16 เมษายน 2021

ความล้มเหลวของเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม เมื่อรัฐทำงานไม่ได้

01 Oct 2020 09:00 น.
อ่าน 1,539 ครั้ง

ความล้มเหลวของเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม เมื่อรัฐทำงานไม่ได้

ความล้มเหลวของเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม เมื่อรัฐทำงานไม่ได้ : คอลัมน์เศรษฐศาสตร์ นอกขนบ


ตารางแสดงจำนวนผู้มีงานทำที่อยู่ในแรงงานในระบบและนอกระบบ พ.ศ. 2554 - 2562 (เฉพาะจังหวัดที่มีการจ้างงานเพิ่มขึ้น)

     

หน่วย:  คน

                         

ภาค

จังหวัด

2554

2555

2556

2557

2558

2559

2560

2561

2562

     

ทั่วราชอาณาจักร

ทั่วราชอาณาจักร

39,317,236

39,578,344

39,112,400

38,420,993

38,330,419

38,263,172

37,646,884

38,301,023

37,486,327

     

กรุงเทพมหานคร

กรุงเทพมหานคร

3,863,860

3,871,545

3,860,016

5,247,412

5,262,518

5,214,359

5,218,970

5,270,986

5,246,104

     

ภาคกลาง

 

 

 

 

 

ภาคกลาง

9,495,326

9,562,794

9,455,223

11,486,408

11,580,947

11,633,318

11,470,357

11,670,303

11,686,673

     

สมุทรปราการ

778,553

767,192

760,983

1,278,395

1,322,312

1,348,887

1,319,817

1,332,149

1,353,609

     

นนทบุรี

521,613

537,220

535,017

876,103

889,199

909,738

897,610

935,976

944,831

     

ปทุมธานี

492,459

467,787

458,782

889,777

899,940

920,242

896,784

915,096

916,803

     

พระนครศรีอยุธยา

427,592

438,510

423,827

487,588

496,320

484,183

470,410

485,677

494,133

     

ชลบุรี

703,947

726,475

692,416

1,018,588

1,032,424

1,017,695

1,019,822

1,045,522

1,042,923

     

ระยอง

360,157

369,226

364,965

537,086

540,917

524,738

540,442

559,958

570,199

     

จันทบุรี

336,754

330,189

339,681

325,010

335,837

336,444

329,963

348,984

344,420

     

ตราด

145,994

151,516

150,776

164,013

165,394

164,877

168,744

172,728

169,336

     

ฉะเชิงเทรา

405,414

421,368

407,571

422,730

421,060

419,448

423,256

429,514

422,719

     

ปราจีนบุรี

267,616

272,835

269,475

349,959

331,848

341,660

355,839

355,498

362,643

     

นครปฐม

584,663

585,621

569,301

618,490

644,512

655,156

647,261

645,180

672,583

     

สมุทรสาคร

361,331

359,685

350,359

663,502

679,614

671,749

681,548

702,200

702,991

     

ภาคเหนือ

ภาคเหนือ

7,292,327

7,382,872

7,324,755

6,548,954

6,457,787

6,371,302

6,244,645

6,304,618

6,110,821

     

เชียงใหม่

975,529

987,581

963,981

992,811

1,028,443

1,001,258

982,142

1,037,981

994,378

     

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

13,252,830

13,278,374

13,061,307

10,046,453

9,983,916

9,915,184

9,674,901

9,940,257

9,442,284

     

ภาคใต้

 

 

ภาคใต้

5,412,894

5,482,760

5,411,098

5,091,765

5,045,251

5,129,009

5,038,011

5,114,859

5,000,445

     

ภูเก็ต

166,554

162,796

162,653

306,532

311,323

314,757

315,508

317,022

319,134

     

ระนอง

107,333

110,227

110,777

144,452

145,061

144,422

137,108

134,823

130,747

     

สงขลา

846,290

842,026

856,475

844,470

836,816

868,215

862,422

874,847

847,776

     

ที่มา:  การสำรวจแรงงานนอกระบบ สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

         

 



10 ปีที่ผ่านมา จำนวนผู้มีงานทำในประเทศลดลงจาก 39.3 เหลือ 37.5 ล้านคน สวนทางกับจำนวนประชากรของประเทศไทยเพิ่มขึ้นจาก 63.5 เป็น 66.5 ล้านคนในช่วงเวลาเดียวกัน เกิดอะไรขึ้นกับโครงสร้างแรงงานไทย และการเคลื่อนที่ของแหล่งงานและแรงงานจะส่งผลต่อการพัฒนาประเทศอย่างไร
 

