‘วงศ์บัณฑิต’ GEN 3 เปลี่ยนเกมยางพาราไทย ลุย AI–EUDR สร้างมูลค่าเพิ่ม

จาก “ยางพารา” ที่เคยวัดกันด้วยราคาและกำลังการผลิต วันนี้สนามแข่งขันกำลังเปลี่ยนกติกา เมื่อ EUDR, Carbon Footprint, Green Product และ AI กลายเป็นโจทย์ใหม่ที่ผู้ประกอบการต้องรับมือ และนี่คือภารกิจของ “GEN 3” ที่ไม่ได้เพียงรับไม้ต่อธุรกิจครอบครัว แต่ต้องเร่งเปลี่ยนเกมให้ทันโลก 

“ฐานเศรษฐกิจ” สัมภาษณ์พิเศษ “นายบัณฑิต เกิดวงศ์บัณฑิต” ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการ บริษัท วงศ์บัณฑิต จำกัด  ทายาทเจเนอเรชันที่ 3 เล่าถึงการนำพาองค์กรก้าวข้ามความท้าทายครั้งใหม่ ตั้งแต่การปรับตัวรับกติกาการค้าโลก การสร้างความยั่งยืนในห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงการนำ AI เข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน พร้อมมองอนาคตยางพาราไทยในวันที่โจทย์สำคัญไม่ใช่เพียง “ผลิตให้มาก” แต่คือ “สร้างมูลค่าให้มาก และปรับตัวให้เร็ว”

AI ต้องใช้เป็น เพิ่มมูลค่างาน

นายบัณฑิต กล่าวว่า ในฐานะเจเนอเรชันที่ 3 ที่เข้ามารับช่วงต่อธุรกิจครอบครัว ได้เริ่มเข้ามาเรียนรู้ธุรกิจยางพาราตั้งแต่ปี 2551 ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะโมเดลธุรกิจยุคใหม่ที่แตกต่างจากอดีตอย่างชัดเจน หัวใจสำคัญของอุตสาหกรรมในปัจจุบันคือความยืดหยุ่นและความคล่องตัว รวมถึงการปรับตัวให้สอดรับกับมาตรฐานด้านความยั่งยืน และสิ่งแวดล้อมให้ได้อย่างรวดเร็ว เพราะความต้องการของผู้ซื้อและสังคมเปลี่ยนเร็วมาก

สำหรับการบริหารคนต่างเจเนอเรชัน มองว่าเป็นอีกหนึ่งจุดแข็ง หลังจากมีโอกาสทำงานต่อเนื่องกับคนหลายยุค ตั้งแต่ Baby Boomer จนถึงคนรุ่นใหม่ ทำให้เข้าใจรูปแบบการทำงานและการสื่อสารของแต่ละช่วงวัย และสามารถเชื่อมการทำงานระหว่างคนต่างรุ่นได้ดีขึ้น หนึ่งในนโยบายสำคัญของบริษัทในปีนี้ คือการผลักดันให้พนักงานนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เข้ามาใช้ในการทำงาน

“บริษัทเน้นย้ำกับพนักงานทุกคนว่า ทุกคนต้องใช้ AI ให้เป็น และต้องใช้ AI เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับงานให้ได้ เพราะ AI จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน และสร้างความได้เปรียบให้ทั้งพนักงานและองค์กรในระยะต่อไป ขณะเดียวกัน บริษัทได้เตรียมรับมือมาตรการกีดกันทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี หรือ Non-Tariff Barriers โดยเฉพาะกฎระเบียบสินค้าปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป หรือ EUDR มาอย่างต่อเนื่องกว่า 2 ปี”

“เปิดใจ-จริงใจ” สร้างความเชื่อมั่น EUDR

นอกจากนี้ทางบริษัทมีการจัดระบบตรวจสอบย้อนกลับในซัพพลายเชน พร้อมสุ่มตรวจสอบ (Audit) อย่างเข้มงวด โดยทำงานร่วมกับการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) และกลุ่มซัพพลายเออร์ เพื่อให้มั่นใจว่าวัตถุดิบเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด โดย EUDR ไม่ได้พิจารณาเฉพาะประเด็นการไม่ตัดไม้ทำลายป่า แต่ยังเกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตามกฎหมาย การไม่บุกรุกพื้นที่ป่า การไม่ใช้แรงงานเด็ก และการควบคุมการใช้สารเคมีอย่างเหมาะสมด้วย

