ตลาด SMR โลกเร่งตัว จับตา 3 คอขวด ไทยวางเป้า 9,000 เมกะวัตต์

ตลาดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ (SMR) กำลังเปลี่ยนจากการแข่งขันเพื่อพิสูจน์ว่าสามารถทำให้เทคโนโลยีนิวเคลียร์มีขนาดเล็กลงได้ ไปสู่การแข่งขันว่าใครจะสามารถทำให้โครงการมีความเป็นไปได้ด้านการเงิน ผ่านการอนุมัติด้านกฎระเบียบ และนำไปใช้งานในระดับอุตสาหกรรมได้ก่อนที่ตลาดจะเข้าสู่การรวมตัว

ความเคลื่อนไหวของเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์เปลี่ยนแปลงเร็ว ปัจจุบันกำลังขับเคลื่อนการจองพื้นที่ การทำข้อตกลงด้านซัพพลายจากภาครัฐ และข้อผูกพันในการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ ซึ่งเกิดขึ้นภายในเวลาไม่กี่ไตรมาสแทนที่จะเป็นหลายทศวรรษ ผู้ซื้อที่เดินหน้าเป็นกลุ่มแรกไม่ใช่บริษัทสาธารณูปโภค แต่เป็นบริษัทเทคโนโลยี หน่วยงานด้านกลาโหม และผู้ประกอบการอุตสาหกรรมที่มีรูปแบบการใช้ไฟฟ้าซึ่งพลังงานหมุนเวียนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรองรับได้

เบื้องหลังการประกาศโครงการต่าง ๆ นั่นคือกำลังการผลิตของโรงงานที่ผ่านคุณสมบัติสำหรับการผลิตชิ้นส่วนกำลังถูกจองล่วงหน้าหลายปีก่อนที่จะได้รับอนุมัติด้านกฎระเบียบ และคิวการผลิตกำลังรวมตัวอยู่รอบแบบเครื่องปฏิกรณ์ที่ได้รับการอนุมัติจำนวนไม่มาก องค์กรที่ยังมอง SMR เป็นเทคโนโลยีเกิดใหม่ กำลังเจรจาแข่งขันกับคู่สัญญาที่มอง SMR เป็นคำถามด้านการจัดซื้อจัดจ้างในระยะใกล้ ความไม่สมดุลนี้กำลังกลายเป็นลักษณะสำคัญของตลาด

ตลาดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์

ตลาดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ทั่วโลกคาดว่าจะมีมูลค่าแตะ 11.7 พันล้านดอลลาร์ในปี 2033

ตลาดขยายตัวด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี 9.2% ระหว่างปี 2026-2033 จากมูลค่าเริ่มต้น 6.3 พันล้านดอลลาร์

ความต้องการจากศูนย์ข้อมูลของผู้ให้บริการคลาวด์และเทคโนโลยีรายใหญ่กลายเป็นกลุ่มผู้รับซื้อไฟฟ้าที่มีความต้องการรุนแรงที่สุด

ต้นทุนที่สูงเกินคาดของโครงการแรก หรือ FOAK ยังคงเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการนำไปใช้เชิงพาณิชย์

โมดูลที่ผลิตจากโรงงานและสามารถขนส่งได้กำลังเปลี่ยนแปลงเศรษฐศาสตร์ของโครงการเมื่อเทียบกับการก่อสร้างแบบดั้งเดิม

การประสานกฎระเบียบระหว่างประเทศสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา กำลังช่วยลดระยะเวลาการออกใบอนุญาตอย่างมีนัยสำคัญ

การจัดหาเชื้อเพลิงยูเรเนียมเสริมสมรรถนะระดับสูง หรือ HALEU สำหรับแบบเครื่องปฏิกรณ์ที่พึ่งพาเชื้อเพลิงชนิดนี้ เป็นคอขวดที่ถูกประเมินต่ำกว่าความเป็นจริงมากที่สุด

