thansettakij
thansettakij
เหมืองโปแตชอุดรฯ สร้างมูลค่า 8.2 หมื่นล้าน  กระจายผลประโยชน์สู่ชุมชน

เหมืองโปแตชอุดรฯ สร้างมูลค่า 8.2 หมื่นล้าน กระจายผลประโยชน์สู่ชุมชน

เปิดศักยภาพแร่ซิลวิไนท์อุดรธานี เดินหน้าพัฒนาแหล่งโปแตชสู่การผลิตแม่ปุ๋ยโพแทสเซียม 0-0-60 ลดพึ่งพาการนำเข้าจากตลาดโลก ป้อนเกษตรกรไทยก่อนส่งออก คาดสร้างผลตอบแทนรัฐตลอดโครงการ 77,475 ล้านบาท พร้อมกระจายเม็ดเงินสู่เศรษฐกิจชุมชน 5,011 ล้านบาท

KEY

POINTS

  • โครงการเหมืองโปแตชอุดรธานีคาดว่าจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจรวมกว่า 8.2 หมื่นล้านบาทตลอดอายุโครงการ
  • ผลประโยชน์จะถูกจัดสรรให้ภาครัฐเป็นมูลค่ากว่า 7.7 หมื่นล้านบาท และกระจายสู่ชุมชนโดยรอบพื้นที่กว่า 5,011 ล้านบาท
  • ผลประโยชน์ที่กระจายสู่ชุมชนจะอยู่ในรูปแบบกองทุนช่วยเหลือครัวเรือน การพัฒนาหมู่บ้าน สวัสดิการ การศึกษา และการสร้างการจ้างงานในพื้นที่กว่า 2,400 อัตรา
  • โครงการมีเป้าหมายผลิตโปแตช 2 ล้านตันต่อปี เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าปุ๋ย โดยคาดว่าจะเริ่มดำเนินการขุดแร่ได้ในช่วงกลางปี 2570

ท่ามกลางความผันผวนของตลาดปุ๋ยเคมีโลกและต้นทุนการผลิตภาคเกษตรที่ยังเป็นโจทย์ใหญ่ของเกษตรกรไทย การพัฒนาแหล่งแร่โปแตชในประเทศกำลังถูกจับตาในฐานะยุทธศาสตร์สำคัญในการสร้างความมั่นคงด้านวัตถุดิบปุ๋ย ลดการพึ่งพาการนำเข้า และเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของภาคเกษตรไทย หนึ่งในโครงการสำคัญคือ เหมืองแร่โปแตช จังหวัดอุดรธานี ภายใต้การลงทุนของบริษัท เอเซีย แปซิฟิค โปแตซ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (APPC)

 อย่างไรก็ตาม โครงการขนาดใหญ่ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล ย่อมมาพร้อมคำถามสำคัญ ทั้งความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยีการทำเหมืองใต้ดิน มาตรการป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อม การจัดสรรผลประโยชน์ให้ชุมชน ตลอดจนการทำให้เกษตรกรไทยเข้าถึงแม่ปุ๋ยในราคาที่เหมาะสม

“ฐานเศรษฐกิจ” ลงพื้นที่จังหวัดอุดรธานี และสัมภาษณ์พิเศษ นายวิศรุต เชียงสอน ผู้จัดการแผนกชุมชนสัมพันธ์และประชาสัมพันธ์ บริษัท เอเซีย แปซิฟิค โปแตซ คอร์ปอเรชั่น จำกัด เจาะลึกศักยภาพเหมืองโปแตชอุดรธานี แผนการลงทุนและเดินหน้าเปิดเหมือง เทคโนโลยีถมกลับหางแร่ใต้ดิน รวมถึงกลไกกระจายผลประโยชน์สู่ภาครัฐและชุมชน เพื่อไขคำตอบว่าเหมืองโปแตชแห่งนี้จะเป็นจุดเปลี่ยนในการปลดล็อกปัญหาปุ๋ยแพง และยกระดับความมั่นคงทางการเกษตรของไทยได้มากน้อยเพียงใด

