เปิดผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจีนในเวเนซุเอลา ท่ามกลางแรงกดดันสหรัฐ

วันที่ 9 มกราคม 2568 ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศควบคุมน้ำมันเวเนซุเอลาโดยตรง แต่ส่วนหนึ่งของน้ำมันยังเป็นของจีนตามสัญญาที่ทำกับ กรุงการ์ากัส เมื่อหลายปีก่อน สถานการณ์นี้สร้างความท้าทายทางการทูตในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า 

ผู้เชี่ยวชาญบางคนคาดว่าทรัมป์อาจทำงานร่วมกับจีนเพื่อพยายามรักษาความสัมพันธ์ทางการค้า เนื่องจากทรัมป์คาดว่าจะเยือนปักกิ่งในเดือนเมษายนเพื่อรักษาข้อตกลงหยุดยิงทางการค้ากับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่ทำไว้ปลายปีที่ผ่านมา

สิทธิ์ของจีนในเวเนซุเอลา

ระหว่างปี 2000–2023 เวเนซุเอลาเป็นผู้รับเครดิตทางการของปักกิ่งลำดับสี่ โดยได้รับเงินกู้รวม 106 พันล้านดอลลาร์จากผู้ให้กู้ของภาครัฐจีน ตามข้อมูล AidData ห้องปฏิบัติการวิจัยที่วิทยาลัย William & Mary รัฐเวอร์จิเนีย ซึ่งติดตามการให้กู้ต่างประเทศของจีน แต่จำนวนเงินที่การ์คัสชำระไปแล้วและยอดคงค้างยังไม่ชัดเจน เนื่องจากการ์คัสหยุดรายงานรายละเอียดหนี้หลายปีที่ผ่านมา

แม้บางการประเมินระบุว่าหนี้คงค้าง 1 หมื่นล้านดอลลาร์ บราด พาร์กส์ ผู้อำนวยการบริหาร AidData กล่าวว่า ตัวเลขอาจสูงกว่านั้น เนื่องจากการคว่ำบาตรน้ำมันเวเนซุเอลาของสหรัฐฯ อาจทำให้การชำระหนี้ล่าช้า เงินกู้จากจีนตามข้อตกลงพิเศษนี้ตั้งใจให้ชำระโดยใช้รายได้จากการส่งออกน้ำมัน

ในจีน การจับกุมมาดูโรทำให้นึกถึงผู้นำรายอื่นที่เคยทำสัญญากับบริษัทจีนแล้วสูญเสียอำนาจทันที เช่น มัวมาร์ กัดดาฟีของลิเบีย หลังการล้มของกัดดาฟีในปี 2011 บริษัทจีนต้องทิ้งเงินลงทุนหลายพันล้าน  guancha.cn รายงานว่า การเปลี่ยนผ่านรัฐบาลกรุงการ์คัสอาจถือว่าสัญญาภายใต้มาดูโรไม่ชอบด้วยกฎหมาย และหนี้ต่อจีนเป็นโมฆะ

เช่นเดียวกับลิเบีย การลงทุนของจีนในเวเนซุเอลาไม่จำกัดเพียงน้ำมัน บริษัทจีนลงทุนในโทรคมนาคม รถไฟ และท่าเรือ ซึ่งทั้งหมดเสี่ยงต่อความเสียหาย ตามรายงานของบริษัทการเงินโลก Jefferies

อย่างไรก็ดี Jefferies ชี้ว่าจีนน่าจะสามารถจัดการความผิดปกติได้ เพราะน้ำมันเวเนซุเอลาเป็นเพียงสัดส่วนน้อยของการนำเข้าน้ำมันจีน และปักกิ่งได้กระจายแหล่งพลังงานและหันไปใช้พลังงานไฟฟ้า

รายงานระบุว่า ไม่กี่ชั่วโมงก่อนมาดูโรถูกจับโดยสหรัฐฯ เขาได้ต้อนรับนักการทูตจีนระดับสูงที่ทำเนียบประธานาธิบดีและชื่นชมความสัมพันธ์ที่เติบโตตั้งแต่สมัยผู้นำก่อนหน้า ฮูโก ชาเวซ ซึ่งทำให้จีนมีตำแหน่งแข็งแรงในภูมิภาคอเมริกา

เวเนซุเอลาเป็นประเทศละตินอเมริกาประเทศเดียวที่มีหุ้นส่วนเชิงกลยุทธ์ระดับสูงกับจีน เทียบเท่าประเทศใกล้ชิดเช่นปากีสถาน และการโค่นล้มมาดูโร่คาดว่าจะลดอิทธิพลของจีนในซีกโลกตะวันตก ตามเป้าหมายหนึ่งที่ระบุในยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติของรัฐบาลทรัมป์

ปฏิกิริยาของจีนต่อการจับมาดูโร

ไม่นานหลังจากที่มาดูโรถูกจับ จีนกล่าวว่ารู้สึกตกใจต่อการใช้กำลังของสหรัฐฯ ต่อรัฐอธิปไตยและประธานาธิบดีของตน และประณามอย่างรุนแรงเรียกร้องให้ปล่อยตัวมาดูโร่และภรรยาทันที

โฆษกกระทรวงพาณิชย์จีนกล่าวว่า ไม่มีชาติใดมีสิทธิแทรกแซงความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการค้าระหว่างจีนกับเวเนซุเอลา ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ระหว่างรัฐอธิปไตยสองประเทศและคุ้มครองตามกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายภายใน

ไม่ว่าการเมืองในเวเนซุเอลาจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร ความเต็มใจของจีนที่จะเสริมสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการค้าทวิภาคีจะไม่เปลี่ยนแปลง