กรมวิชาการเกษตรปั้น EXcellent Center ดัน “มะคาเดเมีย–กาแฟ–อโวกาโด” สู่พืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง

กรมวิชาการเกษตร เดินเกมรุกยกระดับภาคเกษตรไทย จัดตั้ง “EXcellent Center” ผลักดันพืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง นำร่อง มะคาเดเมีย กาแฟ และอโวกาโด ครอบคลุมตั้งแต่งานวิจัย พัฒนาพันธุ์ ถ่ายทอดเทคโนโลยี การแปรรูปเพิ่มมูลค่า ไปจนถึงการเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตรคาร์บอนต่ำ มุ่งสร้างรายได้มั่นคงให้เกษตรกรและความยั่งยืนในระยะยาว

วันที่ 20 มกราคม 2569 นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร เป็นประธานเปิด “โครงการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตรคาร์บอนต่ำ ผลักดันมะคาเดเมียสู่พืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง” ณ ศูนย์วิจัยพืชสวนเลย อำเภอภูเรือ จังหวัดเลย ภายใต้แนวคิด วิจัย สร้างมูลค่า พัฒนาเกษตรกรไทยอย่างยั่งยืน

โอกาสนี้ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร ได้เยี่ยมชมเส้นทางท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตรคาร์บอนต่ำ ซึ่งใช้ “มะคาเดเมีย” เป็นพืชนำร่อง โดยมีจุดเรียนรู้สำคัญ อาทิ ต้นมะคาเดเมียทรงปลูกของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพันปีหลวง แปลงไม้ดอกจุดชมวิว แปลงรวบรวมพันธุ์กุหลาบ โรงเรือนกล้วยไม้ นิทรรศการมะคาเดเมียครบวงจร และผลงานวิจัยเด่นของศูนย์ฯ

นายรพีภัทร์ ระบุว่า กรมวิชาการเกษตรขับเคลื่อนภารกิจสอดคล้องกับนโยบายของ ร้อยเอกธรรมนัส พรหมเผ่า รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่เน้นการใช้วิจัย นวัตกรรม และเทคโนโลยี เพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร สร้างรายได้ให้เกษตรกร ควบคู่การดูแลสิ่งแวดล้อม

สำหรับอำเภอภูเรือ จังหวัดเลย ถือเป็นพื้นที่สูงที่มีศักยภาพด้านพืชเศรษฐกิจเฉพาะถิ่น ทั้งไม้ดอกไม้ประดับซึ่งเป็นแหล่งผลิตสำคัญของประเทศ พืชผักเมืองหนาว และไม้ผลเขตหนาว เช่น มะคาเดเมีย เกาลัดจีน และพลับ สอดรับกับทิศทางการพัฒนาพืชทางเลือกมูลค่าสูง

ศูนย์วิจัยพืชสวนเลย ในฐานะหน่วยงานหลักของกรมวิชาการเกษตรในพื้นที่สูง มีบทบาทสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่

1.งานวิจัยและปรับปรุงพันธุ์ไม้ดอก พืชผัก และไม้ผล เพื่อเพิ่มทางเลือกพันธุ์ดีให้เกษตรกร

2.การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตรคาร์บอนต่ำ เชื่อมโยงวิถีชุมชน ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ใช้พลังงานสะอาด และบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน

3.การผลิตและกระจายพันธุ์พืชที่เหมาะสมกับพื้นที่สูง โดยเฉพาะมะคาเดเมีย ซึ่งมีการขยายพื้นที่ปลูกอย่างต่อเนื่อง

อธิบดีกรมวิชาการเกษตรกล่าวเพิ่มเติมว่า มะคาเดเมีย เป็นพืชในพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และยังได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระราชชนนีพันปีหลวง ที่เสด็จพระราชดำเนินมาทรงปลูกไว้ ณ ศูนย์วิจัยพืชสวนเลย ตั้งแต่ปี 2537 ถือเป็นการพระราชทานอาชีพที่สร้างความมั่นคงแก่เกษตรกรในพื้นที่

ทั้งนี้ กรมวิชาการเกษตรตั้งเป้ายกระดับหน่วยงานในสังกัดสู่การเป็น EXcellent Center หรือแหล่งเรียนรู้แบบครบวงจรด้านพืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง โดยใช้มะคาเดเมีย กาแฟ และอโวกาโด เป็นพืชนำร่อง สนับสนุนเกษตรกรตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ตั้งแต่พันธุ์ การจัดการดิน ปุ๋ย ศัตรูพืชอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การใช้เครื่องจักรและนวัตกรรมการผลิต การแปรรูปเพิ่มมูลค่า ไปจนถึงการเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้านการเกษตรคาร์บอนต่ำ

เป้าหมายสำคัญคือการ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทย สร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้เกษตรกร และพัฒนาภาคเกษตรไทยให้เติบโตอย่างสมดุลทั้งเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ในระยะยาว