“รองช้ำ” ความเจ็บปวดที่ไม่ธรรมดา เกิดจากอะไร พร้อมวิธีรักษา

โรครองช้ำหรือเอ็นฝ่าเท้าอักเสบ คือ ภาวะที่พังผืดใต้ฝ่าเท้าเกิดการอักเสบ  ทำให้เกิดอาการปวด โดยเฉพาะตอนเช้าเมื่อลุกจากเตียงหรือการนั่งนานๆหลายชั่วโมง

อาการของโรครองช้ำ คือ มีอาการเจ็บเท้าเหมือนมีของแหลมทิ่มเท้า  หรือแสบร้อนบริเวณกลางถึงส้นเท้า  โดยเฉพาะหลังตื่นนอน สามารถเกิดกับเท้าข้างเดียวหรือทั้งสองข้างก็ได้ ในระยะแรกอาการอาจทุเลาได้เอง เมื่อเดินไปสักพัก แต่อาจปวดเรื้อรัง เป็นๆหายๆเป็นเวลาหลายเดือนได้

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรครองช้ำ ได้แก่ น้ำหนักตัวที่มาก, เดินหรือยืนนาน โดยเฉพาะบนพื้นแข็ง, วิ่งเยอะ หรือเปลี่ยนกิจกรรมเร็วเกินไป (เช่น วิ่งเพิ่มจากวันละ 2 กม. เป็น 10 กม.), อายุเพิ่มขึ้น พังผืดยืดหยุ่นน้อยลง,  เท้าผิดรูป, ใส่รองเท้าพื้นแข็ง ที่ไม่เหมาะกับการเดินนานๆ เช่น คัทชู ส้นสูง รองเท้าแตะ, นักกีฬาที่ใช้เท้าเยอะ และผู้ป่วยเบาหวาน

วิธีดูแลตัวเองเมื่อเป็น “รองช้ำ”

1. พักการใช้งานเท้าที่หนักเกินไป ลดกิจกรรมที่ใช้การยืนหรือเดินเป็นเวลานาน งดใส่รองเท้าที่ไม่รองรับสรีระเท้า เช่น รองเท้าพื้นแข็ง รองเท้าส้นสูง

2. ยืดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ การยืดช่วยคลายพังผืดที่ตึงอย่างถูกวิธี และป้องกันอาการกำเริบ

ท่าแนะนำ

• นั่งยืดฝ่าเท้า: เอามือจับปลายเท้าแล้วดึงเข้าหาตัว ค้างไว้ 15-30 วินาที
• ยืดน่อง: เอามือยันผนัง ขาหนึ่งยืนตรง อีกข้างงอไปข้างหน้า ดันส้นให้ติดพื้น
• Rolling Stretch: กลิ้งอุปกรณ์ที่เป็นทรงกลม เช่น ลูกเทนนิส ใต้ฝ่าเท้า 5 นาทีต่อวัน

3. เลือกใส่รองเท้าที่ใช้วัสดุที่นุ่ม รองรับการกระแทกของเท้า มีขนาดพอดี ไม่คับหรือหลวมเกินไป

4. ควบคุมน้ำหนักตัว ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่เกณฑ์ปกติ น้ำหนักตัวที่มากเกินไปอาจทำให้พังผืดกดทับที่เส้นเอ็นได้

แนวทางการรักษา

• ใช้ยารักษา
• การทำกายภาพบำบัด เช่น ประคบร้อน ประคบเย็น หรือใช้เครืองมือเฉพาะทาง เช่น เครื่องมือคลื่นกระแทก (shockwave therapy) ใช้คลื่นกระแทกพลังงานสูงกระตุ้นการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
• การผ่าตัด กรณีที่รักษาด้วยวิธีอื่นไม่ได้ผล เป็นมานานเรื้อรังเท่านั้น

รองช้ำ เป็นโรคที่เกิดการอักเสบบริเวณฝ่าเท้า แต่สามารถสร้างความลำบากกวนใจ รบกวนการใช้ชีวิต ส่งผลกระทบต่อเราได้ แต่ก็เป็นโรคที่สามารถรักษาให้หายขาดได้ และหากเราดูแลรักษาสุขภาพเท้า ก็สามารถลดความเสี่ยงการเกิดโรครองช้ำได้

ขอบคุณ : นายแพทย์ เกรียงศักดิ์ เล็กเครือสุวรรณ แพทย์ผู้ชำนาญการด้านคลินิกระงับปวด และผ่าตัด ข้อสะโพก ข้อเข่า ข้อไหล่ ศูนย์ศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์เฉพาะทาง โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล (WMC)