สรุป 5 ประเด็น วุฒิสภาแก้ร่าง 'พ.ร.บ.อากาศสะอาด' ก่อนส่งสภาฯ

ที่ประชุมวุฒิสภามีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) บริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. .... ในวาระ 3 ด้วยคะแนนเห็นชอบ 145 เสียง ไม่เห็นชอบ 4 เสียง และงดออกเสียง 11 เสียง โดยเห็นชอบตามร่างที่ผ่านการแก้ไขและข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการ ก่อนส่งกลับไปยังสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาต่อไป

หากสภาผู้แทนราษฎรเห็นชอบตามการแก้ไขของวุฒิสภา ร่างกฎหมายจะถูกส่งต่อไปยังคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อนำขึ้นทูลเกล้าฯ ก่อนประกาศใช้เป็นกฎหมาย แต่หากสภาผู้แทนราษฎรไม่เห็นชอบ อาจมีการตั้งคณะกรรมาธิการร่วมระหว่าง 2 สภา เพื่อพิจารณาปรับแก้ร่างกฎหมายอีกครั้ง

อย่างไรก็ตาม แม้วุฒิสภาจะพิจารณาร่างกฎหมายแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม แต่เนื่องจากเป็นวันประชุมสุดท้ายของสมัยประชุมรัฐสภา ทำให้ไม่สามารถบรรจุร่างกฎหมายเข้าสู่วาระการประชุมของสภาผู้แทนราษฎรได้ ก่อนที่จะปิดสมัยประชุมในวันที่ 12 กรกฎาคม 2569

ปรับโครงสร้างคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด

ร่างของสภาผู้แทนราษฎรกำหนดให้นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เป็นประธานคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด ส่วนผู้ว่าราชการจังหวัดทำหน้าที่ที่ปรึกษาและผู้กำกับดูแล

แต่ร่างของวุฒิสภาแก้ไขให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด ขณะที่นายก อบจ. เป็นรองประธาน พร้อมตัดมาตรา 41 ออกทั้งมาตรา

ตัดระบบ "ฝากไว้ได้คืน" ออกจากร่างกฎหมาย

ร่างของสภาผู้แทนราษฎรกำหนดมาตรการ "ระบบฝากไว้ได้คืน" ตามมาตรา 175-176 ซึ่งเป็นมาตรการทางเศรษฐศาสตร์ให้เรียกเก็บเงินประกันจากผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่าย หรือผู้บริโภค สำหรับสินค้าที่มีความเสี่ยงก่อมลพิษ และคืนเงินเมื่อมีการนำของเหลือใช้ไปจัดการอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม วุฒิสภาได้ตัดหมวดดังกล่าวออกทั้งหมด

เพิ่มตัวแทนภาคธุรกิจในคณะกรรมการ

วุฒิสภาปรับองค์ประกอบของคณะกรรมการหลายชุด โดยเพิ่มตัวแทนภาคธุรกิจเข้ามามีส่วนร่วม ได้แก่ คณะกรรมการกำกับดูแลเพื่ออากาศสะอาด เพิ่มตัวแทนจากสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย คณะกรรมการวิชาการเพื่ออากาศสะอาด เพิ่มตัวแทนจากสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย คณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด เพิ่มประธานสภาอุตสาหกรรมจังหวัด และประธานหอการค้าจังหวัด เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง

เพิ่มหลักการป้องกันการจัดเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อน

วุฒิสภาได้เพิ่มหลักการในมาตรา 148 กำหนดให้การใช้มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ต้องคำนึงถึงความไม่ซ้ำซ้อนกับกฎหมายอื่น ไม่สร้างภาระแก่ประชาชนเกินสมควร ไม่จำกัดการแข่งขันอย่างไม่เป็นธรรม และต้องไม่เกิดความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บค่าธรรมเนียมเพื่ออากาศสะอาด

คงสาระสำคัญบางประเด็นตามร่างสภาผู้แทนราษฎร

แม้จะมีสมาชิกวุฒิสภาบางส่วนเสนอให้ตัดบางมาตราออก แต่คณะกรรมาธิการเสียงข้างมากยังคงสาระสำคัญไว้ตามร่างเดิมของสภาผู้แทนราษฎร ได้แก่

ความรับผิดของสถาบันการเงิน (มาตรา 211) กำหนดให้สถาบันการเงินต้องร่วมรับผิดชอบในความเสียหาย หากปล่อยกู้หรือสนับสนุนทางการเงินแก่แหล่งกำเนิดมลพิษในพื้นที่ควบคุม โดยไม่มีระบบประเมินและติดตามความเสี่ยงด้านมลพิษทางอากาศที่เพียงพอ

กองทุนอากาศสะอาด คณะกรรมาธิการยังคงหมวด 7 ว่าด้วยกองทุนอากาศสะอาดไว้ตามร่างเดิม แม้จะมีข้อเสนอให้ตัดออกทั้งหมวด