“สรรเพชญ”หารือ Siemens Mobility แลกเปลี่ยนเทคโนโลยี-AI รองรับรถไฟทางคู่

“สรรเพชญ บุญญามณี” นำคณะกระทรวงคมนาคมหารือ Siemens Mobility ในงาน InnoTrans 2026 ที่กรุงเบอร์ลิน แลกเปลี่ยนเทคโนโลยีระบบอาณัติสัญญาณ การควบคุมการเดินรถ และการซ่อมบำรุงอัจฉริยะ พร้อมศึกษาการใช้ AI, Cloud และ Data Center เชื่อมโยงข้อมูลทั้งระบบ รองรับการขยายรถไฟทางคู่ เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทาง ยกระดับความปลอดภัย และลดต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน

เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 นายสรรเพชญ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม พร้อมด้วยนายอธิภู จิตรานุเคราะห์ รองอธิบดีกรมการขนส่งทางราง นายวีระยุทธ งามจิตร ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม นายทยากร จันทรางศุ ผู้อำนวยการกองมาตรฐานความปลอดภัยและบำรุงทาง และคณะผู้แทนไทย เข้าหารือกับผู้บริหาร Siemens Mobility ระหว่างเข้าร่วมงาน InnoTrans 2026 ณ ศูนย์นิทรรศการ Messe Berlin กรุงเบอร์ลิน สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี

การหารือมี นายไมเคิล ปีเตอร์ (Michael Peter) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการ Siemens Mobility นายมิเชล โอบาเดีย (Michel Obadia) ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Siemens Mobility ประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกและสิงคโปร์ และ นายอาร์มิน โรโซชา (Armin Rosocha) ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Siemens Mobility ประเทศไทย ร่วมให้ข้อมูลและแลกเปลี่ยนแนวทางด้านเทคโนโลยีระบบราง

ประเด็นสำคัญอยู่ที่ความก้าวหน้าของโครงการรถไฟทางคู่ของประเทศไทย และแนวทางยกระดับระบบควบคุมการเดินรถและระบบอาณัติสัญญาณของการรถไฟแห่งประเทศไทย เพื่อให้สามารถรองรับจำนวนขบวนรถที่เพิ่มขึ้น ใช้ประโยชน์จากโครงข่ายและทางรถไฟได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนเพิ่มมาตรฐานความปลอดภัยในการเดินรถ

ในโอกาสดังกล่าว Siemens Mobility ได้นำเสนอเทคโนโลยีระบบอาณัติสัญญาณสมัยใหม่ รวมถึงแนวทางเชื่อมโยงข้อมูลจากอุปกรณ์ภาคสนามเข้าสู่ศูนย์ควบคุม การบริหารจัดการระบบผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล ตลอดจนการนำ Cloud และ Data Center มาใช้รวบรวมและประมวลผลข้อมูลจากระบบต่าง ๆ

แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้ผู้ควบคุมระบบสามารถติดตามสถานะของโครงข่ายและอุปกรณ์ได้แบบเป็นระบบ นำข้อมูลมาประกอบการวางแผนการเดินรถ รวมถึงบริหารจัดการโครงข่ายที่มีความซับซ้อนมากขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยมีการขยายโครงข่ายรถไฟทางคู่และมีจำนวนขบวนรถเพิ่มขึ้นในอนาคต

การหารือครั้งนี้ไม่ได้เป็นการตัดสินใจเลือกเทคโนโลยีหรือผู้ให้บริการ แต่เป็นการแลกเปลี่ยนข้อมูลและรับฟังทางเลือกจากผู้ประกอบการระบบรางระดับโลก เพื่อนำประสบการณ์และข้อมูลทางเทคนิคมาประกอบการศึกษาและกำหนดแนวทางพัฒนาระบบรางของประเทศไทยให้เหมาะสมกับโครงสร้างพื้นฐานและความต้องการใช้งานของการรถไฟแห่งประเทศไทย

ชู AI เชื่อมข้อมูลรถไฟทั้งระบบเพิ่มประสิทธิภาพบริหารจัดการ

ภายหลังการหารือ นายสรรเพชญและคณะได้เยี่ยมชมบูธ Siemens Mobility ซึ่งนำเสนอการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ในระบบราง โดยมุ่งเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายส่วนเข้าด้วยกัน ทั้งข้อมูลขบวนรถ ระบบอาณัติสัญญาณ การควบคุมการเดินรถ การซ่อมบำรุง และข้อมูลการเดินทางของผู้โดยสาร

การนำข้อมูลจากหลายระบบมาวิเคราะห์ร่วมกันจะช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถมองเห็นสถานการณ์ของระบบได้รอบด้านมากขึ้น และใช้ข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจได้รวดเร็วขึ้น โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่เกิดเหตุขัดข้องและจำเป็นต้องปรับแผนการเดินรถอย่างทันท่วงที