เปลี่ยนจากการตรวจสอบความถูกต้องของเทคโนโลยีไปสู่ระดับอุตสาหกรรม

ฝ่ายวิจัยจาก Market Minds Advisory รายงานว่า ประเด็น SMR เปลี่ยนจากการตรวจสอบความถูกต้องของเทคโนโลยีไปสู่การดำเนินงานในระดับอุตสาหกรรม และบริษัทที่จะล็อกกำลังการผลิตและการจัดหาเชื้อเพลิงได้ในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า จะเป็นผู้กำหนดเส้นต้นทุนสำหรับการใช้งานในอีก 2 ทศวรรษข้างหน้า ผู้ที่เข้ามาช้าจะต้องแข่งขันภายใต้เงื่อนไขที่เสียเปรียบอย่างเป็นโครงสร้างเมื่อเทียบกับเงื่อนไขที่มีอยู่ในปัจจุบัน

8 ไตรมาสข้างหน้าจะกำหนดเศรษฐศาสตร์ของการใช้งานในอีก 2 ทศวรรษ

กำลังการผลิตกำลังถูกจองเป็นการส่วนตัวจากโรงงานที่ผ่านคุณสมบัติสำหรับการผลิตภาชนะรับความดันและชิ้นส่วนภายในเครื่องปฏิกรณ์ SMR มีอยู่ทั่วโลกในจำนวนจำกัด การจองกำลังผลิตสำหรับการส่งมอบในช่วงต้นทศวรรษ 2030 กำลังปิดลงแล้ว ก่อนที่จะมีการประกาศต่อสาธารณะเสียอีก

การจัดหาเชื้อเพลิงเป็นปัจจัยจำกัด โดยกำลังการผลิต HALEU ยังคงกระจุกตัวอยู่ในโรงงานเพียงไม่กี่แห่ง แบบเครื่องปฏิกรณ์ที่พึ่งพาเชื้อเพลิงชนิดนี้กำลังแข่งขันกันเพื่อจัดสรรปริมาณเชื้อเพลิง ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดว่าโครงการใดจะสามารถเดินเครื่องเชิงพาณิชย์ได้

แนวทางด้านกฎระเบียบกำลังแยกออกเป็นหลายทิศทาง เนื่องจากประเทศที่เดินหน้าไปสู่การยอมรับร่วมกันด้านการรับรองแบบเครื่องปฏิกรณ์ กำลังดึงดูดเงินทุนและโครงการเข้าสู่ประเทศเหล่านั้น ช่องว่างระหว่างประเทศที่มีระบบออกใบอนุญาตแบบเร่งรัดกับประเทศที่ใช้กระบวนการแบบเดิมกำลังกว้างขึ้นในทุกไตรมาส

จุดเปลี่ยนสำคัญของตลาด

โครงสร้างผู้ซื้อกำลังการผลิต SMR แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากที่การคาดการณ์ซึ่งมีบริษัทสาธารณูปโภคเป็นผู้นำเคยคาดการณ์ไว้เมื่อ 3 ปีก่อน ผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ ผู้ใช้ความร้อนในภาคอุตสาหกรรม และการจัดซื้อจัดจ้างด้านกลาโหม กำลังมีสัดส่วนที่มีนัยสำคัญของความตั้งใจรับซื้อไฟฟ้าที่ประกาศออกมา

การรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่กำลังเปลี่ยนเศรษฐศาสตร์ของโครงการ โดยผู้ประกอบการศูนย์ข้อมูลหรือ Data Center กำลังลงนามในข้อผูกพันซื้อไฟฟ้าที่มีคุณภาพด้านเครดิต ซึ่งเปลี่ยนแปลงสมการด้านการจัดหาเงินทุน สัญญาเหล่านี้ช่วยให้โครงการแรก หรือ FOAK สามารถเกิดขึ้นได้ ซึ่งการรับซื้อไฟฟ้าจากบริษัทสาธารณูปโภคเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรองรับได้

การลดคาร์บอนจากความร้อนในภาคอุตสาหกรรมกำลังเปลี่ยนจากแนวคิดไปสู่การจัดซื้อ ซึ่งผู้ประกอบการเคมี เหล็ก และการกลั่น กำลังประเมิน SMR ในฐานะทางเลือกที่น่าเชื่อถือเพียงทางเดียวสำหรับการจัดหาความร้อนอุณหภูมิสูงในระดับขนาดใหญ่ กิจกรรมขอข้อเสนอ หรือ RFP เร่งตัวขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในกลุ่มอุตสาหกรรมของยุโรปและอเมริกาเหนือ

