ผ่าลึกกฎหมายลูก 18 ฉบับ รับ ‘พ.ร.บ.ประกันสังคม’ ฉบับใหม่

ภายหลังคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ที่กระทรวงแรงงานเสนอ เพื่อแก้ไขพ.ร.บ.ประกันสังคม พ.ศ. 2533 ซึ่งใช้มานานกว่า 3 ทศวรรษ ให้เหมาะกับสถานการณ์ปัจจุบันและรองรับการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ พร้อมทั้งรับทราบแผนจัดทำกฎหมายลำดับรอง กรอบระยะเวลา และกรอบสาระสำคัญของกฎหมายลูกที่ต้องออกตามร่างกฎหมายฉบับนี้

แหล่งข่าวจากกระทรวงแรงงาน ระบุว่า แผนจัดทำกฎหมายลำดับรองที่กระทรวงแรงงานเสนอต่อครม.เห็นชอบไปนั้น มีทั้งหมด 18 ฉบับ แบ่งเป็นร่างพระราชกฤษฎีกา 1 ฉบับ ร่างกฎกระทรวง 8 ฉบับ ร่างระเบียบ 6 ฉบับ และร่างประกาศ 3 ฉบับ จากเดิมกำหนดไว้ 19 ฉบับ แต่ลดลงหนึ่งฉบับเพราะร่างกฎหมายหลักตัดประเด็นแก้ไขมาตรา 8 วรรคสาม เรื่องการได้มาซึ่งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้างในคณะกรรมการประกันสังคม ทำให้ระบบเลือกตั้งบอร์ดยังคงเดิม กฎหมายลูก 15 ฉบับต้องออกภายใน 60 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกาศในราชกิจจานุเบกษา

คุมการทำงานบอร์ดประกันสังคม

สำหรับกฎหมายลำดับรองฉบับที่ 1 คือร่างระเบียบคณะกรรมการประกันสังคม ว่าด้วยการรับเงิน การจ่ายเงิน การเก็บรักษาเงินกองทุน และการจำหน่ายหนี้สูญจากบัญชีลูกหนี้ พ.ศ. .... ออกตามร่างมาตรา 9 (3) และมาตรา 25 และต้องได้รับความเห็นชอบจากกระทรวงการคลัง ระเบียบนี้ออกเพราะร่างกฎหมายหลักให้คณะกรรมการประกันสังคมมีอำนาจวางระเบียบจำหน่ายหนี้สูญได้ จากเดิมที่วางระเบียบได้เฉพาะเรื่องการรับเงิน การจ่ายเงิน และการเก็บรักษาเงินกองทุน

ฉบับที่ 2 คือร่างระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการสรรหาผู้ทรงคุณวุฒิเป็นที่ปรึกษาของคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 8/1

ฉบับที่ 3 คือร่างระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการสรรหาคณะกรรมการการแพทย์ พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 14 ระเบียบทั้งสองฉบับรองรับการเปลี่ยนวาระกรรมการ ที่ปรึกษา และคณะกรรมการการแพทย์เป็นวาระละ 3 ปีและดำรงตำแหน่งได้เพียงวาระเดียว จากเดิมวาระละ 2 ปีและอยู่ได้ไม่เกิน 2 วาระติดต่อกัน

ฉบับที่ 4 คือร่างระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการได้มาซึ่งคณะกรรมการตรวจสอบ ตามร่างมาตรา 24/2 จะวางระเบียบตามคำแนะนำของคณะกรรมการประกันสังคม ร่างกฎหมายหลักกำหนดให้คณะกรรมการตรวจสอบมาจากผู้มีความชำนาญด้านบัญชี การตรวจสอบภายใน การเงิน การคลัง และกฎหมาย มีหน้าที่จัดทำกฎบัตรและสอบทานความเหมาะสมของกฎบัตรอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และสอบทานประสิทธิภาพของการควบคุมภายในและการบริหารความเสี่ยงของกองทุน

ขยายอายุผู้ประกันตน ม.33 เป็น 65 ปี

ฉบับที่ 5 เป็นพระราชกฤษฎีกาฉบับเดียวในแผน คือร่างพระราชกฤษฎีกากำหนดอายุของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 ตามร่างมาตรา 33 ร่างกฎหมายหลักขยายอายุผู้ประกันตนมาตรา 33 เป็นไม่ตํ่ากว่า 15 ปีและไม่เกิน 65 ปี จากเดิมไม่เกิน 60 ปี หรืออายุขั้นสูงตามที่พระราชกฤษฎีกากำหนด ร่างพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ไม่มีกรอบ 60 วัน แต่จะยกร่างเมื่อมีนโยบายที่จำเป็น

