คลัง เตรียมตั้ง‘Matching Fund’ 1.2 หมื่นล้าน ดึงเงิน อปท.ร่วมลงทุนพลังงาน

Matching Fund 1.2 หมื่นล้าน ดึงอปท.ร่วมทุน

แหล่งข่าวจากกระทรวงการคลัง เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ว่า นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะเสนอให้ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบให้นำงบกลางประจำปีงบประมาณ 2570 รายการค่าใช้จ่ายเพื่อแก้ไขปัญหา ฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคม และรองรับผลกระทบจากวิกฤตความผันผวนของราคาพลังงาน วงเงิน 12,000 ล้านบาท มาจัดตั้งกองทุนร่วมลงทุน หรือ Matching Fund สำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในการลงทุนด้านการเปลี่ยนผ่านให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  (อปท.) ทั่วประเทศ

โดยรูปแบบการดำเนินงาน รัฐบาลจะสนับสนุนเงินให้กับโครงการลงทุนของ อปท. ในสัดส่วน 40-60% ของแต่ละโครงการ ส่วนค่าใช้จ่ายที่เหลือ อปท. จะนำงบประมาณหรือเงินฝากของตนเองมาร่วมดำเนินการ ซึ่งการลงทุนด้วยวิธีนี้จะช่วยเพิ่มเม็ดเงินลงทุนของภาครัฐ ทำให้เกิดการจ้างงานเพิ่มขึ้น และปลดล็อกข้อจำกัดด้านงบลงทุนของประเทศที่กำลังตึงตัว

พื้นที่การคลังเหลือ 3-4% เร่งหาเครื่องมือใหม่

แนวคิดการตั้ง Matching Fund เกิดขึ้นในจังหวะที่พื้นที่ทางการคลังของประเทศเหลืออยู่อย่างจำกัด โดยนายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ว่า การใช้พื้นที่ทางการคลังอย่างเข้มข้นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ทำให้ขณะนี้เหลืออยู่เพียงราว 3-4% ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการจัดทำงบประมาณปี 2570 ที่ทุกหน่วยงานต้องเผชิญการปรับลดงบถ้วนหน้า และอาจไม่เพียงพอรองรับวิกฤตขนาดใหญ่ที่อาจเกิดขึ้นซ้ำในอนาคต

นายดนุชา ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงทางการคลังที่กดดันซ้อนกันหลายด้าน ทั้งการจัดเก็บรายได้ของรัฐต่อ GDP ที่ลดลงต่อเนื่องจาก 16.7% ในปี 2559 เหลือ 15% ในปี 2568 และหนี้สาธารณะที่เพิ่มจาก 41.1% ก่อนโควิด-19 มาอยู่ที่ราว 67.5% ในปัจจุบัน จึงจำเป็นต้องหาเครื่องมือที่ช่วยขยายการลงทุนโดยไม่เพิ่มภาระงบประมาณโดยตรง

ความจำเป็นของกลไกร่วมลงทุนยิ่งชัดเจนขึ้น เมื่อพิจารณากรอบงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 วงเงินรวม 3,788,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อนเพียง 7,400 ล้านบาท หรือ 0.2% ขณะที่รายจ่ายลงทุนถูกกำหนดไว้ที่ 789,171.5 ล้านบาท ลดลงจากปีงบประมาณ 2569 ถึง 72,564.8 ล้านบาท หรือลดลง 8.4% คิดเป็นสัดส่วน 20.8% ของวงเงินงบประมาณ ลดจาก 22.8% ในปีก่อนหน้า ตรงข้ามกับรายจ่ายประจำที่เพิ่มขึ้น 5% มาอยู่ที่ 2,786,367.1 ล้านบาท หรือ 73.6% ของวงเงินทั้งหมด
+เปิดกรุเงินฝากอปท.กว่า 7.4 แสนล้าน

ทั้งนี้ ฐานะการคลังของ อปท. ยังมีศักยภาพเพียงพอที่จะร่วมสมทบทุน โดย ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2568 อปท. ทั่วประเทศมีเงินฝากรวมทั้งสิ้น 743,743 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากสิ้นปีงบประมาณ 2568 จำนวน 5,547 ล้านบาท หรือ 0.8% ขณะที่มีหนี้เงินกู้คงค้างเพียง 49,731 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม ในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2569 (ตุลาคม-ธันวาคม 2568) อปท. มีรายได้รวม 197,365 ล้านบาท ต่ำกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อน 54,411 ล้านบาท หรือลดลง 21.6% โดยมีสาเหตุหลักจากเงินอุดหนุนรัฐบาลและรายได้ที่รัฐบาลจัดเก็บให้และแบ่งให้ที่ลดลง ซึ่งการมีกลไก Matching Fund เข้ามาเสริม จะช่วยดึงเงินฝากสะสมของท้องถิ่นออกมาหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ และเป็นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด 

