
จับตา 3 มหาอำนาจ ทรัมป์-ปูติน-สี จิ้นผิง ประชุมไตรภาคีนอกรอบเอเปค
ผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย เตรียมหารือสงครามอิหร่านและการควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ ท่ามกลางความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์โลก
KEY
POINTS
- ผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย เตรียมประชุมไตรภาคีนอกรอบการประชุมเอเปคที่เมืองเซินเจิ้น ซึ่งเป็นการรวมตัวครั้งประวัติศาสตร์ของ 3 มหาอำนาจนิวเคลียร์
- วาระสำคัญในการหารือคือประเด็นสงครามอิหร่าน และการควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ โดยสหรัฐฯ ต้องการผลักดันข้อตกลงฉบับใหม่ที่ครอบคลุมทั้งสามประเทศ
- นักวิเคราะห์มองว่าการประชุมครั้งนี้มีความหมายในเชิงสัญลักษณ์มากกว่าผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และคาดว่าไม่น่าจะนำไปสู่ความคืบหน้าครั้งสำคัญ
ผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย เตรียมหารือร่วมกันนอกรอบการประชุมเอเปคที่เมืองเซินเจิ้น นับเป็นการรวมตัวครั้งประวัติศาสตร์ของผู้นำประเทศมหาอำนาจนิวเคลียร์ ท่ามกลางความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์ โดยมีประเด็นสงครามอิหร่านและการควบคุมอาวุธนิวเคลียร์เป็นวาระสำคัญ ขณะที่นักวิเคราะห์มองว่าการประชุมครั้งนี้อาจมีความหมายเชิงสัญลักษณ์มากกว่าผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม
แผนพบหารือร่วมกันในวันพฤหัสบดีที่จะถึงนี้ นอกรอบการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปค) ในวันที่ 18-19 พ.ย. ที่เมืองเซินเจิ้น ศูนย์กลางเทคโนโลยีของจีน นับเป็นการรวมตัวที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนของผู้นำประเทศมหาอำนาจด้านนิวเคลียร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก
แม้การพบปะหารือร่วมกันของผู้นำทั้งสามจะเป็นเหตุการณ์ที่มีความสำคัญ แต่นักวิเคราะห์มองว่า ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ของการหารือครั้งนี้ยังอยู่ในระดับต่ำ โดยเชื่อว่าการประชุมจะมีความหมายในเชิงสัญลักษณ์มากกว่าผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และไม่น่าจะนำไปสู่ความคืบหน้าครั้งสำคัญ
แผนการจัดประชุมสุดยอดสามฝ่ายระหว่างโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน และวลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ได้รับการยืนยันจากทำเนียบขาวเมื่อวันศุกร์ และรัสเซีย การประชุมดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสามประเทศมีความซับซ้อน
ทรัมป์แสดงท่าทีเป็นมิตรต่อสี จิ้นผิง
หลังจากทั้งสองประเทศบรรลุข้อตกลงพักรบในสงครามการค้าที่เกิดขึ้นในช่วงสั้น ๆ เมื่อปีที่ผ่านมา แม้จะยังมีความเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับสงครามระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน รวมถึงความตึงเครียดด้านอื่น ๆ ระหว่างสองมหาอำนาจเศรษฐกิจชั้นนำของโลก
ในทำนองเดียวกัน ทรัมป์พยายามสร้างความสัมพันธ์กับปูติน แม้ว่าผู้นำรัสเซียยังคงทำสงครามกับยูเครนที่ดำเนินมาเกือบ 5 ปี และมอสโกได้กระชับความเป็นหุ้นส่วนด้านการทหาร ข่าวกรอง และการทูตกับอิหร่านให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ยืนยันว่า การประชุมดังกล่าวจะเป็นโอกาสให้ผู้นำทั้งสามหารือเกี่ยวกับสงครามระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน และเป้าหมายของเขาในการบรรลุข้อตกลงสามฝ่ายเกี่ยวกับคลังอาวุธนิวเคลียร์ของแต่ละประเทศ
เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ ซึ่งให้ข้อมูลแก่ผู้สื่อข่าวโดยขอไม่เปิดเผยชื่อ ระบุว่า ทรัมป์มีแผนหารือเกี่ยวกับสงครามอิหร่านกับสี จิ้นผิง และปูติน แต่จะหลีกเลี่ยงการหารือเกี่ยวกับยูเครน
ข้อตกลงควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ฉบับล่าสุดระหว่างรัสเซียและสหรัฐฯ หมดอายุลงเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ส่งผลให้ข้อจำกัดด้านคลังอาวุธนิวเคลียร์ที่ใหญ่ที่สุดสองแห่งของโลกสิ้นสุดลงเป็นครั้งแรกในรอบกว่าครึ่งศตวรรษ
เมื่อสนธิสัญญาดังกล่าว ซึ่งรู้จักกันในชื่อ New START หมดอายุลง ทรัมป์ปฏิเสธข้อเสนอของรัสเซียที่ต้องการขยายเวลาข้อตกลงระหว่างสองประเทศออกไปอีก 1 ปี พร้อมเรียกร้องให้จัดทำข้อตกลงฉบับใหม่ที่มีการปรับปรุงและทันสมัยยิ่งขึ้น โดยต้องรวมจีนเข้าไว้ด้วย
จุดเริ่มต้นของการสนทนาเกี่ยวกับการลดอาวุธนิวเคลียร์
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่า การประชุมสามฝ่ายครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นของการสนทนาที่หวังว่าจะเกิดขึ้นเกี่ยวกับการลดอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งสามารถนำไปสู่ความคืบหน้าที่เป็นประโยชน์ในอนาคต พร้อมย้ำว่า ไม่มีการคาดการณ์ว่าจะมีการประกาศข้อตกลงใด ๆ ในการประชุมครั้งนี้
อย่างไรก็ตาม คลังอาวุธนิวเคลียร์ของจีนมีหัวรบมากกว่า 600 หัวรบ ตามการประเมินของกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ซึ่งยังน้อยกว่าคลังอาวุธของสหรัฐฯ และรัสเซียอย่างมาก โดยทั้งสองประเทศต่างมีหัวรบมากกว่า 5,000 หัวรบ
เมื่อคลังอาวุธนิวเคลียร์ของสหรัฐฯ และรัสเซียมีขนาดใหญ่กว่าของจีนหลายเท่า จีนจึงแสดงความสนใจเพียงเล็กน้อยต่อการพัฒนาข้อตกลงควบคุมอาวุธนิวเคลียร์
เจ้าหน้าที่รัฐบาลทรัมป์ยอมรับว่า ประเด็นคลังอาวุธนิวเคลียร์เป็นเรื่องที่จีนเข้ามามีส่วนร่วมได้ยาก อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายดังกล่าวมองว่า การประชุมครั้งนี้เป็นโอกาสที่จีนจะ "ก้าวขึ้นมามีบทบาทในระดับผู้ใหญ่" ในประเด็นที่มีความสำคัญต่อประชาคมระหว่างประเทศ
จีนเป็นฝ่ายที่ยังไม่แน่ใจมากที่สุดเกี่ยวกับคุณค่าของการประชุมสุดยอดครั้งนี้
การตัดสินใจเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมครั้งนี้อาจสะท้อนว่า สี จิ้นผิงกำลังประเมินว่า ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นโอกาสให้จีนแสดงอิทธิพลและบารมีที่เพิ่มขึ้นบนเวทีโลก
สำหรับรัสเซีย การประชุมสามฝ่ายที่กำลังจะเกิดขึ้นถือเป็นโอกาสที่รัสเซียต้องการอย่างยิ่งในการแสดงสถานะมหาอำนาจที่ทัดเทียมกับวอชิงตันและจีน
นักวิเคราะห์มองว่านี่คือ การส่งสัญญาณอย่างชัดเจนถึงความต้องการที่จะพูดคุยกับประธานาธิบดีสหรัฐฯ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ในลักษณะที่สื่อให้เห็นว่าพวกเขากำลังร่วมกันตัดสินใจเกี่ยวกับยูเครน ซึ่งแน่นอนว่ายูเครนและประเทศยุโรปไม่พอใจเรื่องนี้
ขณะที่การประชุมสามฝ่ายครั้งนี้อาจบดบังความสำคัญของการประชุมเอเปคได้อย่างมาก โดยการประชุมเอเปคครั้งนี้มี 21 เขตเศรษฐกิจเข้าร่วม ณ เมืองเซินเจิ้น ถือเป็นโอกาสสำคัญที่จีนจะได้แสดงศักยภาพของมหานครชายฝั่งที่มีการเติบโตอย่างรวดเร็วและมีความทันสมัยสูง ซึ่งเปลี่ยนผ่านจากหมู่บ้านชาวประมงขนาดเล็กมาเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยีและเศรษฐกิจระดับโลกภายในเวลาเพียงไม่กี่ทศวรรษ
