
นักวิชาการ ชี้ดีลการค้าต่างตอบแทน ART -สหรัฐฯ เกมนี้ไทย Win น้อยกว่า เตือนรับมือสินค้านำเข้าทะลัก
'สมชาย' นักวิชาการอิสระ ชี้แถลงการณ์ร่วม ART เป็นเพียงกรอบเริ่มต้นยังต้องเจรจายืดเยื้อทั้งปมแรงงาน - การสวมสิทธิ์ ย้ำไทยอยู่ในจุดอำนาจต่อรองน้อยกว่าต้องยอมรับเงื่อนไขเพื่อรักษาตลาดส่งออกเบอร์ 1 แนะกลยุทธ์เจรจาแลกเปลี่ยนตัวแปร พร้อมดันเอกชนลดต้นทุน-บุกตลาดใหม่ ลดความเสี่ยงระยะยาว
KEY
POINTS
- นักวิชาการชี้ว่าข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) ไทย-สหรัฐฯ ยังเป็นเพียงแถลงการณ์ร่วม ไม่ใช่ข้อตกลงที่สมบูรณ์ และยังต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายและการเจรจาในรายละเอียดอีกมาก
- การเจรจาครั้งนี้ไทยอยู่ในสถานะ "Win น้อยกว่า" หรือเป็นฝ่ายเสียเปรียบ เนื่องจากสหรัฐฯ มีอำนาจต่อรองสูงกว่า แต่เป็นข้อตกลงที่จำเป็นเพื่อรักษาตลาดส่งออกอันดับหนึ่งไว้
- เตือนให้ทุกภาคส่วนเตรียมรับมือกับสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ ที่จะทะลักเข้ามาในประเทศมากขึ้น โดยเฉพาะสินค้าเกษตร ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ประกอบการไทย
- เสนอแนะให้ไทยปรับตัวโดยการเพิ่มประสิทธิภาพและคุณภาพสินค้า ลดต้นทุน และกระจายตลาดส่งออกไปยังภูมิภาคอื่นเพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาตลาดสหรัฐฯ เพียงแห่งเดียว
รศ.ดร.สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์ นักวิชาการอิสระ นักวิชาการอิสระด้านเศรษฐศาสตร์ และการเมือง ให้สัมภาษณ์กับ "ฐานเศรษฐกิจ" สะท้อนมุมมองวิเคราะห์ประเด็น "การลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย–สหรัฐฯ (Joint Statement on ART) โดย รศ.ดร.สมชาย ระบุว่า สิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันยังเป็นเพียงระดับ "แถลงการณ์ร่วม" หรือการแสดงเจตนากรอบกว้าง ๆ เท่านั้นยังไม่ใช่ข้อตกลงที่เสร็จสมบูรณ์ในทางปฏิบัติเนื่องจากในกระบวนการจริงจะต้องผ่านขั้นตอนทางกฎหมายภายในและผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภารวมถึงยังต้องมีการเจรจาในรายละเอียดปลีกย่อยอีกหลายประเด็น เช่น เรื่องแรงงาน และประเด็นเรื่องการสวมสิทธิ์ ซึ่งเชื่อมโยงกับประเทศที่สามอย่างจีน ทำให้กระบวนการทั้งหมดต้องใช้เวลาและยังต้องเจรจายืดเยื้อต่อไป
"ข้อตกลงนี้ไม่ใช่ข้อตกลงที่เสร็จสมบูรณ์ ยังต้องผ่านกระบวนการทางกฎหมายและผ่านรัฐสภา รวมถึงยังมีประเด็นเรื่องแรงงานและการสวมสิทธิ์ที่ต้องเจรจากันต่อ" รศ.ดร.สมชาย ระบุ
รศ.ดร.สมชาย วิเคราะห์ว่า สหรัฐฯ มักใช้ความได้เปรียบในฐานะมหาอำนาจในการเจรจากับประเทศต่าง ๆ ในลักษณะที่ไม่อาจเรียกว่า Win-Win แบบสมบูรณ์แต่เป็นการเจรจาที่ประเทศไทยอยู่ในสถานะ "Win" น้อยกว่า หรือเป็นฝ่ายที่ต้องยอมรับเงื่อนไขเนื่องจากไทยไม่สามารถต่อรองให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่านี้ได้ภายใต้ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและการเมือง
ไม่ใช่ข้อตกลงที่ดีที่สุดแต่เป็นข้อตกลงที่จำเป็นต้องรับ
