'วรงค์' ซัก TH-AI Passport ตั้งข้อกังขา TOR จี้รัฐแจงความโปร่งใสกลางสภา

วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร วาระพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2570 นายแพทย์วรงค์ เดชกิจวิกรม สส.บัญชีรายชื่อ พรรคไทยภักดี อภิปรายงบประมาณในส่วนของแผนบูรณาการต่อต้านการทุจริต โดยระบุว่า แม้รัฐบาลจะกำหนดยุทธศาสตร์ยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perceptions Index : CPI) ของประเทศไทยให้ดีขึ้นจนติดอันดับไม่เกิน 43 ของโลก

ซึ่งถือเป็นเป้าหมายที่น่าชื่นชม แต่รัฐบาลควรชี้แจงข้อสงสัยของสังคมเกี่ยวกับโครงการต่าง ๆ ที่ถูกตั้งคำถามเรื่องความโปร่งใส โดยเฉพาะโครงการ TH-AI Passport เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อการดำเนินงานของภาครัฐ

นายแพทย์วรงค์ กล่าวว่า ก่อนหน้านี้มี สส.ฝ่ายรัฐบาลอภิปรายยืนยันว่า โครงการ TH-AI Passport ไม่มีการทุจริต ไม่มีการล็อกสเปก และไม่ได้เอื้อประโยชน์แก่เอกชนรายใด พร้อมระบุว่า การประชาสัมพันธ์ผ่านจอดิจิทัลในร้านสะดวกซื้อเป็นเรื่องที่ผู้ให้บริการด้านสื่อโฆษณาทั่วไปสามารถดำเนินการได้ อีกทั้งยังมีแนวทางปรับรูปแบบการชำระเงินจากเดิมที่แบ่งจ่ายเป็นงวด มาเป็นการชำระรายเดือน ซึ่งจะทำให้ค่าใช้จ่ายอยู่ที่ประมาณ 25 ล้านบาทต่อเดือน ไม่ใช่วงเงิน 1,621 ล้านบาทตามที่สังคมเข้าใจ

อย่างไรก็ตาม นายแพทย์วรงค์ ระบุว่า ยังมีข้อสงสัยในหลายประเด็น และเห็นว่ารัฐบาลควรชี้แจงรายละเอียดให้เกิดความชัดเจน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่าการดำเนินโครงการเป็นไปด้วยความโปร่งใสและตรวจสอบได้

วรงค์ตั้งข้อสังเกต TOR กำหนดจอ 6,000 จุด อาจกระทบการแข่งขัน

นายแพทย์วรงค์ กล่าวว่า ประเด็นที่กังวล คือเงื่อนไขใน TOR ที่กำหนดให้ผู้รับจ้างต้องมีเครือข่ายจอดิจิทัลกว่า 6,000 จุด ครอบคลุมร้านสะดวกซื้อประมาณ 1,500 สาขา โดยเห็นว่าเงื่อนไขดังกล่าวไม่ใช่เพียงการจัดซื้อสื่อโฆษณาทั่วไป แต่เป็นคุณสมบัติสำคัญที่ อาจทำให้ผู้ประกอบการที่สามารถเข้าร่วมแข่งขันมีจำนวนจำกัด

แม้ฝ่ายรัฐบาลจะอธิบายว่าเป็นการจัดซื้อสื่อโฆษณาที่ผู้ให้บริการทั่วไปสามารถดำเนินการได้ แต่นายแพทย์วรงค์ เห็นว่า เมื่อเงื่อนไขใน TOR ผูกโยงกับระบบจอดิจิทัลและการให้บริการในลักษณะเฉพาะ จึงอาจทำให้เกิดข้อสงสัยว่าการกำหนด TOR อาจเข้าข่ายเอื้อประโยชน์หรือมีลักษณะเป็นการล็อกสเปก ซึ่งรัฐบาลควรชี้แจงข้อสงสัยดังกล่าวให้สังคมได้รับทราบ

อภิปรายท่ามกลางการประท้วงของ สส.พรรคภูมิใจไทย

นายแพทย์วรงค์ อภิปรายประเด็นดังกล่าว ท่ามกลางการประท้วงของ สส.พรรคภูมิใจไทย โดย สส.พรรคภูมิใจไทยเห็นว่า โครงการ TH-AI Passport ใช้งบประมาณจากกองทุน ไม่ใช่งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 จึงไม่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณ และควรใช้กลไกอื่นในการตรวจสอบ เช่น การตั้งกระทู้ถาม

