
M&A ไทยยังเนื้อหอม แต่ปิดดีลยากขึ้น เหลือ 46% ช่องว่างมูลค่ากิจการ 5 เท่า
ตลาดควบรวมและซื้อกิจการ (M&A) ไทยยังเนื้อหอม แต่ปิดดีลยากขึ้น เหลือ 46% ช่องว่างมูลค่ากิจการ 5 เท่า สะท้อนความท้าทายในการเจรจาและปิดธุรกรรมเพิ่มสูงขึ้น
KEY
POINTS
- ตลาด M&A ไทยยังเป็นที่สนใจของนักลงทุน แต่การปิดดีลสำเร็จยากขึ้น โดยมีอัตราความสำเร็จลดลงเหลือเพียง 46% ในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2569 จากค่าเฉลี่ย 67% ในอดีต
- เกิดช่องว่างในการประเมินมูลค่ากิจการระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย โดยค่าตัวคูณ EV/EBITDA ของดีลที่ประกาศสูงกว่าดีลที่ปิดสำเร็จประมาณ 5 เท่า (20 เท่า เทียบกับ 15 เท่า)
- ความท้าทายหลักที่ทำให้ปิดดีลได้ยากมาจากมุมมองการประเมินมูลค่าที่แตกต่างกันระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขาย ความซับซ้อนด้านกฎระเบียบ และการตรวจสอบสถานะกิจการ
ตลาดควบรวมและซื้อกิจการ (M&A) ในประเทศไทยยังคงได้รับความสนใจจากนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง แต่ความท้าทายในการเจรจาและปิดธุรกรรมเพิ่มสูงขึ้น สะท้อนจากช่วง 8 เดือนแรกปี 2569 มีการประกาศดีล M&A รวม 132 รายการ มูลค่า 117,200 ล้านบาท แต่ดำเนินการเสร็จสิ้นเพียง 61 รายการ มูลค่า 78,500 ล้านบาท คิดเป็นอัตราความสำเร็จในการปิดดีลเพียง 46% ลดลงจากค่าเฉลี่ยช่วงปี 2564-2568 ที่อยู่ระดับ 67%
บริษัท ฟอร์วิส มาซาร์ส (Forvis Mazars) ประเทศไทย เปิดเผยผลวิเคราะห์ตลาด M&A โดยอ้างอิงข้อมูลจาก S&P Capital IQ พบว่า แม้ประเทศไทยยังเป็นตลาดที่มีศักยภาพในการดึงดูดเงินลงทุน แต่ช่องว่างระหว่างจำนวนธุรกรรมที่ประกาศออกมากับดีลที่ปิดได้จริงกำลังสะท้อนความท้าทายของนักลงทุน ทั้งด้านการประเมินมูลค่ากิจการ กฎระเบียบ การตรวจสอบสถานะกิจการ และการวางโครงสร้างธุรกรรม
เปิดช่องว่างประเมินมูลค่า EV/EBITDA ต่างกัน 5 เท่า
นายประเสนจิต จักราบดี หุ้นส่วนสายงานที่ปรึกษาทางการเงิน บริษัท ฟอร์วิส มาซาร์ส ประเทศไทย กล่าวว่า อีกหนึ่งประเด็นสำคัญของตลาด M&A คือความแตกต่างในการประเมินมูลค่ากิจการระหว่างดีลที่ประกาศกับดีลที่ดำเนินการเสร็จสิ้นจริง
โดยในช่วงเดือนมกราคม-สิงหาคม 2569 ค่าตัวคูณมูลค่ากิจการต่อกำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย (EV/EBITDA) เฉลี่ยของดีลที่ประกาศอยู่ที่ประมาณ 20 เท่า ขณะที่ดีลที่ปิดสำเร็จอยู่ที่ประมาณ 15 เท่า หรือต่างกันราว 5 เท่า
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าทุกดีลจะถูกปรับลดมูลค่าลง 5 เท่าของ EBITDA เนื่องจากยังมีปัจจัยด้านประเภทธุรกิจ อุตสาหกรรม และขนาดธุรกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างของมุมมองระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายที่มักเกิดขึ้นระหว่างการเจรจา
โดยผู้ขายมักให้น้ำหนักกับศักยภาพการเติบโต ความสัมพันธ์กับลูกค้า และโอกาสสร้างประโยชน์ร่วมกันทางธุรกิจ (Synergies) ขณะที่ผู้ซื้อให้ความสำคัญกับความยั่งยืนของกำไร กระแสเงินสด และความเสี่ยงที่สามารถตรวจสอบได้มากกว่า
ไทยยังมีโอกาส M&A หลายอุตสาหกรรม
สำหรับปัจจัยสนับสนุนตลาด M&A ไทยยังมาจากทำเลที่ตั้งเชิงยุทธศาสตร์ ฐานการผลิตที่แข็งแกร่ง และมาตรการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ซึ่งช่วยดึงดูดนักลงทุนต่างชาติและเพิ่มโอกาสการควบรวมกิจการในหลายอุตสาหกรรม
