เปิดโฉม 5 องค์การมหาชน ผลคะแนนประเมินต่ำสุด เสี่ยงถูกยุบ
เปิดผลการประเมิน “องค์การมหาชน” 5 แห่ง ที่มีคะแนนต่ำที่สุด หลังครม.รับทราบการรายงานผลคะแนนในปีงบประมาณ 2568 หลายหน่วยงานมีหนาว หลังรองนายกฯ งัดไม้แข็งประกาศเตรียมพิจารณายุบเลิก
KEY
POINTS
- เปิดเผยผลการประเมินองค์การมหาชนประจำปี 2568 พบ 5 แห่งมีคะแนนต่ำที่สุด หลังคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน (กพม.) รายงานผลต่อที่ประชุมครม. เรียบร้อยแล้ว
- รองนายกฯ ยอมรับว่า รัฐบาลเตรียมพิจารณายุบเลิกองค์การมหาชน 4-5 แห่งที่มีผลการประเมินไม่ผ่านเกณฑ์ติดต่อกันหลายปี เพื่อลดความซ้ำซ้อนของภารกิจและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งบประมาณ
- สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (บจธ.) ซึ่งเป็นหนึ่งในหน่วยงานที่ได้คะแนนน้อย จะถูกพิจารณายุบเลิกเป็นแห่งแรกในเดือนกันยายน 2569 เนื่องจากมีภารกิจที่ซ้ำซ้อน
รัฐบาลประกาศอย่างชัดเชนเกี่ยวกับแผนการปฏิรูปโครงสร้างหน่วยงานภาครัฐ โดยนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ยืนยันว่า รัฐบาลเตรียมพิจารณาการยุบเลิกหน่วยงานของรัฐบางแห่ง รวมทั้งหน่วยงานที่เป็นองค์การมหาชน อีกประมาณ 4-5 หน่วยงาน ที่ไม่ผ่านการประเมินมาหลายปี ซึ่งการยกเครื่องหน่วยงานราชการครั้งนี้จะทยอยดำเนินการเพื่อไม่ให้กระทบกับบุคคลกรเดิมที่มีอยู่
“หลายหน่วยงานนอกจากมีภารกิจทับซ้อนกับหน่วยงานอื่นมาอย่างต่อเนื่อง บางแห่งถูกเสนอให้ยุบเลิกมานานแต่ยังไม่มีผลในทางปฏิบัติ เช่นเดียวกับองค์การมหาชนอีกประมาณ 4-5 แห่งที่มีผลการประเมินการทำงานไม่ผ่านเกณฑ์ติดต่อกันหลายปี ซึ่งรัฐบาลพยายามให้โอกาสในการปรับตัวมาอย่างเต็มที่แล้วแต่ยังไม่สามารถพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ได้ ก็จำเป็นต้องพิจารณายุบเลิก” นายปกรณ์ กล่าว
พร้อมกันนี้รองนายกรัฐมนตรี ฝ่ายกฎหมาย ยังระบุด้วยว่า แนวทางการพิจารณายุบเลิกหน่วยงานต่าง ๆ ครั้งนี้ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้มอบนโยบายมาแล้ว เพื่อช่วยลดความซ้ำซ้อนของภารกิจในแต่ละหน่วยงาน และที่สำคัญยังช่วยในเรื่องของการใช้จ่ายงบประมาณให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศมากที่สุด
อย่างไรก็ดีในขั้นแรก รองนายกฯ ยอมรับว่า จะเริ่มต้นจากสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. หรือ ธนาคารที่ดิน ในเดือนกันยายน 2569 นี้ก่อน เนื่องจากมีภารกิจที่ซ้ำซ้อน และที่ผ่านมามีการขยายระยะเวลาการดำเนินงานมานานหลายปีแล้ว เบื้องต้นอาจนำภารกิจไปรวมกับสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) แทน
ก่อนพิจารณาหน่วยงานอื่น ๆ ที่มีลักษณะงานซ้ำซ้อน หรือภารกิจไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น สำนักงานขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศยุทธศาสตร์ชาติ และการสร้างความสามัคคีปรองดอง (ป.ย.ป.) และองค์การมหาชน อีกประมาณ 4-5 หน่วยงานตามมาในอนาคต
ฐานเศรษฐกิจ ตรวจสอบผลการประเมินองค์การมหาชน ล่าสุด โดยนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน (กพม.) ได้นำเสนอ รายงานการพัฒนาและประเมินผลองค์การมหาชน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ให้กับที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อช่วงเดือนพฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมารับทราบ
ทั้งนี้ผลการประเมินองค์การมหาชนประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 จำนวน 49 แห่ง (จาก 62 แห่ง) ซึ่งมีผลการประเมินเฉลี่ย 89.80% ลดลงจากปีที่ผ่านมาที่มีผลการประเมินเฉลี่ยอยู่ที่ 94.84% เนื่องจากมีการปรับปรุงตัวชี้วัดที่มุ่งเน้นผลลัพธ์และผลกระทบ รวมทั้งกำหนดค่าเป้าหมายที่มีความท้าทายมากขึ้น
ผลการประเมิน 5 องค์การมหาชน คะแนนน้อยสุด
อย่างไรก็ดีเมื่อพิจารณาคะแนนของผลการประเมินองค์การมหาชนที่จัดตั้งตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม รวมทั้งองค์การมหาชนที่จัดตั้งตามพระราชบัญญัติเฉพาะ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 พบ 5 อันดับองค์การมหาชน ที่มีคะนนน้อยที่สุด ดังนี้