กำลังผลิต 2 ล้านตัน ป้อนตลาดไทยก่อนส่งออก

 นายวิศรุต กล่าวว่า ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรมที่ต้องใช้ปุ๋ยเคมีเป็นปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะปุ๋ย N-P-K ซึ่งมีโพแทสเซียม (K) เป็นธาตุอาหารหลัก ช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตและคุณภาพผลผลิต แต่ที่ผ่านมาไทยยังพึ่งพาการนำเข้าแม่ปุ๋ยโพแทสเซียมจากต่างประเทศ ทำให้ต้นทุนเกษตรกรผันผวนตามราคาตลาดโลก ค่าขนส่ง และสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ การพัฒนาแหล่งแร่โปแตชในประเทศจึงเป็นโอกาสสร้างความมั่นคงด้านวัตถุดิบ ลดการพึ่งพาต่างประเทศ โดยแหล่งอุดรธานีมีแร่ซิลวิไนท์ (Sylvinite) คุณภาพดี เหมาะต่อการนำมาแต่งแร่เพื่อผลิตปุ๋ยโพแทสเซียมคลอไรด์

นายวิศรุต เชียงสอน ผู้จัดการแผนกชุมชนสัมพันธ์และประชาสัมพันธ์ บริษัท เอเซีย แปซิฟิค โปแตซ คอร์ปอเรชั่น จำกัด

โครงการมีกำลังการผลิตสูงสุดประมาณ 2 ล้านตันต่อปี ขณะที่ไทยมีความต้องการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมประมาณ 800,000-900,000 ตันต่อปี บริษัทจึงให้ความสำคัญกับตลาดในประเทศเป็นอันดับแรก เพื่อให้เกษตรกรไทยเข้าถึงวัตถุดิบได้เพียงพอ ส่วนที่เหลือจึงพิจารณาส่งออก นอกจากนี้มีแผนจัดตั้งกองทุนปุ๋ยร่วมกับสหกรณ์และจังหวัดอุดรธานี สนับสนุนให้เกษตรกรในพื้นที่ซื้อปุ๋ยสูตร 0-0-60 ในราคาพิเศษ ซึ่งคาดว่าจะต่ำกว่าราคาตลาดประมาณ 15%

ลงทุน 4.1 หมื่นล้าน จีนร่วมทุนไทย

สำหรับมูลค่าการลงทุนโครงการอยู่ที่ประมาณ 40,000-41,000 ล้านบาท โดยบริษัท SDIC รัฐวิสาหกิจจีน ถือหุ้น 49% และบริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) ผ่านบริษัท APPC ถือหุ้น 51% การร่วมทุนช่วยเสริมทั้งเงินทุน เทคโนโลยี และความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเหมืองแร่

 

โครงการเลือกใช้เทคโนโลยีเหมืองใต้ดินแบบ Room and Pillar Mining ขุดเป็นห้องและเว้นเนื้อแร่บางส่วนเป็นเสาค้ำยันรองรับชั้นหิน โดยชั้นแร่อยู่ลึกประมาณ 300-350 เมตร พื้นที่ประทานบัตรใต้ดินประมาณ 26,446 ไร่ แต่จัดซื้อที่ดินบนผิวดินประมาณ 1,681 ไร่ สำหรับก่อสร้างโรงแต่งแร่และสำนักงาน โดยไม่มีการเวนคืนที่ดินประชาชน ด้านการควบคุมการทรุดตัว บริษัทเตรียมเก็บข้อมูลสภาพพื้นดินก่อนเริ่มดำเนินการ พร้อมติดตั้งหมุดวัดระดับการทรุดตัว (Benchmark) เพื่อติดตามและเปรียบเทียบข้อมูลอย่างต่อเนื่อง

“การจัดการสิ่งแวดล้อมใช้ระบบหมุนเวียนน้ำแบบปิด (Zero Discharge) ไม่มีการระบายน้ำจากกระบวนการผลิตออกนอกโครงการ บ่อน้ำเกลือปูแผ่น HDPE พร้อมเซ็นเซอร์ตรวจจับการรั่วซึม และมีคันดินป้องกันน้ำไหลออกนอกพื้นที่ส่วนหางแร่ใช้เทคโนโลยี Backfilling นำหางแร่ผสมกับน้ำเกลืออิ่มตัวแล้วสูบกลับไปเติมในช่องว่างใต้ดิน แทนการกองสะสมบนพื้นดิน ช่วยลดผลกระทบต่อพื้นที่ผิวดินและเพิ่มความมั่นคงให้โครงสร้างเหมือง”

