GISTDA ผนึก 4 กระทรวง เปิดแอป “ใกล้เก็บเกี่ยว” ดึงดาวเทียม-AI คาดการณ์ผลผลิตข้าว

วันที่ 30 กันยายน 2569 สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมขับเคลื่อนความร่วมมือระหว่างกระทรวงพาณิชย์ กระทรวง อว. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เพื่อพัฒนาระบบบริหารจัดการผลผลิตข้าวเชิงรุก โดยใช้เทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI สนับสนุนการวางแผนรักษาเสถียรภาพราคา

ความร่วมมือดังกล่าวมุ่งเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่การเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว ไปจนถึงการตลาด เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องประเมินสถานการณ์และเตรียมมาตรการรองรับผลผลิตได้ล่วงหน้า

เปิด “ใกล้เก็บเกี่ยว” ประเมินข้าวก่อนเข้าตลาด

สาระสำคัญของความร่วมมือคือการเปิดตัวแอปพลิเคชัน “ใกล้เก็บเกี่ยว” เครื่องมือคาดการณ์และสนับสนุนการตัดสินใจ ช่วยให้หน่วยงานภาครัฐและผู้เกี่ยวข้องเห็นแนวโน้มปริมาณผลผลิตข้าวที่จะออกสู่ตลาด เพื่อนำไปวางแผนบริหารจัดการให้สอดคล้องกับช่วงเวลาเก็บเกี่ยวและความต้องการของตลาด

โครงการดำเนินงานภายใต้แนวคิด “รู้ล่วงหน้า บริหารตรงจุด เชื่อมตลาด สู่รายได้เกษตรกรไทย” โดยเริ่มจากข้าว ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของประเทศ ก่อนมีแผนขยายไปยังสินค้าเกษตรอื่นในอนาคต

GISTDA รับบทพัฒนาข้อมูลเชิงพื้นที่ โดยใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและภาพถ่ายดาวเทียมติดตามพื้นที่เพาะปลูก ประเมินช่วงเวลาเก็บเกี่ยว และคาดการณ์ปริมาณผลผลิต พร้อมประมวลผลร่วมกับ AI เพื่อให้ข้อมูลสามารถนำไปใช้ประกอบการบริหารจัดการได้

ใช้ดาวเทียมติดตามพื้นที่เพาะปลูก

ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ผู้อำนวยการ GISTDA เปิดเผยว่า ภาคเกษตรกำลังเผชิญความผันผวนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและกลไกราคาในตลาดโลก การบริหารจัดการจึงต้องอาศัยข้อมูลล่วงหน้า เพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

GISTDA นำภาพถ่ายดาวเทียมมาใช้ติดตามการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่เกษตร ควบคู่กับ AI ในการประมวลผลข้อมูลจำนวนมากและมีความซับซ้อน ให้เป็นข้อมูลที่เหมาะสมต่อการตัดสินใจของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายคือการนำข้อมูลจากอวกาศมาใช้ประโยชน์ในทางปฏิบัติ ตั้งแต่การติดตามสถานการณ์การผลิตไปจนถึงการวางแผนรองรับผลผลิตในแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การดำเนินมาตรการสอดคล้องกับสถานการณ์มากขึ้น

แบ่งบทบาท 4 กระทรวง เชื่อมการผลิตถึงตลาด

ความร่วมมือครั้งนี้แบ่งหน้าที่ตามความเชี่ยวชาญของแต่ละกระทรวง ครอบคลุมข้อมูลการผลิต เทคโนโลยีวิเคราะห์ข้อมูล โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และการค้า ได้แก่

• กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สนับสนุนข้อมูลด้านการผลิต ทะเบียนเกษตรกร รอบการปลูก ช่วงเวลาเก็บเกี่ยว และผลผลิตต่อไร่
• กระทรวง อว. โดย GISTDA และเครือข่าย สนับสนุนองค์ความรู้ งานวิจัย เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ ภาพถ่ายดาวเทียม และแบบจำลอง AI
• กระทรวงดีอี สนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การบริหารจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ และความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล ผ่านสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ หรือ BDI
• กระทรวงพาณิชย์ นำข้อมูลที่ผ่านการวิเคราะห์มาเชื่อมโยงกับตลาด ประเมินความต้องการ และประกอบการกำหนดมาตรการรักษาเสถียรภาพราคา

เตรียมต่อยอดระบบเตือนภัย–AI Chatbot

นอกจากแอปฯ “ใกล้เก็บเกี่ยว” ทั้ง 4 กระทรวงยังมีแผนพัฒนาระบบเตือนภัยล่วงหน้า แพลตฟอร์มแสดงผลข้อมูล หรือ Dashboard และ AI Chatbot เพื่อให้เกษตรกรและผู้ใช้งานเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้น รวมถึงส่งเสริมงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทย

ดร.ปกรณ์กล่าวว่า การใช้ข้อมูลและ AI สนับสนุนการบริหารจัดการจะช่วยให้ภาคเกษตรวางแผนได้ทันต่อสถานการณ์ โดยมุ่งเสริมเสถียรภาพตลาดข้าวและสนับสนุนความมั่นคงด้านรายได้ของเกษตรกรในระยะยาว