ข้อผูกพันจากภาครัฐกำลังกลับเข้าสู่ตลาด เนื่องจากรัฐบาลหลายประเทศกำลังให้หลักประกันด้านการจัดซื้อโดยตรงหรือเข้าร่วมถือหุ้น เพื่อแก้ปัญหาช่องว่างด้านเงินทุนของโครงการแรก หรือ FOAK ซึ่งเคยทำให้การใช้งาน SMR ชะงักในรอบก่อน

ความเป็นจริงของตลาดแตกต่างจากความคาดหวังโดยทั่วไป

รายงานทางวิจัยระบุว่า โครงการ SMR ที่ประกาศส่วนใหญ่จะไม่สามารถเดินเครื่องเชิงพาณิชย์ได้ภายในปี 2032 จำนวนโครงการที่อยู่ในแผนการประกาศมีมากกว่าศักยภาพที่เป็นจริงของกำลังการผลิตโรงงาน แรงงานที่มีคุณสมบัติเหมาะสม และเชื้อเพลิง HALEU อย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น การระบุว่าโครงการใดมีห่วงโซ่อุปทานที่ได้รับการจัดหาไว้แล้ว จึงกลายเป็นคำถามเชิงวิเคราะห์ที่สำคัญกว่าการนับจำนวนบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU

เครื่องปฏิกรณ์ขนาดเล็กมาก หรือ Microreactor จะเข้าสู่เชิงพาณิชย์ก่อน SMR ขนาดกลางในแง่ของรายได้ การใช้งานในเหมืองนอกระบบไฟฟ้า การใช้งานด้านกลาโหม และอุตสาหกรรมในพื้นที่ห่างไกล มีความเต็มใจจ่ายสูงกว่าและมีความซับซ้อนด้านกฎระเบียบต่ำกว่า มุมมองแบบเดิมที่ว่าเศรษฐศาสตร์จากขนาดเอื้อประโยชน์ต่อหน่วยขนาดใหญ่กว่า ประเมินต่ำเกินไปว่าความเร็วในการนำไปใช้งานมีความสำคัญเพียงใด

เทคโนโลยี 2-3 กลุ่มจะครองส่วนแบ่งตลาดในสัดส่วนที่ไม่สมดุลภายในปี 2030 เงินทุนกำลังรวมตัวอยู่รอบแบบเครื่องปฏิกรณ์ที่ได้รับการอนุมัติจำนวนแคบลงกว่าความหลากหลายของโครงการในปัจจุบันที่สะท้อนให้เห็น ผู้พัฒนาที่อยู่ในช่วงท้ายของการแข่งขันแต่ยังไม่มีพันธมิตรด้านการผลิตที่ได้รับการจัดหาไว้ จะเผชิญกับข้อเสียเปรียบเชิงโครงสร้างที่เงินทุนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ไขได้

แรงผลักดันเชิงโครงสร้างที่กำลังเปลี่ยนขอบเขตการแข่งขันของพลังงานนิวเคลียร์

การเปลี่ยนจากการก่อสร้างแบบประกอบขึ้น ณ สถานที่ก่อสร้าง ไปสู่โมดูลที่ผลิตจากโรงงาน กำลังเปลี่ยนแปลงโครงสร้างความเสี่ยงที่ในอดีตเป็นปัจจัยลงโทษโครงการนิวเคลียร์ ความสามารถในการคาดการณ์ต้นทุนเงินลงทุน ความแน่นอนของกำหนดการ และเส้นการเรียนรู้จากการผลิตแบบต่อเนื่อง กำลังสร้างตรรกะทางเศรษฐกิจที่แตกต่างจากเครื่องปฏิกรณ์แบบดั้งเดิม บริษัทที่สามารถจัดหากำลังการผลิตจากโรงงานได้ กำลังวางตำแหน่งเพื่อสร้างความได้เปรียบด้านต้นทุนที่จะเพิ่มขึ้นในแต่ละหน่วยที่ส่งมอบ

ความต้องการไฟฟ้าจากผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่กำลังเปลี่ยนปัจจัยพื้นฐานด้านอุปสงค์