ปัจจุบันเริ่มมีลูกค้านำเข้าบางรายสั่งซื้อยางที่ผ่านมาตรฐาน EUDR และพร้อมจ่าย Premium Price สูงกว่ายางทั่วไป สะท้อนว่ามาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมกำลังเปลี่ยนจากข้อกำหนดทางการค้าไปสู่ปัจจัยสร้างมูลค่าให้กับสินค้า นายบัณฑิต กล่าวว่า หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อน EUDR คือ ความจริงใจและการเปิดเผย โดยต้องสื่อสารกับพันธมิตรและเกษตรกรอย่างตรงไปตรงมาว่า EUDR จะเข้ามาในรูปแบบใด ผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นคืออะไร และสิ่งใดเป็นแนวทางที่ยั่งยืนหรือไม่ยั่งยืน “เมื่อเราเปิดเผยและจริงใจ พันธมิตรและเกษตรกรก็จะเกิดความเชื่อใจและอยากร่วมมือกับเรา”

นอกจาก EUDR แล้ว ตลาดยางพารายังมุ่งไปสู่ข้อกำหนดด้าน Carbon Footprint (การปล่อยก๊าซเรือนกระจก)  เพื่อรองรับนโยบาย Net Zero ของผู้ผลิตยางรถยนต์รายใหญ่ระดับโลก โดยบริษัทได้ประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กรและได้รับการรับรองตามมาตรฐานขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) แล้ว เพื่อเตรียมลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามโรดแมปที่ลูกค้าต่างประเทศกำหนด

สงครามโลกป่วนยาง ประเมินตลาดยาก

สำหรับปัจจัยเสี่ยง นายบัณฑิตยอมรับว่า ความผันผวนและความไม่แน่นอนของสถานการณ์โลก โดยเฉพาะสงครามและความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นโจทย์สำคัญของธุรกิจ เพราะสถานการณ์ในปัจจุบันมีความซับซ้อนและคาดการณ์ได้ยากกว่าสงครามในช่วง 20-30 ปีก่อน ซึ่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันและซัพพลายสามารถประเมินได้ง่ายกว่า
ขณะที่ในฐานะรองเลขาธิการสมาคมยางพาราไทย นายบัณฑิตมองว่า เงินบาทแข็งค่าเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาค เป็นอีกหนึ่งปัจจัยกดดันสำคัญต่อการส่งออกยางไทย ทางออกสำคัญคือภาครัฐต้องเร่งสนับสนุนการพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปปลายน้ำอย่างจริงจัง เพราะปัจจุบันไทยนำยางดิบมาแปรรูปภายในประเทศเพียงประมาณ 15% ของผลผลิตทั้งหมด หากเพิ่มสัดส่วนการแปรรูปปลายน้ำได้ จะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าและรายได้จากการส่งออกได้อีกมาก

Green Product หนุนอนาคตยางไทย

สำหรับแนวโน้มธุรกิจในปีนี้ นายบัณฑิตมองว่าภาพรวมมีโอกาสใกล้เคียงกับปีก่อน โดยยางพารายังคงเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ และมีแนวโน้มได้รับการส่งเสริมต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน กระแส Green Product ที่ขยายตัวทั่วโลกถือเป็นโอกาสของยางธรรมชาติ เพราะการให้ความสำคัญกับผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้น ขณะที่การใช้ยางสังเคราะห์มีแนวโน้มลดลงในบางตลาด
“ส่วนกรณีที่ผลผลิตยางในประเทศลดลงจนเกิดการแข่งขันแย่งซื้อวัตถุดิบและอาจทำให้ราคายางแข็งตัวนั้น นายบัณฑิต กล่าวว่า สำหรับบริษัทผู้แปรรูปยาง สิ่งที่ให้ความสำคัญมากกว่าระดับราคายางคือ มาร์จิ้น(ส่วนต่างกำไร) ดังนั้น ราคายางจะปรับขึ้นหรือลงจึงไม่ใช่ปัจจัยที่น่ากังวลเพียงด้านเดียว แต่ต้องพิจารณาความสามารถในการบริหารต้นทุนและส่วนต่างกำไรควบคู่กันไป” นายบัณฑิต กล่าวในตอนท้าย

หน้า 13 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,241 วันที่ 4 - 7 ตุลาคม พ.ศ. 2569