ในอีกด้านหนึ่ง การรวมตัวของผู้นำทั้งสามอาจทำให้ข้อกล่าวอ้างของจีนมีความคลุมเครือมากขึ้น โดยจีนเคยระบุว่า แนวคิดแบบสงครามเย็นของชาติตะวันตกเป็นหนึ่งในปัจจัยที่นำไปสู่สงครามระหว่างรัสเซียกับยูเครน ขณะเดียวกัน จีนยังวิพากษ์วิจารณ์อย่างตรงไปตรงมาว่าสหรัฐฯ บ่อนทำลายสถาบันและสนธิสัญญาระหว่างประเทศผ่านวิธีดำเนินสงครามกับอิหร่าน
ผู้นำทั้งสามเคยพบหารือกันเป็นคู่มาแล้วหลายครั้งในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
ปูตินและสี จิ้นผิง ทั้งสองสร้างความสัมพันธ์ส่วนตัวที่ใกล้ชิด โดยพบกันมาแล้วมากกว่า 40 ครั้ง นับตั้งแต่สี จิ้นผิงเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 2556 และต่างเรียกกันและกันว่าเพื่อนรัก
ส่วนทรัมป์และปูตินเคยพบหน้ากันมาแล้ว 7 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดเกิดขึ้นที่รัฐอะแลสกาในเดือนสิงหาคม 2568 ขณะที่สี จิ้นผิงและทรัมป์เคยหารือแบบพบหน้ากันมาแล้ว 8 ครั้ง รวมถึงการเยือนกรุงวอชิงตันอย่างเป็นทางการของสี จิ้นผิงเมื่อเดือนกันยายน
อีกด้านหนึ่งจีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่อันดับ 1 ของรัสเซีย โดยความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างสองประเทศแข็งแกร่งขึ้นนับตั้งแต่ปูตินส่งกองกำลังทหารเข้าสู่ยูเครนในปี 2565
ขณะที่สหภาพยุโรปและชาติตะวันตกพยายามแยกรัสเซียออกจากระบบเศรษฐกิจโลก จีนกลับเพิ่มการนำเข้าทรัพยากรพลังงานจากรัสเซีย และกลายเป็นผู้จัดหาสินค้าเทคโนโลยีสำคัญให้แก่มอสโก โดยเฉพาะชิ้นส่วนเทคโนโลยีขั้นสูงสำหรับอุตสาหกรรมอาวุธของรัสเซีย ซึ่งจีนเพิกเฉยต่อข้อเรียกร้องจากชาติตะวันตกที่ต้องการให้ยุติการจัดหาสินค้าเหล่านี้
ก่อนที่รัสเซียจะเปิดฉากสงครามกับยูเครน สี จิ้นผิงและปูตินได้ประกาศว่าทั้งสองประเทศมี "มิตรภาพที่ไร้ขีดจำกัด" อย่างเป็นทางการ จีนระบุว่าตนเองมีจุดยืนเป็นกลางต่อความขัดแย้งดังกล่าว ขณะเดียวกันก็กล่าวหาว่าพันธมิตรชาติตะวันตกของกรุงเคียฟมีส่วนในการยั่วยุให้รัสเซียใช้ปฏิบัติการทางทหารในยูเครน ในทางกลับกัน รัสเซียได้ประกาศสนับสนุนนโยบายของจีนเกี่ยวกับประเด็นไต้หวันซ้ำแล้วซ้ำเล่า
ทรัมป์บรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับน้ำมันดีเซลกับรัสเซีย
เมื่อไม่นานมานี้ ทรัมป์ได้บรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับน้ำมันดีเซลกับรัสเซีย โดยยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรต่อรัสเซีย และอนุญาตให้มีการจำหน่ายน้ำมันดีเซลหลายล้านตัน ผู้นำสหรัฐฯ กล่าวโทษว่าราคาพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นเป็นผลจากการโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของรัสเซียโดยยูเครน อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ระบุว่า การปรับตัวขึ้นของราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกมีสาเหตุหลักมาจากสงครามอิหร่าน
ด้าน โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน แสดงความกังวลว่า การประชุมสามฝ่ายครั้งนี้อาจกลายเป็นเวทีสำหรับหารือเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับยูเครน โดยที่กรุงเคียฟไม่ได้มีส่วนร่วม
เปรียบเทียบกับการประชุมยัลตา (Yalta Conference)
การเตรียมการประชุมสุดยอดครั้งนี้ทำให้เกิดการเปรียบเทียบกับการประชุมยัลตา (Yalta Conference) ในปี 2488 ซึ่งเป็นการประชุมที่ผู้นำสหรัฐฯ อังกฤษ และสหภาพโซเวียต ตกลงแบ่งเยอรมนีและกรุงเบอร์ลินออกเป็น 4 เขตยึดครองทางทหาร และสรุปแผนการจัดตั้งองค์การสหประชาชาติ