การขยายตัวของศูนย์ข้อมูลที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ทำให้ความต้องการไฟฟ้าเพิ่มขึ้นในระดับที่การก่อสร้างพลังงานหมุนเวียนไม่สามารถรองรับได้ทันตามกรอบเวลาของผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ SMR มีคุณสมบัติทั้งการผลิตไฟฟ้าพื้นฐานอย่างต่อเนื่อง การติดตั้งในพื้นที่หลังมิเตอร์ และคุณสมบัติด้านพลังงานสะอาด ซึ่งสอดคล้องกับเกณฑ์การจัดซื้อของผู้ให้บริการศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่อย่างแม่นยำ กลุ่มผู้ซื้อประเภทนี้ไม่ได้ปรากฏอยู่ในการคาดการณ์อย่างจริงจังในปี 2022 แต่ปัจจุบันกำลังมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐศาสตร์ของโครงการแรก

วงจรเชื้อเพลิงกำลังกลายเป็นข้อได้เปรียบเชิงกลยุทธ์

การจัดหา HALEU การผลิต และการจัดการปลายทางของเชื้อเพลิง กำลังกลายเป็นข้อได้เปรียบในการแข่งขันที่แยกออกจากการออกแบบเครื่องปฏิกรณ์ ผู้เล่นที่มีสถานะการจัดหาเชื้อเพลิงแบบบูรณาการในแนวดิ่ง หรือมีความสัมพันธ์ด้านการจัดหาเชื้อเพลิงกับภาครัฐ กำลังได้รับผลตอบแทนในระดับพิเศษ ลูกค้าเต็มใจจ่ายส่วนเพิ่มอย่างมีนัยสำคัญเพื่อความแน่นอนด้านการจัดหาเชื้อเพลิง เนื่องจากมีผู้จัดหาที่ผ่านคุณสมบัติทั่วโลกในจำนวนจำกัด วงจรเชื้อเพลิงซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นเพียงประเด็นด้านการดำเนินงาน ได้กลายเป็นปัจจัยหลักในการกำหนดความสามารถของโครงการในการได้รับเงินทุน

พื้นที่เดิมกำลังช่วยเร่งระยะเวลาการนำไปใช้งาน

โรงไฟฟ้าถ่านหินที่กำลังปลดระวางและพื้นที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เดิมมีข้อได้เปรียบด้านการเชื่อมต่อระบบส่งไฟฟ้า สิทธิในการใช้น้ำ และการยอมรับของชุมชน ซึ่งโครงการในพื้นที่ใหม่ไม่สามารถสร้างขึ้นมาได้อย่างรวดเร็ว การแข่งขันเพื่อรักษาพื้นที่เดิมที่มีศักยภาพกำลังดำเนินไปอย่างมาก และจำนวนพื้นที่ที่เหมาะสมมีจำกัด การควบคุมพื้นที่กำลังกลายเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าโครงการใดมีความสามารถในการดำเนินการจริง

ปัจจัยต้านทานสำคัญที่อาจชะลอการนำไปใช้งาน

ผลการดำเนินงานด้านต้นทุนของโครงการแรก โดยโครงการแรกยังเผชิญกับความเสี่ยงจากงบประมาณและกำหนดการที่เกินเป้าหมาย ซึ่งอาจกระทบความน่าเชื่อถือของภาคอุตสาหกรรม หากโครงการแรก ๆ มีผลการดำเนินงานต่ำกว่าที่คาดไว้อย่างมีนัยสำคัญ

การกระจุกตัวของการจัดหา HALEU กำลังการเพิ่มสมรรถนะที่จำกัดสร้างจุดล้มเหลวเพียงจุดเดียวสำหรับแบบเครื่องปฏิกรณ์ขั้นสูงที่พึ่งพาเชื้อเพลิงประเภทนี้

ความไม่สมดุลของความเร็วด้านกฎระเบียบ โดยประเทศที่มีขั้นตอนการออกใบอนุญาตช้ากว่าเสี่ยงสูญเสียเงินทุนของโครงการ ผู้จัดหาที่มีคุณสมบัติเหมาะสม และแรงงานที่มีทักษะให้แก่ภูมิภาคคู่แข่งที่เคลื่อนตัวเร็วกว่าในระยะกลาง

การยอมรับของสาธารณชนที่อาจกลับทิศ หากเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงที่โรงงานนิวเคลียร์แห่งใดแห่งหนึ่งทั่วโลก อาจทำให้การสนับสนุนทางการเมืองลดลงและชะลอกระบวนการอนุญาตในหลายประเทศพร้อมกัน