มุมมองและความคาดหวังของสองหน่วยงานหลักเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ ทั้งสำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) วางแผนพัฒนาประเทศที่ปรับยุทธศาสตร์ชาติใหม่ให้เหมาะกับภาวะการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ซึ่งยังคงให้ความสำคัญกับ 3 เรื่องสำคัญทั้งระยะสั้นและระยะยาวคือ  1) เน้นการกระจายโครงสร้างพื้นฐานไปในภูมิภาคเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ 2) ให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจฐานรากเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนและชนบท 3) กระตุ้นอุปสงค์ภายในประเทศทั้งด้านการจับจ่ายใช้สอยและการท่องเที่ยว
 

และปาฐกถาจากงานสัมมนาประจำปีธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ผู้ว่าฯ ธปท. เน้นให้ความสำคัญกับการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ และย้ำอยู่ตลอดว่า “เป็นทางรอด” ไม่ใช่ทางเลือก ซึ่งเนื้อหาบ่งบอกถึงความเหลื่อมล้ำของเศรษฐกิจไทยในช่วงที่ผ่านมา การกระจายทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐานกระจุกตัว และกลไกรัฐไม่สามารถที่จะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีได้ จนทำให้ความสามารถในการแข่งขันและการพัฒนาศักยภาพของทั้งภาคธุรกิจและภาคประชาชนลดน้อยถอยลง
 

เสียงสะท้อนผู้บริหารหน่วยงานเศรษฐกิจสำคัญ จากนักเศรษฐศาสตร์ รวมทั้งที่ปรึกษารัฐบาล มีฉันทานุมัติ (Consensus) เรื่องเดียวกัน ทั้งเศรษฐกิจฐานราก เหลื่อมล้ำ แรงงาน และโครงสร้างเศรษฐกิจ “เมื่อรู้แล้ว แต่ทำไมจึงแก้ไม่ได้” และยังสะท้อนให้เห็นความล้มเหลวผ่านตารางจำนวนผู้มีงานทำรายจังหวัด (2554-2562) ซึ่งจากตารางรางผมได้นำเสนอเฉพาะจังหวัดที่มีการจ้างแรงงานรวมทั้งในระบบและนอกระบบที่มีการจ้างงานเพิ่มขึ้นเท่านั้น
 

ส่วนจังหวัดที่ไม่ปรากฏในตารางผู้มีงานทำลดลงทั้งหมด ซึ่งที่เกิดขึ้นสะท้อนให้เห็นว่า แรงงานไทยมีการเคลื่อนที่อพยพชัดเจนมากจากจังหวัดและพื้นที่ที่มีรายได้ต่อหัวต่ำ พึ่งพาภาคเกษตรและความไม่แน่นอนของรายได้สูง การกระจุกตัวของโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่เป็นแหล่งสะสมทุนต่อพื้นที่ต่ำ ไปสู่จังหวัดที่มีความเป็นอุตสาหกรรมและบริการเข้มข้นกว่า
 

ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมอันเนื่องมาจากการอพยพส่วนใหญ่เป็นแรงงานนอกระบบที่มีผลตอบแทนจากการทำงานต่ำ ขาดซึ่งสวัสดิการและการคุ้มครองการทำงาน ทำให้คุณภาพชีวิตของแรงงานเหล่านี้อยู่ในระดับต่ำ จนกระทั่งเข้ามาสู่การเป็นคนจนในเมือง ในขณะที่จังหวัดและพื้นที่เกิดการอพยพออกของแรงงานทำให้ความดึงดูดต่อการลงทุนทั้งภาครัฐและเอกชนต่ำ กลายเป็นพื้นที่ศักยภาพต่ำ ผู้สูงอายุ เด็ก และยาเสพติด กลายเป็นปัญหาสังคมและความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพชีวิตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้


ผลกระทบจากการอพยพแรงงานไม่ได้สร้างปัญหาให้กับเฉพาะเศรษฐกิจและสังคมชนบทเท่านั้น แต่การเติบโตของเมืองที่มีการอพยพของแรงงานกลับก่อปัญหาสังคมได้เช่นเดียวกัน ความเหลื่อมล้ำจากคุณภาพชีวิตระหว่างคนจนในเมือง จำนวนมอเตอร์ไซด์และการกระทำผิดกฎหมาย การเดินทางด้วยรถสาธารณะกลายเป็นความแออัดของชนชั้นกลาง จึงพยายามซื้อรถยนต์ส่วนตัวโดยการสนับสนุนของสถาบันการเงิน ซึ่งตามมาด้วยหนี้สินที่ไม่มีวันจบสิ้น สภาพความแออัดนำมาซึ่งต้นทุน เวลาการเดินทาง ทำให้เวลาในการเรียนรู้และพัฒนาตัวเองลดลง เป็นกับดักวิถีชีวิตชนชั้นกลางในเมือง ซึ่งทำให้คนจำนวนหนึ่งไม่กล้าแม้กระทั่งจะมีลูก เนื่องจากกลัวความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาและสาธารณสุขที่จะทำให้คุณภาพชีวิตอนาคตไม่ดีตามที่คาด
 

