“ธำรงค์เดช” ฟันธง หากรัฐไม่แก้โรคใบด่างฯ อีก 5 ปีอุตสาหกรรมมันสำปะหลังไทยอาจล่มสลาย

นายธำรงค์เดช อินทนิเวศน์ อุปนายกสมาคมการค้ามันสำปะหลังไทย และที่ปรึกษากิตติมศักดิ์สมาคมแป้งมันสำปะหลังไทย เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ถึงความล้มเหลวของการจัดการระบบห่วงโซ่อุตสาหกรรมมันสำปะหลังไทย โดยระบุว่าตลอด 30 ปีที่ผ่านมา ยุทธศาสตร์มันสำปะหลังเป็นเพียง “กระดาษยัดลิ้นชัก” ที่ไม่เคยนำสู่การปฏิบัติอย่างจริงจัง ส่งผลให้เมื่อเผชิญกับวิกฤต โรคใบด่างมันสำปะหลัง (CMD) ตั้งแต่ปี 2561 ประเทศไทยจึงตกอยู่ในสภาพเพลี่ยงพล้ำอย่างหนัก

เปิดสถิติน่าตกใจ ไทยร่วง-เพื่อนบ้านรุ่ง

จากการสำรวจพบว่า ปัจจุบันโรคใบด่างระบาดครอบคลุมพื้นที่กว่า 4-5 ล้านไร่ หรือเกินครึ่งของพื้นที่ปลูกทั้งประเทศ โดยเฉพาะโซนภาคตะวันออกและอีสานใต้ที่ระบาดหนักถึง 70%  ส่งผลให้ผลผลิตต่อไร่ของไทยเฉลี่ยเหลือเพียง 2.5 ตัน ขณะที่เวียดนามใช้ระบบน้ำและพันธุ์ต้านทานจนรักษาผลผลิตได้สูงถึง 4 ตันต่อไร่ ไทยมีพื้นที่พันธุ์ต้านทานมีไม่ถึง 5,000 ไร่  ผลผลิตรวมคาดการณ์ปีหน้าเหลือเพียง 16-18 ล้านตัน  (สอดคล้องกับตัวเลข 4 สมาคมที่คาดการณ์ฤดูกาล ปี 2569/70 ที่ 18-20 ล้านตัน ) ขณะที่ เวียดนาม มีพื้นที่พันธุ์ต้านทานพุ่งสูงถึง 650,000 ไร่ ส่วน สปป.ลาว จากเดิมมีโรงแป้ง 3 โรง ปัจจุบันพุ่งเป็น 30 โรง และมีเป้าหมายส่งออกแป้งกว่า 1 ล้านตันในปีหน้า

ในขณะที่ภาคเอกชนผ่านสมาคมแป้งมันฯ ต้องควักเงินตัวเองกว่า 25 ล้านบาท เพื่อทำ MOU กระจายพันธุ์ต้านทาน (อิทธิ 1, 2, 3) ไปจนถึงปี 2570 ยุทธศาสตร์จะมีชีวิตได้ต้องเติมเงินลงไปที่ 4 เสาหลัก คือ 1.ระบบน้ำหยด 2.พันธุ์ต้านทาน 3.รักษาพันธุ์ทนทานเดิม และ 4.การให้ความรู้ที่ถูกต้องแก่เกษตรกร

สัญญาณอันตราย เกษตรกรหนี-โรงงานขาดวัตถุดิบ 

ปัจจุบันเกษตรกรไทยเริ่ม “หนีตาย” จากการปลูกมันสำปะหลังเนื่องจากภาวะขาดทุน โดยหันไปปลูกถั่วเขียว ข้าว และอ้อยแทน ซึ่งหากผลผลิตไทยลดต่ำลงต่อเนื่อง จะส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในตลาดโลก แม้แป้งมันไทยจะยังครองส่วนต่างราคาพรีเมียมได้ในปัจจุบันก็ตามทั้งนี้ 4 สมาคมมันสำปะหลังไทย ประกอบด้วย สมาคมการค้ามันสำปะหลังไทย สมาคมแป้งมันสำปะหลังไทย สมาคมโรงงานผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังไทย และสมาคมโรงงานผู้ผลิตมันสำปะหลัง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ได้เตรียมจัดงานแถลงข่าวใหญ่ “วิกฤตการณ์ขาดแคลนวัตถุดิบขั้นรุนแรง ระบบห่วงโซ่อุตสาหกรรมมันสำปะหลังไทยกำลังล่มสลาย” ในวันพฤหัสบดีที่ 7 สิงหาคม 2569 ณ โรงแรมโนโวเทล กรุงเทพ รังสิต เพื่อส่งสัญญาณเตือนสุดท้ายถึงรัฐบาลให้เร่งแก้ไขปัญหาก่อนที่อุตสาหกรรมนี้จะถึงกาลอวสานภายใน 5 ปี

ชง 4 ข้อเรียกร้องกู้มันไทย 35 ล้านตันใน 3 ปี

" 4 สมาคม เตรียมเปิดเผยผลสำรวจสถานการณ์การผลิต พร้อมยื่นข้อเรียกร้องเร่งด่วนต่อรัฐบาลให้เร่งแก้ปัญหาก่อนอุตสาหกรรมเข้าสู่ภาวะวิกฤต  มูลค่าการส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังของไทยทั้งปีมีแนวโน้มลดลงต่ำกว่า 100,000 ล้านบาท จากระดับสูงสุด 155,498 ล้านบาท ในปี 2565 สะท้อนผลกระทบโดยตรงต่อรายได้เกษตรกร ผู้ประกอบการ และความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดโลก"

อย่างไรก็ตาม นายธำรงค์เดช กล่าวในตอนท้ายว่า วิกฤตดังกล่าวไม่ได้กระทบเฉพาะเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลังหลายแสนครัวเรือนเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อความมั่นคงด้านวัตถุดิบของอุตสาหกรรมแป้งมัน เอทานอล อาหารสัตว์ อุตสาหกรรมชีวภาพ ตลอดจนเป้าหมายพลังงานหมุนเวียนตามแผน PDP 2026 ของประเทศ และที่สำคัญมีข้อเรียกร้อง 4 ด้านต่อรัฐบาล เพื่อเร่งฟื้นฟูผลผลิตกลับสู่ระดับ 35 ล้านตันภายใน 3 ปี และผลักดันการปฏิรูปอุตสาหกรรมมันสำปะหลังไทยทั้งระบบ เพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันและความมั่นคงของอุตสาหกรรมในระยะยาว