เร่งระดมทุนโครงสร้างพื้นฐาน 7 หมื่นล้าน

นอกเหนือจากกลไก Matching Fund นายเอกนิติยังเดินหน้านโยบายระดมทุนผ่านกองทุนโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure Fund) ควบคู่กันไป โดยนายธิบดี วัฒนกุล ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) เปิดเผยว่า ในปี 2570 สคร. เร่งขับเคลื่อนการระดมทุนผ่านกองทุนโครงสร้างพื้นฐาน วงเงินรวมประมาณ 70,000 ล้านบาท จาก 3 หน่วยงานหลัก

เริ่มจากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ที่เตรียมระดมทุนราว 18,000 ล้านบาท เพื่อใช้ในโครงการโซลาร์เซลล์และพลังงานหมุนเวียนสีเขียว คาดออกกองทุนได้ในเดือนมิถุนายน 2570 ขณะที่การทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) วางแผนระดมทุนราว 20,000 ล้านบาท เพื่อก่อสร้างโครงการอุโมงค์กระทู้-ป่าตอง จ.ภูเก็ต มูลค่า 14,000 ล้านบาท และโครงการทางพิเศษสายลงใต้ มูลค่า 6,000 ล้านบาท คาดออกกองทุนได้ในเดือนตุลาคม 2570 ส่วนกรมทางหลวงจะระดมทุนเส้นทางมอเตอร์เวย์ลงภาคใต้ วงเงินราว 30,000 ล้านบาท และใช้เงินทุนของตัวเองอีก 10,000 ล้านบาท คาดออกกองทุนได้ในเดือนตุลาคม 2570 เช่นกัน

นายธิบดี ระบุว่า การระดมทุนผ่านกองทุนโครงสร้างพื้นฐานจะไม่สร้างภาระหนี้สาธารณะของรัฐบาล ในขณะที่ปัจจุบันหนี้สาธารณะไต่ระดับขึ้นไปค่อนข้างสูง เกือบชนเพดานที่กำหนดไว้ไม่เกิน 70% ของ GDP นอกจากนี้ยังเปิดช่องทางให้นักลงทุนรายย่อยที่ต้องการลงทุนในสินทรัพย์ผลตอบแทนสูง ซึ่งอาจให้ผลตอบแทนมากถึง 5-6%

ทั้งนี้ หากเป็นการออกกองทุนใหม่ จะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นเวลา 10 ปี ส่วนการระดมทุนผ่านกองทุนโครงสร้างพื้นฐานเดิมที่มีอยู่แล้ว ให้นับอายุการยกเว้นในส่วนที่ยังเหลืออยู่

PPP 11 เดือน เห็นชอบ 5 โครงการ 1.4 หมื่นล้าน

สำหรับการลงทุนของรัฐวิสาหกิจผ่านการร่วมทุนภาครัฐและเอกชน (PPP) ในช่วง 11 เดือนที่ผ่านมา คณะกรรมการนโยบายการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน ได้เห็นชอบแล้ว 5 โครงการ มูลค่ารวม 1.4 หมื่นล้านบาท

ในจำนวนนี้เป็นโครงการพัฒนาและบริหารจัดการที่พักริมทาง 3 โครงการ ได้แก่ ของกรมทางหลวง 2 โครงการ บนมอเตอร์เวย์หมายเลข 6 สายบางปะอิน-นครราชสีมา มูลค่า 3,520 ล้านบาท และหมายเลข 81 สายบางใหญ่-กาญจนบุรี มูลค่า 2,380 ล้านบาท พร้อมโครงการของ กทพ. บริเวณบางโปรง บนทางพิเศษกาญจนาภิเษก (บางพลี-สุขสวัสดิ์) มูลค่า 1,600 ล้านบาท ซึ่งทั้ง 3 โครงการจะช่วยอำนวยความสะดวก ดึงดูดผู้ใช้บริการ และลดอุบัติเหตุทางถนน

นอกจากนี้ยังมีโครงการจัดตั้งศูนย์บำบัดโรคมะเร็งด้วยเทคโนโลยีการฉายอนุภาคโปรตอนของโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นโครงการร่วมลงทุนเชิงสังคมต้นแบบด้านสาธารณสุข วงเงิน 2,568 ล้านบาท และโครงการท่าเทียบเรือ เอ5 ท่าเรือแหลมฉบัง ของการท่าเรือแห่งประเทศไทย ความยาวหน้าท่า 697 เมตร วงเงินลงทุนรวม 3,953 ล้านบาท.