การขาดแคลนแรงงานและบุคลากรทักษะสูง บุคลากรที่มีคุณสมบัติเหมาะสมสำหรับการก่อสร้างและการดำเนินงานด้านนิวเคลียร์มีจำนวนจำกัด ขณะที่การพัฒนากำลังคนยังไม่ทันกับจำนวนโครงการที่ประกาศ

ความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุนเมื่อเทียบกับพลังงานหมุนเวียนที่มีระบบกักเก็บ ต้นทุนระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ที่ลดลงอย่างรวดเร็วอาจทำให้ข้อได้เปรียบทางเศรษฐกิจของ SMR ในการใช้งานกับระบบไฟฟ้าบางประเภทแคบลง

SMR 9,000 เมกะวัตต์ เข้าสู่ร่างแผน PDP 2026 ของไทย

เป็นการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ที่สะท้อนการปรับตัวให้สอดคล้องกับระเบียบโลกใหม่ด้านพลังงาน SMR ถือเป็นเทคโนโลยีเปลี่ยนเกม (Game Changer) ที่ช่วยแก้ไขข้อจำกัดเรื่องความผันผวนของพลังงานหมุนเวียน และตอบโจทย์ความต้องการใช้ไฟฟ้ามหาศาลจากกลุ่ม AI Data Center และยานยนต์ไฟฟ้า

การพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์จะถูกแบ่งออกเป็นสองระยะหลัก โดยระยะที่หนึ่งซึ่งครอบคลุมช่วงปี 2569-2580 จะเริ่มต้นด้วยกำลังการผลิตที่ 300 เมกะวัตต์ ก่อนจะขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญในระยะที่สองระหว่างปี 2581-2593 ด้วยการเพิ่มกำลังการผลิตอีก 8,700 เมกะวัตต์  เมื่อสิ้นสุดแผนในปี 2593 ประเทศไทยจะมีกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานนิวเคลียร์รวมทั้งสิ้น 9,000 เมกะวัตต์ กระจายการก่อสร้างโรงไฟฟ้าออกไปยัง 5 ภูมิภาคทั่วประเทศ โดยไทยยังอยู่ในช่วงเตรียมความพร้อมด้านนโยบาย กฎระเบียบ และเทคโนโลยี ต้องใช้เวลาเตรียมการยาวนานกว่า 10 ปีตามเกณฑ์ของ IAEA

ดังนั้น หากไทยเดินหน้าตามเป้าหมายดังกล่าว การเลือกเทคโนโลยีอาจไม่ใช่โจทย์เดียว แต่ต้องพิจารณาความพร้อมของผู้ผลิตชิ้นส่วน เชื้อเพลิง ห่วงโซ่อุปทาน เงินทุน และระยะเวลาการออกใบอนุญาต ซึ่งเป็นปัจจัยที่งานวิจัยมองว่าจะเป็นตัวกำหนดว่าโครงการ SMR ใดจะสามารถเกิดขึ้นจริง

พัฒนาการล่าสุดของตลาด

เมษายน 2026 NuScale Power Corporation เดินหน้าการพัฒนาด้านวิศวกรรมสำหรับรูปแบบโรงไฟฟ้า VOYGR โดยประสานงานกับพันธมิตรด้านสาธารณูปโภค ซึ่งตั้งเป้าหมายการเดินเครื่องเชิงพาณิชย์ในช่วงปลายทศวรรษ

กุมภาพันธ์ 2026 X-energy เดินหน้ากิจกรรมการพัฒนาแบบเครื่องปฏิกรณ์อุณหภูมิสูง Xe-100 โดยร่วมมือกับพันธมิตรด้านการรับซื้อจากภาคอุตสาหกรรม ซึ่งกำลังมุ่งเน้นการใช้งานด้านความร้อนสำหรับกระบวนการผลิต

มีนาคม 2026 Rolls-Royce เดินหน้าการพัฒนาแบบ SMR ของสหราชอาณาจักรอย่างต่อเนื่อง ผ่านหมุดหมายสำคัญของกระบวนการประเมินแบบทั่วไปกับหน่วยงานกำกับดูแลด้านนิวเคลียร์ของประเทศ

มกราคม 2026 Oklo ขยายโครงการเชิงพาณิชย์และข้อตกลงกับลูกค้าอย่างต่อเนื่อง พร้อมเดินหน้ากิจกรรมสำรวจและประเมินพื้นที่สำหรับการติดตั้งโรงไฟฟ้า Aurora