นาฬิกาวันสิ้นโลก Doomsday Clock คืออะไร วิธีอ่าน-ความหมายเมื่อเข็มชี้เที่ยงคืน
นาฬิกาวันสิ้นโลก (Doomsday Clock) คือสัญลักษณ์ที่สะท้อนสถานการณ์ความเสี่ยงของโลก โดยมีการปรับเวลาเข็มนาฬิกาทุกปีจากกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ที่คอยติดตามสถานการณ์โลก หากเข็มชี้ไปที่ "เที่ยงคืน" หมายถึงการคุกคามที่ใกล้จะเกิดขึ้น
KEY
POINTS
- นาฬิกาวันสิ้นโลกเป็นสัญลักษณ์ที่สร้างโดยนักวิทยาศาสตร์เพื่อบ่งบอกว่ามนุษยชาติเข้าใกล้หายนะระดับโลก (เที่ยงคืน) มากเพียงใด
- การอ่านค่าคือยิ่งเข็มนาฬิกาเข้าใกล้เวลาเที่ยงคืนมากเท่าไหร่ ยิ่งสะท้อนว่าโลกมีความเสี่ยงต่อภัยพิบัติร้ายแรงมากขึ้นเท่านั้น
- เวลา "เที่ยงคืน" หมายถึงจุดสิ้นสุดของอารยธรรมมนุษย์ ซึ่งเกิดจากภัยคุกคามต่างๆ เช่น สงครามนิวเคลียร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และปัญญาประดิษฐ์
- ปัจจุบันเข็มนาฬิกาอยู่ที่ 85 วินาทีก่อนเที่ยงคืน ซึ่งใกล้ที่สุดเป็นประวัติการณ์ สะท้อนถึงความขัดแย้งระหว่างประเทศและวิกฤตการณ์ต่างๆ ที่เพิ่มขึ้น
วันที่ 29 มกราคม 2569 นาฬิกาวันวันสิ้นโลก ถูกตั้งไว้ที่ 85 วินาทีก่อนเที่ยงคืนในปี 2026 ซึ่งเป็นการประเมินสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดตั้งแต่เริ่มมีการตั้งนาฬิกานี้ในปี 1947 นักวิทยาศาสตร์เตือนว่าความร่วมมือระหว่างประเทศลดลงในประเด็นอาวุธนิวเคลียร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และชีววิทยา รวมถึงภัยคุกคามจากปัญญาประดิษฐ์ที่เพิ่มมากขึ้น
Bulletin of the Atomic Scientists ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ก่อตั้งโดยอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์และนักวิทยาศาสตร์อื่นๆ ได้เตือนในรายงานประจำปีล่าสุด ความร่วมมือระหว่างประเทศในเรื่องอาวุธนิวเคลียร์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และชีววิทยากำลังถอยหลังลงไป ขณะที่ปัญญาประดิษฐ์ได้สร้างภัยคุกคามใหม่ๆ ขึ้น
อเล็กซานดรา เบลล์ ประธานและซีอีโอของ Bulletin of the Atomic Scientists กล่าวว่า ข้อความจากนาฬิกาวันพิพากษาไม่สามารถชัดเจนกว่านี้ได้อีกแล้ว ความเสี่ยงที่อันตรายกำลังเพิ่มขึ้น ความร่วมมือกำลังลดลง และเรากำลังหมดเวลา การเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งที่จำเป็นและเป็นไปได้ แต่ชุมชนโลกต้องเรียกร้องให้ผู้นำเร่งดำเนินการ
ในแถลงการณ์ล่าสุดที่ละเอียดขึ้นซึ่งอธิบายเหตุผลในการขยับนาฬิกาใกล้เที่ยงคืนมากขึ้น โดยสะท้อนความกังวลว่า ประเทศต่างๆ เช่น รัสเซีย จีน และสหรัฐฯ กำลังกลายเป็น การรุกรานที่เพิ่มขึ้น ต่อต้านกัน และชาตินิยมมากขึ้น ความเข้าใจร่วมกันที่ได้พยายามสร้างขึ้นกำลังล่มสลาย ในขณะที่การแข่งขันของอำนาจใหญ่ที่ชนะทุกอย่างกำลังเกิดขึ้นแทนที่
การประเมินนี้อ้างถึงความขัดแย้งในปี 2025 ซึ่งรวมถึงสงครามของรัสเซียกับยูเครน การปะทะกันระหว่างอินเดียและปากีสถานที่ปะทุขึ้นในเดือนพฤษภาคม และการโจมตีของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่านในเดือนมิถุนายน
เรื่องวิกฤติสภาพภูมิอากาศ การตอบสนองในระดับชาติและระหว่างประเทศมีตั้งแต่ไม่เพียงพออย่างสมบูรณ์จนถึงการทำลายล้าง ไม่มีการประชุมสุดยอดสภาพภูมิอากาศของสหประชาชาติสามครั้งล่าสุดที่เน้นการเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลหรือการติดตามการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