- สถาบันอนุญาโตตุลาการ หรือ THAC ได้คะแนน 61.49 คะแนน
- สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. ได้คะแนน 67.67 คะแนน
- องค์การบริหารไนท์ซาฟารี (องค์การมหาชน) หรือ อบน. ได้คะแนน 68.32 คะแนน
- สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุม และนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ ทีเส็บ ได้คะแนน 72.30 คะแนน
- สถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง (องค์การมหาชน) หรือ สทร. ได้คะแนน 74.90 คะแนน
งบประมาณ 5 องค์การมหาชน ที่มีคะแนนน้อยสุด
อย่างไรก็ตามเมื่อตรวจสอบงบประมาณขององค์การมหาชนทั้ง 5 แห่ง ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 แต่ละหน่วยงานได้รับการจัดสรรงบประมาณดังนี้
- สถาบันอนุญาโตตุลาการ หรือ THAC ได้รับงบประมาณในปี 2569 วงเงิน 44,970,900 บาท
- สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) หรือ บจธ. ได้รับงบประมาณในปี 2569 วงเงิน 491,463,400 บาท
- องค์การบริหารไนท์ซาฟารี (องค์การมหาชน) หรือ อบน. ได้รับงบประมาณในปี 2569 วงเงิน 145,314,000 บาท
- สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุม และนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ ทีเส็บ ได้รับงบประมาณในปี 2569 วงเงิน 1,128,576,300 บาท
- สถาบันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีระบบราง (องค์การมหาชน) หรือ สทร. ได้รับงบประมาณในปี 2569 วงเงิน 165,594,900 บาท
แนวทางการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน
อย่างไรก็ตามในแนวทางการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชนในระยะต่อไปนั้น กพม. ได้เสนต่อที่ประชุมครม. เกี่ยวกับการกำหนดแนวทางในการพัฒนาและส่งเสริมองค์การมหาชน รวม 4 ประเด็นสำคัญ ประกอบด้วย
1. การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาองค์การมหาชนที่เป็นกรอบทิศทางในการขับเคลื่อนภารกิจขององค์การมหาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สำหรับใช้ในการยกระดับคุณภาพการให้บริการสาธารณะและการบริหารจัดการให้สอดคล้องกับภารกิจ วัตถุประสงค์การจัดตั้ง รวมทั้งแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลง และความท้าทายในอนาคตให้เกิดประโยชน์สูงสุด
2. การทบทวนกฎหมายว่าด้วยองค์การมหาชน เนื่องจากพระราชบัญญัติ องค์การมหาชน พ.ศ. 2542 มีการแก้ไขเพิ่มเติมครั้งล่าสุดในปี พ.ศ. 2559 ประกอบกับบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งด้านนโยบายของรัฐบาล รูปแบบและความต้องการของประชาชนต่อบริการสาธารณะที่มีความหลากหลาย และซับซ้อนมากขึ้น รวมถึงข้อจำกัดในการบังคับใช้กฎหมาย จึงมีความจำเป็นต้องปรับปรุงกฎหมายให้มีความทันสมัย และสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทยเพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาเชิงระบบของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. การปรับปรุงหลักเกณฑ์และแนวทางเกี่ยวกับการบริหารองค์การมหาชน เช่น หลักเกณฑ์การสรรหาประธานกรรมการและกรรมการในคณะกรรมการองค์การมหาชน และผู้อำนวยการ องค์การมหาชน หลักเกณฑ์การกำหนดกรอบวงเงินรวมค่าใช้จ่ายบุคลากร เพื่อลดข้อจำกัดต่าง ๆ และให้การบริหารจัดการสอดคล้องกับสภาวการณ์ปัจจุบันและความจำเป็นในการใช้บุคลากรทักษะสูง
4. การส่งเสริมการบูรณาการการทำงานร่วมกับองค์การมหาชน/ส่วนราชการ โดยมุ่งเน้นการบูรณาการการทำงานระหว่างองค์การมหาชนและส่วนราชการภายใต้แนวคิด “การนำจุดแข็งของแต่ละหน่วยงานมาเสริมกัน” ด้วยการกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดความสำเร็จร่วม (Joint KPIs) ในภารกิจสำคัญ
ควบคู่กับการพัฒนาและเชื่อมโยงข้อมูลดิจิทัล การแลกเปลี่ยนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญและการจัดพื้นที่ทดลองนวัตกรรม (Sandbox) ภายใต้การกำกับที่เหมาะสม เพื่อลดความซ้ำซ้อนของการทำงานเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร และยกระดับคุณภาพการให้บริการสาธารณะให้ตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรมและทันต่อการเปลี่ยนแปลง