อย่างไรก็ตาม ประธานในที่ประชุมวินิจฉัยว่า แม้จะเป็นเงินกองทุน แต่ก็ถือเป็นเงินของรัฐและเกี่ยวข้องกับการบริหารราชการแผ่นดิน จึงสามารถอภิปรายได้ในเชิงหลักการเกี่ยวกับการใช้จ่ายเงินของรัฐ แต่กำชับไม่ให้ลงรายละเอียดจนกลายเป็นการอภิปรายไม่ไว้วางใจ หรือกล่าวพาดพิงบุคคลภายนอกที่ไม่เกี่ยวข้อง พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้อภิปรายดำเนินการต่อภายใต้กรอบดังกล่าว

ตั้งข้อสังเกตการเปลี่ยนวิธีชำระเงิน อาจไม่สอดคล้อง TOR เดิม

นายแพทย์วรงค์ กล่าวต่อว่า สิ่งที่ตนต้องการคือคำชี้แจงจากรัฐบาล เพราะหากรัฐบาลสามารถอธิบายข้อสงสัยต่าง ๆ ได้ ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อการดำเนินโครงการและสะท้อนความจริงจังในการยกระดับดัชนี CPI ของประเทศ

นายแพทย์วรงค์ยังตั้งข้อสังเกตว่า แม้จะมีแนวทางปรับการชำระเงินจากรายงวดเป็นรายเดือน แต่ TOR เดิมกำหนดให้แบ่งชำระเป็น 5 งวด งวดละ 20% จึงเห็นว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว อาจไม่สอดคล้องกับเงื่อนไขเดิมใน TOR และอาจมีประเด็นที่ต้องพิจารณาในทางกฎหมาย ซึ่งรัฐบาลควรชี้แจงให้เกิดความชัดเจน

แม้จะมีคำอธิบายว่าค่าใช้จ่ายด้านสื่อโฆษณามีมูลค่าเพียงประมาณ 900,000 บาท แต่ประเด็นที่ตนต้องการสะท้อนคือ ข้อสงสัยว่าการกำหนดเงื่อนไขดังกล่าว อาจถูกนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดคุณสมบัติในการจัดซื้อจัดจ้างโครงการวงเงิน 1,621 ล้านบาท จึงเห็นว่ารัฐบาลควรชี้แจงข้อสงสัยดังกล่าวเพื่อให้สังคมเกิดความกระจ่าง

หนุนรัฐบาลเดินหน้า TH-AI Passport แต่ต้องโปร่งใส

นายแพทย์วรงค์ ย้ำว่า ตนไม่ได้คัดค้านโครงการ TH-AI Passport แต่สนับสนุนให้รัฐบาลผลักดันการใช้ AI เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยีตามนโยบายที่ประกาศไว้ อย่างไรก็ตาม เห็นว่าการดำเนินโครงการควรเป็นไปอย่างโปร่งใส เปิดให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรม และสามารถตรวจสอบได้

ทั้งนี้ หากรัฐบาลสามารถชี้แจงข้อสงสัยทั้งหมดได้ ตนก็พร้อมรับฟัง แต่หากยังไม่สามารถสร้างความชัดเจนได้ ก็เห็นว่ารัฐบาลควรพิจารณาใช้สิทธิที่กำหนดไว้ใน TOR เพื่อยกเลิกโครงการ ก่อนจัดทำ TOR ฉบับใหม่ที่มีความโปร่งใส เปิดกว้าง และลดข้อครหาว่า อาจเป็นการเอื้อประโยชน์แก่เอกชนรายใดรายหนึ่ง

เสนอทบทวน TOR ตัดเงื่อนไขศึกษาดูงาน

นอกจากนี้ นายแพทย์วรงค์ยังเสนอให้รัฐบาลทบทวน TOR โดยเฉพาะข้อกำหนดที่ให้ผู้รับจ้างจัดการศึกษาดูงานแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐไม่น้อยกว่า 10 คน โดยเห็นว่าอาจไม่สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการลดการเดินทางศึกษาดูงาน และอาจก่อให้เกิดข้อครหาต่อการใช้งบประมาณของรัฐ จึงเสนอให้พิจารณาตัดเงื่อนไขดังกล่าวออก หากมีการจัดทำ TOR ฉบับใหม่