ผ่า TOR ประมูลข้าว 10 ปี ตรวจตาเปล่า งัดเกณฑ์ข้าวถุงขายในประเทศ

ในที่สุด TOR เปิดประมูลข้าว 10ปี ก็ได้มีการประกาศเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2567 โดยองค์การคลังสินค้า (อคส.) ประกาศ TOR เรื่อง การจำหน่ายข้าวสารในสต็อกของรัฐเป็นการทั่วไป ครั้งที่ 1/2567 เปิดประมูลข้าวข้าวหอมมะลิจาก คลังกิตติชัย หลัง 2 (ข้าวหอมมะลิ 100%) จำนวน 11,656 ตัน (112,711 กระสอบ)  และคลัง บจก.พูนผลเทรดดิ้ง หลัง 4 (ข้าวหอมมะลิ 100%) จำนวน 3,356 ตัน (32,879 กระสอบ) ด้วยการยื่นชองประมูล แบบเหมาคลังตามสภาพของข้าวที่เก็บรักษาที่มีอยู่จริง

โดยมีไทม์ไลน์ ประมูลข้าว 10ปีดังนี้

• 31 พ.ค. - 7 มิ.ย. 67    ให้ผู้ยื่นซองเข้าประมูลขอเข้าดูตัวอย่างข้าวก่อนยื่นของเสนอซื้อ ได้ที่คลังสินค้าแต่ละแห่ง (เว้น 3 มิ.ย. 67) ระหว่าง เวลา 09.00 น. ถึง 12.00 น.
• 10 มิ.ย. 67    ยื่นซองเอกสารคุณสมบัติ ณ ห้องประชุมมโนปกรณ์นิติธาดา ชั้น 12 กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เวลา 09.00 น. ถึง 12.00 น. 
• 13 มิ.ย. 67    อคส. ประกาศรายชื่อ ผู้เสนอซื้อที่มีคุณสมบัติครบถ้วน  เวลา 19.00 น.
• 17 มิ.ย. 67    เวลา 09.00 น. ถึง 12.00 น. ผู้มีคุณสมบัติ ยื่นซองเสนอซื้อ ณ ห้องมโนปกรณ์นิติธาดา ชั้น 2 กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์  และเปิดซองเสนอซื้อ ในเวลา 13.00 น.  

ข้อสังเกตที่น่าสนใจในเงื่อนไขการประมูลครั้งนี้คือ เป็นการจำหน่ายข้าวสารในสต็อกของรัฐเป็นการทั่วไป ซึ่งผู้ซื้อจะนำข้าวไปขายในประเทศหรือส่งออกก็ได้ และในขั้นการขอเข้าดูตัวอย่างข้าวก่อนยื่นของเสนอซื้อ ที่จะเปิดให้ผู้ยื่นซองเข้าประมูลขอเข้าดูตัวอย่างข้าวได้ที่คลังสินค้าแต่ละแห่งนั้น

ในข้อ 4.2 ระบุว่า ให้ผู้ประมูลดูตัวอย่างข้าวทางกายภาพด้วยสายตาเพื่อประกอบการพิจารณาเสนอราคาซื้อข้าวในคลังสินค้าเท่านั้น  ไม่อนุญาตให้นำตัวอย่างข้าวออกนอกคลังสินค้า หรือดำเนินการตรวจสอบด้วยวิธีอื่ใดกับข้าวในคลังสินค้า ทั้งนี้ องค์การคลังสินค้าขอสงวนสิทธิ์ในการเปิด - ปิดคลังสินค้าตามความเหมาะสม

สำหรับผู้ชนะการประมูลได้กำหนดไว้ใน TOR ว่าจะต้องทำสัญญาซื้อขายข้าวสารกับ อคส. ภายใน 15 วันทำการ นับแต่วันที่แจ้งผลเป็นลายลักษณ์อักษร โดยผู้เสนอซื้อต้องวางหลักประกันเป็นเงินสด หรือเป็นหนังสือสัญญาค้ำประกันของธนาคารหรือเช็คธนาคาร (CASHIER'S CHEQUE) ที่ออกโดยธนาคารที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย

สั่งจ่าย อคส.ในอัตราร้อยละ 5 ของมูลค่าข้าวสารที่ได้ตกลงซื้อขาย หากผู้เสนอราคาซื้อที่ได้รับคัดเลือกไม่มาทำสัญญาภายในเวลาที่กำหนด จะถูกริบหลักประกัน

ในกรณีที่จะนำข้าว 10ปี ส่งออกจำหน่ายไปยังต่างประเทศนั้น กระทรวงพาณิชย์ได้ชี้แจงถึงมาตรฐานคุณภาพข้าวส่งออกว่า การส่งออกข้าวหอมมะลิไทย มีการกำกับดูแลและควบคุมคุณภาพ โดยอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ.มาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ.2503 ซึ่งกำหนดมาตรฐานและขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพไว้ชัดเจน ดังนั้น ข้าวหอมมะลิที่จะนำไปส่งออก จะต้องผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานก่อน หากไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด ก็จะไม่มีการออกใบรับรอง และไม่สามารถส่งออกได้

โดยผู้ประสงค์ส่งออกข้าวหอมมะลิไทย จะต้องยื่นคำร้องต่อกรมการค้าต่างประเทศ ขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย และต้องแจ้งให้บริษัทผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (บริษัทเซอร์เวย์) ดำเนินการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานสินค้า โดยมีพนักงานตรวจสอบมาตรฐานสินค้าไปสุ่มกำกับการทำงานของผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (เซอร์เวย์เยอร์) และเมื่อผลการตรวจสอบเป็นไปตามมาตรฐาน ก็จะออกใบรับรองให้ผู้ส่งออกไปประกอบพิธีการศุลกากร เพื่อส่งออกข้าวหอมมะลิไทยได้

วิธีการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยเพื่อการส่งออก

รอบแรก 

• สุ่มตัวอย่าง ณ สถานที่ส่งออก กรณีสินค้าบรรจุกระสอบ จะสุ่มชักตัวอย่างทุกกระสอบ
• ตรวจทางกายภาพ (ข้าวปลอมปน ,ขนาดความยาวของเมล็ด, สี, สิ่งเจือปน ,ความชื้น)

รอบสอง

• ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์มาตรวจเพิ่มในบางรายการ 
• การตรวจความนุ่มโดยการหาค่าอมิโลส 
• การตรวจความบริสุทธิ์โดยการสลายเมล็ดข้าวในด่าง 
• การตรวจสารตกค้าง ตามความต้องการของผู้ซื้อ 

แต่หากผู้ซื้อจะนำข้าวไปขายในประเทศ กรมการค้าภายในก็ได้มีการกำหนดมาตรฐานข้าวหอมมะลิบรรจุถุงจำหน่ายในประเทศไว้ชัดเจนเช่นเดียวกัน หากไม่ผ่านมาตรฐาน ก็จะไม่อนุญาตให้ใช้ตรารับรอง หรือหากสุ่มตรวจแล้ว พบว่า ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ก็จะตักเตือน พักใช้ หรือเพิกถอนการใช้ตรารับรองก็ได้

ซึ่งมาตรฐานข้าวหอมมะลิบรรจุถุงจำหน่ายภายในประเทศ ลงวันที่ 30 พฤศจิกายน 2560 ได้กำหนดมาตรฐานว่า ลักษณะเมล็ดข้าว เป็นข้าวเมล็ดยาวมีความขาว ท้องไข่น้อยโดยธรรมชาติ ข้าวเต็มเมล็ดยาวเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 7 มิลลิเมตร อัตราความยาวเฉลี่ยต่อความกว้างของข้าวเต็มเมล็ดที่ไม่มีส่วนใดหัก ต้องไม่ต่ำกว่า 3.2 : 1

คุณสมบัติทางเคมีและการหุงต้ม มีปริมาณอมิโลส(ค่าความนุ่ม) 13-18% ที่ระดับความชื้น 14% มีอุณหภูมิแป้งสุกต่ำ ซึ่งมีค่าการสลายเมล็ดในด่าง ระดับ 6-7 เมื่อหุงเป็ฯข้าวสวยแล้วเมล็ดข้าวสวยจะอ่อนนุ่ม