จ่อเปิดเหมืองกลางปี 2570

โครงการได้รับอนุมัติรายงาน EIA ในปี 2557 และได้รับประทานบัตรในปี 2565 ปัจจุบันยังไม่ได้เริ่มขุดแร่ อยู่ระหว่างสำรวจธรณีวิทยา ตรวจสอบน้ำใต้ดิน และจัดทำข้อมูลฐาน ทั้งด้านสุขภาพ คุณภาพดิน น้ำ อากาศ และเสียง บริษัทคาดว่าจะดำเนินการเตรียมความพร้อมแล้วเสร็จ และเข้าสู่ขั้นตอนเปิดเหมืองและขุดอุโมงค์ในช่วงกลางปี 2570

เหมืองโปแตชอุดรฯ สร้างมูลค่า 8.2 หมื่นล้าน  กระจายผลประโยชน์สู่ชุมชน

โครงการเหมืองแร่โปแตชอุดรธานี ครอบคลุมพื้นที่ 2 อำเภอ 5 ตำบล 24 หมู่บ้านหลัก และพื้นที่โดยรอบอีกประมาณ 40 หมู่บ้าน คาดสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจรวม 82,486 ล้านบาท ตลอดอายุโครงการ แบ่งเป็นรายได้ภาครัฐ 77,475 ล้านบาท และผลประโยชน์ชุมชน 5,011 ล้านบาท พร้อมสร้างการจ้างงานกว่า 2,400 อัตรา นอกจากนี้ผลประโยชน์ภาครัฐมาจากภาษีเงินได้นิติบุคคล 37,481 ล้านบาท เงินปันผลรัฐบาลจากการถือหุ้น 10% จำนวน 10,494 ล้านบาท และผลประโยชน์อื่น 29,500 ล้านบาท รวมค่าภาคหลวง 28,548 ล้านบาท ซึ่งจัดสรรให้รัฐบาล อบจ. และ อบต. ทั้งในและนอกพื้นที่เหมือง

ขณะที่ผลประโยชน์ชุมชน 5,011 ล้านบาท แบ่งเป็นกองทุนสมัครใจของบริษัท 3,100 ล้านบาท และกองทุนตามกฎหมาย 1,911 ล้านบาท ครอบคลุมค่าทดแทนที่ดิน การช่วยเหลือครัวเรือน พัฒนาหมู่บ้าน สวัสดิการ สุขภาพ การศึกษา และฟื้นฟูพื้นที่เหมือง โดยเฉพาะกองทุนช่วยเหลือครัวเรือน 1,040 ล้านบาท จัดสรรปีละ 41.6 ล้านบาท ให้ประชาชน 24 หมู่บ้าน เฉลี่ย 13,000–40,000 บาทต่อครัวเรือนต่อปี สะท้อนเป้าหมายการกระจายรายได้สู่ชุมชน ควบคู่การสร้างรายได้รัฐและขับเคลื่อนเศรษฐกิจท้องถิ่น

“ผมเป็นคนอุดรธานีและทำงานกับโครงการนี้มา 17 ปี และพนักงานจำนวนมากเป็นคนในพื้นที่ ความปลอดภัยของเหมืองจึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับชีวิตและครอบครัวของคนในชุมชน อยากให้สังคมและประชาชนศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน ใช้ข้อเท็จจริงและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ประกอบการตัดสินใจ บริษัทพร้อมเปิดให้ทุกภาคส่วนเข้ามาดูงาน สอบถาม และตรวจสอบอย่างโปร่งใส เพราะการพัฒนาเหมืองโปแตชอุดรธานีจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มกำลังผลิตแม่ปุ๋ยในประเทศ

 

หน้า 13 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,255 วันที่ 22 - 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569