ฉบับที่ 6 คือร่างระเบียบสำนักงานประกันสังคม (สปส.) ว่าด้วยการเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 39/1 ตามร่างมาตรา 39/1 วรรคหนึ่ง กำหนดวิธีแสดงความจำนง แบบคำขอ หลักฐาน การอนุมัติ วิธีส่งเงินสมทบ การแจ้งเปลี่ยนแปลงสถานที่ติดต่อ และการแสดงความจำนงออกจากการเป็นผู้ประกันตน ผู้ประกันตนมาตรา 39/1 เป็นประเภทใหม่ สำหรับผู้ที่สิ้นสภาพผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือ 39 และมีสิทธิรับบำนาญชราภาพ ซึ่งต้องแสดงความจำนงภายใน 6 เดือน

แนวทางการกำหนดเงินสมทบกองทุน

ฉบับที่ 7 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดอัตราเงินสมทบกองทุนประกันสังคมกรณีผู้รับบำนาญชราภาพประสงค์จะเป็นผู้ประกันตน ตามร่างมาตรา 39/1 วรรคสอง กำหนดอัตราเงินสมทบที่รัฐบาลและผู้ประกันตนต้องจ่าย โดยรัฐบาลจ่าย 1 เท่าและผู้ประกันตนจ่าย 2 เท่า ฉบับที่ 8 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดจำนวนเงินที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณเงินสมทบของผู้ประกันตนมาตรา 39/1 ตามร่างมาตรา 39/1 วรรคสาม

ฉบับที่ 10 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และอัตราการได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย กรณีทุพพลภาพ และกรณีตาย ตามร่างมาตรา 54 วรรคสอง ใช้กับผู้ประกันตนมาตรา 39/1 ซึ่งได้รับความคุ้มครองเพียง 3 กรณีนี้ และสิทธิดังกล่าวโอนให้ผู้อื่นไม่ได้ ผู้รับบำนาญเคยกลับเข้าเป็นผู้ประกันตนได้ก็ต่อเมื่องดรับบำนาญ การแก้ไขครั้งนี้มาจากข้อเรียกร้องของผู้รับบำนาญที่ต้องการความคุ้มครองด้านการรักษาพยาบาลต่อเนื่อง

ฉบับที่ 9 คือร่างระเบียบ สปส. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการคืนเงินสมทบในส่วนที่เกินจำนวนที่ต้องชำระ พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 47 วรรคแปด กำหนดการนำเงินสมทบส่วนที่จ่ายเกินไปหักจากงวดถัดไป แบบคำขอรับเงินคืน และการหักค่าใช้จ่ายในการแจ้ง ร่างกฎหมายหลักให้นายจ้างและผู้ประกันตนยื่นขอคืนได้ภายใน 1 ปีนับแต่ได้รับแจ้งจาก สปส. หากไม่มารับภายใน 10 ปี เงินจะโอนเป็นรายได้ของกองทุน

ขยายเวลารับเงินสงเคราะห์ลาคลอด

ฉบับที่ 11 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดระยะเวลาการได้รับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตร ตามร่างมาตรา 67 จะยกร่างเมื่อมีนโยบายที่จำเป็น ร่างกฎหมายหลักปรับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรเป็นร้อยละ 50 ของค่าจ้าง เป็นเวลา 98 วัน จากเดิม 90 วัน ไม่เกิน 2 ครั้ง ให้สอดคล้องกับสิทธิลาคลอด 98 วันตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541

ฉบับที่ 12 คือร่างประกาศคณะกรรมการการแพทย์ เรื่อง กำหนดอัตราและระยะเวลาการได้รับเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพ พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 71 แยกอัตราระหว่างผู้ทุพพลภาพที่สูญเสียไม่รุนแรงและสูญเสียรุนแรง ร่างกฎหมายหลักเพิ่มเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพที่ไม่ได้เกิดจากการทำงานเป็นไม่เกินร้อยละ 70 ของค่าจ้าง จากเดิมไม่เกินร้อยละ 50