นอกจากนี้ยังกล่าวต่อว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ ได้ประกาศสงครามกับพลังงานทดแทนและนโยบายสภาพภูมิอากาศที่มีเหตุผล โดยลดทอนความพยายามของชาติในการต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างต่อเนื่อง
ในเวลาเดียวกันมีการอธิบายถึงพลังงานทดแทน โดยเฉพาะพลังงานลมและแสงอาทิตย์ ได้มีการเติบโตอย่างรวดเร็วในปี 2024 ทั้งในแง่ของความจุและการผลิต และ “พลังงานทดแทนและพลังงานนิวเคลียร์ได้เกิน 40 เปอร์เซ็นต์ของการผลิตไฟฟ้าทั่วโลกเป็นครั้งแรก
จากสงครามเย็นสู่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ทุกปีนักวิทยาศาสตร์ที่รับผิดชอบในการตั้งนาฬิกาวันสิ้นโลกจากบอร์ดของนักวิทยาศาสตร์นิวเคลียร์จะประกาศการตัดสินใจเกี่ยวกับเวลาของเข็มนาฬิกาที่ใกล้กับเที่ยงคืนมากแค่ไหน
นาฬิกานี้ถูกใช้เพื่อเป็นสัญลักษณ์ถึงความใกล้ชิดของมนุษยชาติที่ใกล้จะสูญพันธุ์ ตั้งแต่มาครั้งแรกในปี 1947 ได้มีการประเมินระยะเวลาเหลือจากเที่ยงคืนตั้งแต่ 17 นาที ไปจนถึงการประเมินในปีนี้ที่ 85 วินาที
ความเสี่ยงต่ำที่สุดที่เคยบันทึกได้เกิดขึ้นในปี 1991 ซึ่งเป็นปีที่สงครามเย็นสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการ และสหรัฐฯ และรัสเซียเริ่มทำการตัดลดอาวุธนิวเคลียร์ของพวกเขาอย่างมีนัยสำคัญ
แค่ 7 ปีก่อนหน้านั้น ในปี 1984 นาฬิกาได้ถูกตั้งไว้ที่สามนาทีถึงเที่ยงคืน ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดต่ำสุดในช่วงเวลาดังกล่าว เมื่อกล่าวว่า การสนทนาระหว่างสหภาพโซเวียตและสหรัฐฯ แทบจะหยุดลง
ช่วงหลังๆ นี้ นาฬิกาก็เริ่มเดินใกล้เที่ยงคืนมากขึ้น เนื่องจากได้ประเมินว่า การขาดการกระทำเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นภัยคุกคามสำคัญร่วมกับสงครามนิวเคลียร์และปัญหาระดับโลกอื่นๆ
การพูดที่งานเปิดเผยการประเมินใหม่ครั้งล่าสุดในปี 2026 ดาเนียล โฮลซ์ ศาสตราจารย์ด้านฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ และดาราศาสตร์ฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยชิคาโกและประธานของ Bulletin of the Atomic Scientists กล่าวว่า การเพิ่มขึ้นของระบอบชาติพันธุ์กำลังเสริมสร้างภัยคุกคามต่างๆ ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดต้องการความไว้วางใจและความร่วมมือระหว่างประเทศ และโลกที่แตกแยกเป็นจะทำให้มนุษยชาติทั้งหมดอ่อนแอลง
นาฬิกาวันสิ้นโลกแสดงเวลาที่ใกล้เที่ยงคืนจริง ๆ หมายถึงอะไร
การอ่านนาฬิกาที่มีความสมเหตุสมผลมากกว่านี้คือ การที่นาฬิกาแสดงระดับความเสี่ยงที่มนุษยชาติกำลังเผชิญอยู่ และบางคนก็พยายามประเมินสิ่งนี้ ในปี 2003 มาร์ติน รีส นักดาราศาสตร์และผู้มีตำแหน่งราชาจักรอังกฤษ ได้กล่าวว่า คิดว่าโอกาสที่จะรักษาความอยู่รอดของอารยธรรมปัจจุบันบนโลกนี้จนถึงปลายศตวรรษนี้ ไม่เกิน 50:50 และก็ไม่ใช่คนเดียว
ฐานข้อมูลของการประเมินความเสี่ยงดังกล่าวที่รวบรวมโดยนักวิจัยที่มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด ในขณะนี้มีการคาดการณ์มากกว่า 100 ครั้งจากนักวิทยาศาสตร์และนักปรัชญาที่ศึกษาประเด็นนี้