อุตสาหกรรมที่ยังมีโอกาสเติบโต ได้แก่ บรรจุภัณฑ์ สินค้าอุปโภคบริโภค พลังงาน ภาคการผลิต บริการทางการเงิน และธุรกิจดูแลสุขภาพ รวมถึงธุรกรรมขนาดใหญ่ในกลุ่มโทรคมนาคมและโครงสร้างพื้นฐาน
อย่างไรก็ตาม นักลงทุนต่างชาติยังต้องเผชิญความเสี่ยงสำคัญ 4 ด้าน ซึ่งอาจทำให้การเจรจาล่าช้าหรือไม่สามารถปิดดีลได้ ประกอบด้วย
กฎระเบียบและข้อจำกัดด้านการถือหุ้น นักลงทุนต้องศึกษาพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ใบอนุญาตเฉพาะอุตสาหกรรม และเงื่อนไขการได้รับสิทธิประโยชน์จาก BOI โดยการดำเนินธุรกิจในอุตสาหกรรมที่ได้รับการส่งเสริมไม่ได้หมายความว่าจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีโดยอัตโนมัติ หากไม่ผ่านเงื่อนไขและการอนุมัติที่กำหนด
การค้าและสัญญาทางธุรกิจ ต้องตรวจสอบการกระจุกตัวของฐานลูกค้า เงื่อนไขในสัญญาสำคัญ และข้อกำหนดกรณีมีการเปลี่ยนแปลงอำนาจควบคุมกิจการ (Change of Control) ซึ่งอาจส่งผลต่อความต่อเนื่องของธุรกิจหลังการซื้อกิจการ
การเงินและการดำเนินงาน ต้องประเมินความสามารถในการสร้างกระแสเงินสดอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะธุรกิจครอบครัวและบริษัทเอกชนที่อาจมีประเด็นเงินทุนหมุนเวียน การลงทุนในสินทรัพย์ถาวร (CapEx) และเงินกู้จากผู้ถือหุ้นเข้ามากระทบต่อมูลค่ากิจการ
ภาษีและโครงสร้างการลงทุน ต้องพิจารณาภาษีเงินได้นิติบุคคล 20% ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเงินปันผล 10% การกำหนดราคาโอน (Transfer Pricing) และรูปแบบการลงทุนที่เหมาะสม เพื่อรักษาผลตอบแทนหลังหักภาษีของผู้ถือหุ้น
แนะทำ Due Diligence เข้ม วางสัญญา SPA ป้องกันความเสี่ยง
สำหรับแนวทางลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสปิดดีลสำเร็จ Forvis Mazars แนะนำให้นักลงทุนยกระดับการตรวจสอบสถานะกิจการ (Due Diligence) ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และนำข้อค้นพบจากการตรวจสอบมาใช้กำหนดมาตรการคุ้มครองในสัญญาซื้อขายหุ้น (Sale and Purchase Agreement: SPA) อย่างชัดเจน
ตัวอย่างเช่น การจัดประเภทเงินกู้จากผู้ถือหุ้นให้เป็นหนี้สินในการคำนวณมูลค่ากิจการ การปรับมูลค่ากิจการโดยคำนึงถึงรายจ่ายลงทุน (CapEx) ที่ยังไม่ได้ใช้จ่ายจริง รวมถึงการกำหนดเงื่อนไขชดเชยความเสียหายทางภาษี (Tax Indemnities) และเงื่อนไขบังคับก่อนการทำธุรกรรม (Conditions Precedent) เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นภายหลังการซื้อกิจการ
นายประเสนจิตกล่าวว่า ก่อนเข้าซื้อกิจการในประเทศไทย นักลงทุนควรพิจารณาคำถามสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ประการแรก โครงสร้างการลงทุนมีความเป็นไปได้ทั้งในด้านกฎหมายและเชิงพาณิชย์หรือไม่ โดยต้องคำนึงถึงข้อจำกัดการถือหุ้นของชาวต่างชาติ สิทธิประโยชน์ BOI ภาษี และข้อกำหนดการดำเนินธุรกิจ
ประการที่สอง กิจการเป้าหมายสามารถสร้างกระแสเงินสดได้อย่างยั่งยืนหรือไม่ โดยต้องพิจารณาเงินทุนหมุนเวียน รายจ่ายลงทุน รายการระหว่างกัน และภาระภาษีที่อาจเกิดขึ้น
ประการที่สาม ความเสี่ยงที่พบจากการตรวจสอบได้รับการสะท้อนในราคาประเมินกิจการและเอกสารสัญญาอย่างเหมาะสมแล้วหรือไม่ เพื่อให้นักลงทุนได้รับความคุ้มครองและเข้าใจภาระผูกพันหลังการเข้าซื้อกิจการอย่างชัดเจน
ทั้งนี้ การประเมินปัจจัยเหล่านี้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยลดการสูญเสียมูลค่ากิจการ ป้องกันความล่าช้าในการทำธุรกรรม และเพิ่มโอกาสสร้างผลตอบแทนระยะยาว ท่ามกลางตลาดควบรวมและซื้อกิจการของไทยที่ยังมีศักยภาพ แต่ต้องเผชิญการแข่งขันและความซับซ้อนในการลงทุนมากขึ้น