เปิดทางเลือกบำเหน็จบำนาญ 55 ปี

ฉบับที่ 13 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ ระยะเวลา และอัตราการจ่ายประโยชน์ทดแทนในกรณีชราภาพ พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 77 มาตรา 77 ทวิ วรรคหนึ่ง มาตรา 77 ฉ มาตรา 77 อัฏฐ มาตรา 77 ทศ วรรคสอง และมาตรา 77 ทวาทศ กฎกระทรวงนี้รองรับสิทธิ “ขอเลือก” ผู้ประกันตนที่จ่ายเงินสมทบครบ 180 เดือนจะเลือกรับบำนาญชราภาพหรือบำเหน็จชราภาพได้เมื่ออายุครบ 55 ปีและสิ้นสภาพผู้ประกันตน จากเดิมได้เฉพาะบำนาญ

กฎกระทรวงฉบับที่ 13 ยังกำหนดการรับบำนาญล่วงหน้าได้ไม่เกิน 60 เท่าของบำนาญรายเดือนพร้อมส่วนลด การส่งเงินคืนกองทุนพร้อมค่าเสียโอกาสในการลงทุน การจ่ายประโยชน์ทดแทนเมื่อผู้ประกันตนผิดนัดหนี้ที่ใช้เงินชราภาพคํ้าประกัน และการจ่ายแก่ทายาท ร่างกฎหมายหลักให้นำค่าจ้างทั้งหมดที่ใช้คำนวณเงินสมทบมาคำนวณและปรับค่าจ้างในอดีตเป็นมูลค่าปัจจุบัน รวมทั้งให้รับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงาน 90 วันกรณีลาออก หรือ 180 วันกรณีถูกเลิกจ้าง ก่อนเริ่มรับเงินชราภาพ

ฉบับที่ 14 คือร่างกฎกระทรวงการจ่ายเงินบำเหน็จชราภาพแก่ผู้ประกันตนซึ่งมีสัญชาติของประเทศที่ทำความตกลงด้านการประกันสังคมกรณีชราภาพกับประเทศไทย พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 77 ทวิ วรรคเจ็ด ฉบับที่ 15 คือร่างประกาศ สปส. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และระยะเวลาการได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีชราภาพและประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงานคราวเดียวกัน พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 77 ทวิ วรรคหก ทั้งสองฉบับต้องออกภายใน 60 วันเช่นกัน

เปิดทางขอรับคืนเงินชราภาพบางส่วนก่อน

ฉบับที่ 16 คือร่างกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอรับเงินชราภาพบางส่วน พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 77 สัตต วรรคสาม รองรับสิทธิ “ขอคืน” ผู้ประกันตนหรือผู้มีเงินสมทบกรณีชราภาพที่จ่ายเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 60 เดือน ขอรับเงินชราภาพบางส่วนก่อนอายุ 55 ปีหรือก่อนสิ้นสภาพผู้ประกันตนได้ หากเกิดวิกฤตที่กระทบความเป็นอยู่อย่างร้ายแรงในท้องที่ที่ตนอยู่

ฉบับที่ 17 คือร่างประกาศ สปส. เรื่อง กำหนดสถานการณ์และระยะเวลาการใช้สิทธิขอรับเงินชราภาพบางส่วน ตามร่างมาตรา 77 สัตต วรรคสี่ ประกาศนี้จะกำหนดเหตุการณ์และระยะเวลาที่ใช้สิทธิขอคืนได้ และต้องได้รับความเห็นชอบจาก ครม.ก่อน ฉบับนี้ไม่มีกรอบ 60 วัน แต่จะยกร่างเมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ ภัยพิบัติ หรือเหตุการณ์อื่นที่กระทบสถานการณ์ทางเศรษฐกิจของผู้ประกันตน

เปิดสิทธิเงินชราภาพใช้ค้ำประกันกู้เงิน

ฉบับที่ 18 คือร่างกฎกระทรวงการนำสิทธิในเงินชราภาพตามกฎหมายว่าด้วยการประกันสังคมไปเป็นหลักประกันการกู้เงิน พ.ศ. .... ตามร่างมาตรา 77 นว และมาตรา 77 ทศ วรรคหนึ่ง รองรับสิทธิ “ขอกู้” วงเงินคํ้าประกันต้องไม่เกินร้อยละ 30 ของเงินสมทบกรณีชราภาพ และไม่เกิน 2 เท่าของฐานค่าจ้างขั้นสูง กฎกระทรวงนี้จะกำหนดขั้นตอนพิจารณาคำขอกับสถาบันการเงินที่มีข้อตกลงกับ สปส. และการหักเงินชราภาพเมื่อผู้กู้ผิดนัดชำระหนี้หรือเสียชีวิตก่อนครบสัญญา