Railigent X ใช้ AI วิเคราะห์ความผิดปกติวางแผนซ่อมบำรุงล่วงหน้า

อีกหนึ่งเทคโนโลยีที่ Siemens Mobility นำเสนอคือระบบ Railigent X ซึ่งใช้สำหรับการบริหารจัดการข้อมูลด้านการซ่อมบำรุง โดยรวบรวมข้อมูลการทำงานและสภาพของอุปกรณ์จากเซนเซอร์และระบบตรวจวัดต่าง ๆ ก่อนนำข้อมูลเข้าสู่กระบวนการวิเคราะห์ด้วย AI

ระบบสามารถช่วยตรวจจับความผิดปกติและแจ้งเตือนล่วงหน้า ทำให้ผู้ดูแลระบบสามารถประเมินได้ว่าอุปกรณ์ใดมีแนวโน้มเกิดปัญหา ควรเข้าดำเนินการซ่อมบำรุงเมื่อใด รวมถึงช่วยวางแผนการจัดเตรียมหรือสั่งซื้ออะไหล่ที่จำเป็น

แนวทางดังกล่าวเป็นการเปลี่ยนจากการซ่อมเมื่ออุปกรณ์เกิดความเสียหายไปสู่การบำรุงรักษาที่อาศัยข้อมูลและการคาดการณ์ เพื่อช่วยลดระยะเวลาที่ขบวนรถต้องหยุดให้บริการ เพิ่มความพร้อมใช้งานของอุปกรณ์ และลดต้นทุนการซ่อมบำรุงในระยะยาว

AI ช่วยรับมือเหตุขัดข้องปรับแผนเดินรถ

Siemens Mobility ยังนำเสนอการประยุกต์ใช้ AI ในการบริหารการเดินรถและวางแผนการเดินทาง โดยเฉพาะกรณีเกิดเหตุขัดข้อง เช่น ขบวนรถไม่สามารถให้บริการได้ตามปกติ หรือเส้นทางบางช่วงไม่สามารถใช้งานได้

ระบบสามารถนำข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น ตำแหน่งและสถานะของขบวนรถ ตารางเดินรถ โครงข่ายเส้นทาง และรูปแบบการขนส่งอื่น มาวิเคราะห์เพื่อสนับสนุนการปรับแผนการเดินรถ รวมถึงเสนอเส้นทางทดแทนหรือทางเลือกในการเดินทางต่อเนื่องสำหรับผู้โดยสาร

เทคโนโลยีดังกล่าวยังช่วยให้ผู้ควบคุมระบบสามารถรับรู้สถานการณ์และสื่อสารข้อมูลที่จำเป็นได้รวดเร็วขึ้น ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อลดผลกระทบจากเหตุขัดข้องและช่วยให้การบริหารจัดการสถานการณ์เป็นไปอย่างเป็นระบบ

เชื่อมข้อมูลหลายระบบไว้บนแพลตฟอร์มเดียว

คณะผู้แทนไทยยังได้ชมแนวทางการจัดทำระบบ Cloud และ Data Center สำหรับรวบรวมข้อมูลจากระบบต่าง ๆ ไว้บนแพลตฟอร์มเดียว เพื่อให้ข้อมูลด้านการเดินรถ การซ่อมบำรุง และการให้บริการผู้โดยสารสามารถนำมาเชื่อมโยงและวิเคราะห์ร่วมกันได้

การบริหารข้อมูลในลักษณะดังกล่าวยังรองรับการขยายระบบในอนาคต รวมถึงการสำรองข้อมูลและการรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญเมื่อระบบรางมีการนำเทคโนโลยีดิจิทัล และระบบเชื่อมต่อข้อมูลเข้ามาใช้งานมากขึ้น

รถไฟทางคู่ต้องเดินหน้าพร้อมระบบอาณัติสัญญาณและซ่อมบำรุง

นายสรรเพชญ กล่าวว่า การพัฒนารถไฟทางคู่จำเป็นต้องดำเนินควบคู่ไปกับการยกระดับระบบอาณัติสัญญาณ การบริหารการเดินรถ และระบบซ่อมบำรุง เพื่อให้โครงสร้างพื้นฐานที่ภาครัฐลงทุนสามารถรองรับการเดินรถได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ มีความปลอดภัย และเกิดความคุ้มค่าตลอดอายุการใช้งาน

“เทคโนโลยี AI สามารถเข้ามาช่วยได้ตลอดทั้งระบบ ตั้งแต่การป้องกันเหตุขัดข้อง การวางแผนซ่อมและจัดหาอะไหล่ ไปจนถึงการดูแลผู้โดยสารเมื่อเกิดเหตุไม่คาดคิด หากสามารถเชื่อมโยงข้อมูลจากทุกส่วนเข้าด้วยกันได้ จะช่วยให้หน่วยงานบริหารสถานการณ์ได้รวดเร็ว ลดผลกระทบต่อการเดินทาง และทำให้ประชาชนได้รับบริการที่ปลอดภัย ตรงเวลา และเชื่อถือได้มากขึ้น” นายสรรเพชญ กล่าว