ยกเครื่อง พ.ร.บ.ศุลกากร เลิก ‘เงินสินบน-รางวัล’ ปูทางไทยสมาชิก OECD

แหล่งข่าวจากกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า ขณะนี้ กรมศุลกากร อยู่ระหว่างการยกร่างพระราชบัญญัติศุลกากร ฉบับใหม่ เพื่อแก้ไข พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ. 2560 ซึ่งใช้บังคับมาระยะหนึ่งและพบปัญหาอุปสรรคในการบังคับใช้ รวมทั้งมีบทบัญญัติบางเรื่องที่ล้าสมัยและไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน ขณะที่การค้าและการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศขยายตัวมากขึ้น

การแก้ไขเกิดขึ้นควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานของประเทศไทยเพื่อเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) เพื่อให้พิธีการศุลกากรและการดำเนินการอื่นที่เกี่ยวข้องมีประสิทธิภาพ เหมาะสม และสอดคล้องกับมาตรฐานสากลและพันธกรณีระหว่างประเทศ โดยหลักการของร่างกฎหมายแบ่งเป็น 3 เป้าหมาย

เป้าหมายที่ 1

คือการอำนวยความสะดวกทางการค้าและปรับปรุงพิธีการศุลกากรให้ทันสมัย เริ่มจากเรื่องการผ่านแดนและการถ่ายลำ ซึ่งจะปรับบทนิยามการผ่านแดนให้สอดคล้องกับรูปแบบการค้าปัจจุบัน และให้ขอขยายระยะเวลานำของผ่านแดนและของถ่ายลำออกนอกราชอาณาจักรได้ กรณีมีเหตุสุดวิสัยหรือเหตุอื่นอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้

นอกจากนี้ จะให้โรงพักสินค้าและที่มั่นคงตามมาตรา 111 เป็นสถานที่ตรวจ เก็บ หรือตรวจปล่อยของผ่านแดนและของถ่ายลำได้ พร้อมลดข้อจำกัดการถ่ายลำตามมาตรา 106 โดยไม่นำข้อจำกัดการนำผ่านตามกฎหมายอื่นมาใช้กับของที่นำเข้าเพื่อการถ่ายลำ และให้ออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข โดยยังคงคุ้มครองประโยชน์สาธารณะได้

ทั้งนี้ในส่วนของเขตปลอดอากร จะแก้ไขมาตรา 152 ให้กิจกรรมที่ได้รับการยกเว้นจากกฎหมายว่าด้วยการควบคุมมาตรฐานหรือคุณภาพ การประทับตราหรือเครื่องหมาย ครอบคลุมกิจกรรมเพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศ และให้ของที่นำเข้าเขตปลอดอากรได้รับยกเว้นจากกฎหมายควบคุมการนำเข้าและส่งออกเป็นหลักการทั่วไป ทั้งนี้ จะออกกฎกระทรวงให้ของหรือวัตถุดิบที่อาจเป็นอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย สุขภาพ อนามัยของประชาชน ยังต้องได้รับใบอนุญาตตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ร่างกฎหมายยังเพิ่มบทบัญญัติการโอนใบอนุญาตจัดตั้งคลังสินค้าทัณฑ์บน โรงพักสินค้า ที่มั่นคง ท่าเรือรับอนุญาต เขตปลอดอากร และการประกอบกิจการในเขตปลอดอากร เพื่อรองรับความต่อเนื่องของธุรกิจกรณีควบรวมหรือโอนกิจการ รวมถึงขยายระยะเวลาการเสียอากรโดยไม่ต้องเสียเงินเพิ่ม (Deferred Payment) สำหรับผู้ประกอบการที่นำเข้าหรือส่งออกเป็นประจำ โดยชำระอากรเป็นรายงวดและวางประกันค่าอากรไว้กับกรมศุลกากร

ด้านการประเมินอากรและการขอคืนอากร จะแก้ไขระยะเวลาการประเมินอากรตามมาตรา 19 และ 55 พร้อมกำหนดการแจ้งประเมินอากรตามมาตรา 55 และการอุทธรณ์ให้ชัดเจน ขณะเดียวกันจะให้ขอขยายระยะเวลาการขอคืนอากรได้ กรณีที่ไม่ใช่ความผิดของผู้นำของเข้า เช่น ผลการพิจารณาพิกัดออกมาภายหลังพ้นกำหนด ส่วนการนำของเข้าและส่งของออกทางบก กฎหมายระดับพระราชบัญญัติจะกำหนดเพียงหลักการสำคัญ ส่วนรายละเอียดกำหนดโดยกฎหมายลำดับรอง เพื่อส่งเสริมโลจิสติกส์และการขนส่งทางราง

เป้าหมายที่ 2

คือการเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนงานต่างๆ โดยกำหนดให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการนำของเข้า การส่งของออก การนำผ่าน และโลจิสติกส์ เชื่อมโยงข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างหน่วยงานของรัฐ และระหว่างหน่วยงานของรัฐกับภาคธุรกิจ ทั้งภายในและระหว่างประเทศ ผ่านแพลตฟอร์มกลางของงานบริการภาครัฐ

ร่างกฎหมายจะแก้ไขเรื่องของตกค้างตามมาตรา 107 (3) ให้ของที่ยื่นใบขนสินค้าและไม่นำออกจากอารักขาของศุลกากรภายใน 30 วันนับจากได้รับหนังสือแจ้งจากอธิบดี เป็นของตกค้าง โดยตัดเงื่อนไขเรื่องการเสียอากรหรือวางประกันไม่ครบถ้วนออก พร้อมแก้ไขมาตรการบังคับค่าอากรและการจำหน่ายหนี้ และให้ทำลายของกลางที่เป็นของต้องห้ามได้ก่อนคดีถึงที่สุด เพื่อลดภาระของรัฐในการเก็บรักษา

นอกจากนี้ จะปรับเกณฑ์การนำเรื่องระงับคดีเข้าสู่คณะกรรมการเปรียบเทียบ โดยเพิ่มราคาของกลางรวมค่าอากรจาก 4 แสนบาท เป็น 1 ล้านบาท เพื่อให้คดีขนาดกลางและเล็กยุติได้รวดเร็ว ขณะเดียวกันจะยกเลิกบทบัญญัติเกี่ยวกับคณะกรรมการวินิจฉัยอากร และแก้ไขบทกำหนดโทษให้เหมาะสม เช่น แก้ไขมาตรา 227 เพื่อยกเลิกโทษขั้นตํ่า

เป้าหมายที่ 3

คือความสอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศ โดยจะยกเลิกบทบัญญัติเกี่ยวกับการจ่ายเงินสินบนและรางวัล เพื่อเตรียมความพร้อมเข้าเป็นสมาชิก OECD ทั้งการจ่ายให้ผู้แจ้งความนำจับซึ่งมิใช่เจ้าหน้าที่ (สินบน) และการจ่ายให้เจ้าหน้าที่ผู้จับกุมหรือผู้ตรวจพบการเก็บอากรขาด (รางวัล)

ทั้งนี้ จะแก้ไขอำนาจของพนักงานศุลกากรในเขตต่อเนื่องให้สอดคล้องกับ UNCLOS และเพิ่มให้ครอบคลุมอาณาเขตทางทะเลอื่นนอกเหนือจากเขตต่อเนื่อง พร้อมเพิ่มบทบัญญัติเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนข้อมูลและการให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกันด้านศุลกากรกับหน่วยงานศุลกากรของต่างประเทศ