที่จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลในมูลค่าค่อนข้างสูง โดยในปี 2568 บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลรวม 311,327 ล้านบาท หรือคิดเป็น 38.95% ของภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ"

จากการศึกษาการเติบโตของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยกับการมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศไทยในฐานะผู้เสียภาษี โดยมีการพิจารณาจากข้อมูลภาษีที่บริษัทจดทะเบียนจ่ายและเปิดเผยในงบการเงินรวม (Consolidated Financial Statement) พบว่า บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีให้แก่หน่วยงานจัดเก็บภาษีของภาครัฐหลายหน่วยงาน โดยภาษีส่วนใหญ่เป็นการจ่ายให้แก่กรมสรรพากร ซึ่งประกอบด้วยภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีมูลค่าเพิ่ม และอากรต่างๆ เป็นต้น 

อย่างไรก็ตาม ในการศึกษานี้พิจารณาเฉพาะในส่วนของภาษีเงินได้นิติบุคคล (Corporate Income Tax) ที่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยเปิดเผยไว้อย่างชัดเจนในงบการเงินเท่านั้น

จากการศึกษาพบว่า ณ สิ้นปี 2568 นิติบุคคลที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีจำนวนรวมทั้งสิ้น 2,050,079 ราย โดยเป็นนิติบุคคลที่ยังคงดำเนินการ 967,210 ราย ซึ่งในจำนวนนี้เป็นนิติบุคคลที่นำส่งงบการเงินจำนวนทั้งสิ้น 867,911 ราย

ขณะเดียวกันจำนวนนิติบุคคลที่ขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากรและมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีมีจำนวนทั้งสิ้น 726,487 ราย และมีเพียง 308,664 ราย ที่เป็นนิติบุคคลที่มีกำไรสุทธิทางบัญชี ขณะที่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยที่ทำการศึกษา มีจำนวน 861 บริษัท คิดเป็นสัดส่วน 0.09% ของจำนวนนิติบุคคลทั้งหมดที่ยังคงดำเนินการอยู่

ซึ่งถือเป็นสัดส่วนที่น้อยมาก เมื่อพิจารณาภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายให้แก่กรมสรรพากรในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (ปี 2559 - 2568) พบว่า บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลรวมกว่า 2.67 ล้านล้านบาท (ภาพที่ 5)

และในปี 2568 บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคล 311,327 ล้านบาท ซึ่งลดลงจาก 334,739 ล้านบาทในปี 2567 หรือลดลงประมาณ 6.9% จากปีก่อน

นอกจากนี้ เมื่อพิจารณาสัดส่วนระหว่างภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายให้แก่กรมสรรพากรและมูลค่าภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดหรือทั้งระบบที่กรมสรรพากรจัดเก็บ (ภาพที่ 6) ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา พบว่า มีสัดส่วนเฉลี่ยสูงถึง 38.38%

และล่าสุดในปี 2568 บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงถึง 38.95% ของภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ (รวมกว่า 799,400 ล้านบาท) ซึ่งถือว่า บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยจ่าย “ภาษีเงินได้นิติบุคคล” ในสัดส่วนที่ค่อนข้างสูง เมื่อเทียบจำนวนบริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยที่มีสัดส่วนเพียง 0.09% ของจำนวนนิติบุคคลที่ยังดำเนินการอยู่

ช่วยตอกย้ำให้เห็นว่า บริษัทจดทะเบียนในตลาดหุ้นไทยถือเป็นหนึ่งในฐานภาษีที่แข็งแกร่งและเป็นเสาหลักทางการคลังที่ช่วยค้ำยันเสถียรภาพการจัดเก็บรายได้ของภาครัฐมาโดยตลอด

“ตลาดหุ้นไทย” เป็นกลไกสำคัญของระบบเศรษฐกิจ

โดยสรุปอาจกล่าวได้ว่า “ตลาดหุ้นไทย” เป็นกลไกสำคัญของระบบเศรษฐกิจ ที่ไม่เพียงทำหน้าที่เป็นแหล่งระดมทุนที่สำคัญของประเทศ แต่ยังเป็นรากฐานที่สำคัญของรายได้ภาครัฐ ผ่านการเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลของบริษัทจดทะเบียนในสัดส่วนที่สูงถึงเกือบ 40% ของภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดที่กรมสรรพากรจัดเก็บ

ซึ่งสะท้อนบทบาทอันโดดเด่นของตลาดหุ้นไทยที่ครอบคลุมมากกว่าการเป็นแหล่งระดมทุน โดยเงินทุนที่ระดมทุนได้สามารถต่อยอดไปสู่การขยายธุรกิจ การลงทุน การจ้างงาน และการสร้างรายได้และกำไร ทั้งในบริษัทจดทะเบียนและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยง

ตลอดห่วงโซ่อุปทาน ก่อนส่งผ่านส่วนหนึ่งกลับมายังภาครัฐในรูปของภาษี ซึ่งมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศอย่างยั่งยืน