หากเทียบกับกรณีของสิงคโปร์ที่ได้อัตราพิเศษประมาณ 7% เนื่องจากเป็น "พันธมิตรที่แนบแน่น" มีความแนบแน่นกับสหรัฐฯ สูง หรือกรณีของเกาหลีใต้และญี่ปุ่นที่แม้จะโดนอัตราภาษีประมาณ 15% แต่ก็แลกมาด้วยการที่ภาคเอกชนของประเทศเหล่านั้นมีการลงทุนในสหรัฐฯ ในมูลค่ามหาศาล เช่น เกาหลีใต้ลงทุนราว 350,000 ล้านดอลลาร์ และญี่ปุ่นราว 500,000 กว่าล้านดอลลาร์ ขณะที่สหรัฐฯมองไทยเป็น "พันธมิตรแต่ไม่ได้แนบแน่น" และไทยมีตัวเลขการลงทุนในสหรัฐฯ น้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับเกาหลีใต้และญี่ปุ่น ทำให้ไทยอยู่ในจุดที่ต้องยอมรับเงื่อนไขเพื่อรักษาตลาดส่งออกหลักอันดับหนึ่งเอาไว้
"เกมนี้ไม่ใช่ Win-Win แต่เป็นรูปแบบที่คนที่มีอำนาจต่อรองมากกว่าจะได้ประโยชน์มากกว่าเราต้องยอมรับว่ามันไม่ใช่ข้อตกลงที่ดีที่สุดแต่เป็นข้อตกลงที่เราจำเป็นต้องรับเพราะรัฐบาลไม่อยู่ในสถานะที่จะต่อรองได้มากกว่านี้" รศ.ดร.สมชาย ระบุ
แนะกลยุทธ์ "เจรจาแบบแลกเปลี่ยนตัวแปร"
รศ.ดร.สมชาย กล่าวย้ำว่า เนื่องจากกำแพงภาษีและเงื่อนไขต่าง ๆ จะส่งผลกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของไทย เสนอแนะแนวทางให้รัฐบาลและภาคเอกชนไทยต้องปรับตัวโดยในส่วนของภาครัฐนั้น หากถูกกดดันเรื่องภาษีส่งออกหรือวอลลุ่มสินค้าบางประเภท ทีมเจรจาของไทยใช้กลยุทธ์ "เจรจาแบบแลกเปลี่ยนตัวแปร" เช่น ขอคงอัตราภาษีเดิมแต่ขอเพิ่มวอลลุ่มการส่งออก หรือใช้เครื่องมือการลงทุน (Outward Investment) ไปยังสหรัฐฯเพื่อขยายฐานการลงทุนในลักษณะเดียวกับประเทศคู่แข่ง
สำหรับภาคธุรกิจไทยต้องเร่งยกระดับคุณภาพสินค้า ลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพเพื่อชดเชยส่วนต่างของภาษีที่เสียเปรียบ นอกจากนี้ยังต้องปรับตัวเพื่อรับมือกับสินค้าจากสหรัฐฯ ที่จะทะลักเข้ามาในประเทศไทยมากขึ้นโดยเฉพาะสินค้าเกษตรซึ่งภาครัฐต้องเข้ามาช่วยเหลือดูแลกลุ่มเกษตรกรและผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบ
ขยายตลาดส่งออก เพิ่มประสิทธิภาพคุณภาพสินค้า
นอกจากนี้ไทยต้องไม่พึ่งพาตลาดสหรัฐฯ เพียงอย่างเดียว แต่ต้องขยายตลาดส่งออกไปสู่ภูมิภาคอื่น ๆ ทั่วโลก เช่น ลาตินอเมริกา หรือแอฟริกา เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนทางนโยบายการค้าของมหาอำนาจ
"เราต้องปรับตัวโดยการเพิ่มประสิทธิภาพและคุณภาพสินค้า ลดต้นทุน และที่สำคัญ คือ ต้องกระจายตลาดส่งออกไปนอกเหนือจากสหรัฐฯ เพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว" รศ.ดร.สมชาย ระบุ
รศ.ดร.สมชาย ย้ำว่า แม้แถลงการณ์ร่วมและทิศทางข้อตกลงนี้อาจไม่ใช่ผลลัพธ์ที่ภาคธุรกิจไทยพึงพอใจสูงสุดและทำให้ไทยต้องแบกรับต้นทุนการปรับตัวที่สูงขึ้นแต่ตลาดสหรัฐฯ ยังคงเป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งที่สำคัญยิ่งของไทย สิ่งที่ภาครัฐและเอกชนต้องทำร่วมกันในเวลานี้คือ การรู้เท่าทันสถานการณ์ การเจรจาในประเด็นที่ยังค้างคาและปรับปรุงโครงสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันภายในประเทศอย่างจริงจังเพื่อประคับประคองเศรษฐกิจไทยให้ก้าวผ่านสมรภูมิการค้าโลกยุคใหม่ไปให้ได้