จากข้อเท็จจริงในตารางข้อมูลแรงงาน จากเป้าหมายในการพัฒนาเศรษฐกิจ ที่นักเศรษฐศาสตร์ใช้เพื่อกำหนดนโยบายมี 4 เป้าหมายที่สำคัญ 1)  การสร้างการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ 2) การสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ 3) การกระจายรายได้ที่เป็นธรรม 4) การจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด  ทำให้หลีกเลี่ยงไม่ได้ว่า ต้องมีบางอย่างผิดพลาดในการเดินทางของการพัฒนาเศรษฐกิจประเทศไทยอย่างแน่นอน ซึ่งผมขอสรุปบางประเด็นเพื่อให้เป็นประเด็นในการถกเถียงกันของสังคมดังนี้
 

  1. “กลไกรัฐ” ทั้งรัฐธรรมนูญ กฎหมาย ข้าราชการ และงบประมาณไม่ได้ถูกออกแบบเพื่อการลดความเหลื่อมล้ำและเป็นธรรม แต่เป็นการออกแบบมาเพื่อปกป้องและผลประโยชน์ของรัฐมากกว่า
     
  2. “การบริหารของรัฐ” รัฐส่วนท้องถิ่นไม่มีความเป็นอิสระที่ควรจะกำหนดงบประมาณและการใช้งบประมาณเพื่อคนในท้องถิ่น แต่กลับถูกกกำหนดจากรัฐส่วนกลางและส่วนภูมิภาคซึ่งไม่สามารถตอบสนองและเข้าใจต่อท้องถิ่นอย่างแท้จริง
     
  3. “ความเชื่อของรัฐ” รัฐเชื่อว่า หากบรรลุเป้าหมายเศรษฐกิจข้อ 1 และข้อ 2 ได้ เป้าหมายข้อ 3 และ ข้อ 4 จะเป็นผลลัพธ์ที่ตามมา ซึ่งเป็นความเข้าใจผิดอย่างรุนแรง
     
  4. “ทัศนคติของรัฐ” ไม่ให้ความสำคัญกับการยกระดับการรับรู้และพัฒนาการศึกษาอย่างแท้จริง แต่เน้นที่การปลูกฝังจินตนาการย้อนกลับมากกว่าการฉายภาพอนาคต
     
  5. “งบประมาณของรัฐ” ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อเกิดผลของงาน แต่เป็นการออกแบบมาเพื่อการใช้งบเท่านั้น การไม่ได้คำนึงถึงประโยชน์สุดท้ายที่เกิดขึ้น แต่คำนึงแค่สาระสำคัญของกระบวนการเบิกจ่าย ทำให้สัดส่วนงบประจำเพิ่มขึ้นในขณะที่งบลงทุนที่สำคัญลดลง
     

จากวังวนวางแผนและแก้ปัญหาเศรษฐกิจในช่วงที่ผ่านมา สะท้อนผลการดำเนินงานของรัฐผ่านเป้าหมายเศรษฐกิจที่สอบตกเกือบทุกด้าน ข้อมูลเชิงประจักษ์ด้านแรงงานทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพเป็นเครื่องชี้วัดที่เห็นชัดเจน และเมื่อปี 2563 การระบาดของโควิด-19 จึงเป็นเหมือนการทุบลงไปบนแผลที่เรื้อรังของเศรษฐกิจและแรงงานไทย ที่รัฐพยายามรักษาแผลนั้นด้วยยาจากโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ทำให้คนส่วนใหญ่เริ่มเห็นแล้วว่าการผ่าตัดใหญ่และใช้ยาคุณภาพดี ต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วน ไม่เช่นนั้นแล้ว เราจะไม่ต่างอะไรกับการเป็นคนแก่ที่เป็นผู้ป่วยติดเตียง จนไม่มีทางเยียวยาได้อีกในอนาคต เพราะถ้าจะบรรลุเป้าหมายของสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยนั้น ต้องเริ่มต้นนับหนึ่งอีกครั้งที่ “รัฐ” เท่านั้น

Ads E-Book

ไม่พลาดข่าวสำคัญ แค่กดเป็นเพื่อน กับ LINE @thansettakij

Add Line Friend